Klasse routiniers en slimme tactiek leiden tot WK-brons

Sneller dan gedacht doen Nederlandse zwemmers weer mee om de hoofdprijzen bij de estafette. In Boedapest gingen Kim Busch, Femke Heemskerk, Maud van der Meer en Ranomi Kromowidjojo er met het brons vandoor. De rappe tijden bieden hoop.

Femke Heemskerk, Kim Busch, Ranomi Kromowidjojo en Maud van der Meer laten hun medailles zien. Beeld anp
Femke Heemskerk, Kim Busch, Ranomi Kromowidjojo en Maud van der Meer laten hun medailles zien.Beeld anp

Als estafettezwemmers kennen Ranomi Kromowidjojo (26) en Femke Heemskerk (28) alle treden van het erepodium. Ze waren vrijwel altijd betrokken bij de twaalf met eremetaal bekroonde races op de 4 x 100 meter vrije slag sinds de Europese titelstrijd in Boedapest in 2006. Van jonkies werden zij de motoren in het middenstuk. Later werden zij afmakers en gangmakers.

Zondag beklommen de twee zwemmers, tegen alle heersende verwachtingen in, toch weer het WK-rostrum voor de aflossingsrace. Hun niveau bij de winst van brons in een Hongaars zwembad was opnieuw van wereldklasse. Kromowidjojo sloot af met een split van 51,98 seconden, op het superieure wereldrecord van startzwemmer Sarah Sjöström (51,71) na de beste tijd van de avond.

Heemskerk was Nederlands tweede zwemster en kampte met de golf die het fenomenaal gestarte Zweden had veroorzaakt: 52,82. Ze noemde zichzelf uiterst trots 'een estafettedier'.

'We kunnen nog niet zonder die twee. De oude generatie hebben we er nog wat graag bij', sprak hoofdcoach Marcel Wouda, die na die lofzang onmiddellijk de rol van de twee andere zwemsters naar voren bracht. Startzwemster Kim Busch, net een maand 19, was 'het lichtpunt'. Zij zwom in de Duna Arena van Boedapest 1,1 seconden van haar persoonlijk record af: van 55,19 naar 54,05.

Maud van der Meer, met haar 25 jaar een soort tussengeneratie, had als derde zwemster een geweldig keerpunt. Ze dook onder de Zweedse golf door en hield Nederland op de vijfde plaats. 'Waarna Ranomi het kon afmaken', luidde het wedstrijdverslag van Wouda. Plaats drie gold als een onvermoed doel.

undefined

Wouda had geen medaille geprognosticeerd ('wie had dit verwacht?'), toen hij in april de kwalificatietijden van zijn crawlspecialisten noteerde. Hij wist in juni ook dat hij een grote beslissing nam door te zeggen dat de Europese jeugdkampioen Marrit Steenbergen beter thuis kon blijven na een als zwaar ervaren seizoen.

Steenbergen, de 17-jarige Friezin die al jaren met iets te veel optimisme wordt aangekondigd als de enige echte opvolger van Ranomi Kromowidjojo, is een specialiste die een persoonlijk record van 53,97 heeft en van wie een sprong vooruit zou mogen worden verwacht. Zo ver lijkt het voorlopig niet. Wouda zal zijn keuze voor anderen zondag niet betreurd hebben.

Busch: 'Ja, ik heb in principe de plaats van Marrit ingenomen.' Zij veroverde donderdag in een geklokte trainingswedstrijd haar plaats, ten koste van Esmee Vermeulen en Robin Neumann. Ze zwom toen al 54,6. Het gaf Wouda het idee dat deze jonge zwemmer zou kunnen bijdragen aan een gezond resultaat.

Na zondagochtend wist Wouda dat zeker. Hij besloot Busch te laten starten. Dat had alles te maken met de aanwezigheid van de Zweedse nummer één, Sjöström, in de baan naast Nederland. Met Busch in 5 en Sjöström in 6 betekende het dat de 50-meterspecialiste Busch in elk geval de eerste baan enigszins zou meekunnen in het spoor van de Zweedse, die wegens haar grote vorm vooraf verdacht werd van wereldrecordambities. Terecht, zo bleek.

Wouda noemde zijn acties tactisch en strategisch handelen. 'Als je van de nummers een tot en met vier van de wereld een team moet samenstellen, dan is dat allemaal niet zo moeilijk. Nu hebben we als coaches de koppen bij elkaar gestoken en berekend dat het beter was wanneer Kim als eerste zou zwemmen. Zij zwemt met haar meer natuurlijke snelheid 25,9 over de eerste 50, Maud 26,6. Dan krijg je het moeilijk.'

De rekensom klopte. Busch was niet overmand door zenuwen. Heemskerk en Kromowidjojo deden wat ze konden en Van der Meer had nog een extra motivatie om hard te gaan. Vorig jaar werd zij, tegen geldige berekeningen in, gepasseerd voor de olympische finale van Rio die voor de ervaren Inge Dekker haar vaarwel van de zwemsport betekende. Dekker zwom in Brazilië 53,85 als nummer drie in het kwartet; Van der Meer zondag 53,77.

Golden Girls

Coach Wouda zei dat Van der Meer aan het begin van het nieuwe zwemseizoen haar rotgevoelens over Rio en de daar gedane keuzes had geuit. 'Ze was treurig, ja. Wie niet zwemt is dat altijd', aldus de coach. Daarna werd naar voren kijken het devies.

Kromowidjojo en Heemskerk keken meer naar achteren, naar hun persoonlijke geschiedenis in de estafette. 'Kromo' was er als 15-jarige al bij toen in 2006 in Boedapest Europees zilver werd gehaald met Dekker, Groot en Veldhuis in de opstelling. Een jaar later was Heemskerk bij het WK-brons van Melbourne een serieuze debutante. Zij ontbrak daarna niet meer bij EK's, WK's en Olympische Spelen. Kromowidjojo liet lopen in 2014, toen zij van Europees zilver goud had kunnen maken, maar met een persoonlijke crisis kampte.

Vorig jaar in olympisch Rio leek de Nederlandse glorietijd voorbij. Het team, ooit in een documentaire de Golden Girls genoemd, werd vierde. De erfenis zag er, met gebrekkige aanvulling in de talentenpool, weinig fraai uit.

Maar twee vrouwen die van geen ophouden weten, Kromowidjojo en Heemskerk, deden het Nederlandse zwemmen zondag weer opveren en opfleuren. 'We zijn als Nederland nog altijd een sterk land op de 100 vrij', luidde het slotakkoord van Kromowidjojo.

Meer over