Profiel

Jordi Cruijff is klaar om uit de schaduw van zijn vader te treden

Jordi Cruijff Beeld Iris Planting/Lumen
Jordi CruijffBeeld Iris Planting/Lumen

Met Jordi Cruijff (47) als beoogd technisch directeur keert een beroemde naam terug in de sportieve leiding van Barcelona. De zoon heeft een eigen geluid ontwikkeld, met oog voor de filosofie van zijn vader.

Voormalig bondscoach Guus Hiddink koestert de dierbare herinnering aan 13 juni 1996, aan Birmingham, tijdens het EK voetbal. Jordi Cruijff opent de score als international tegen Zwitserland, rent in dolle vreugde weg, omhelst Hiddink en spiedt naar de tribunes van Villa Park. Waar zitten ze?

Moeder Danny, in rood mantelpak, en pa Johan, in driedelig, beige kostuum zonder das, veren op. Hoe ze precies reageren is niet te zien vanwege de springende menigte waarin ze deels verdwijnen. Hiddink: ‘Johan was na afloop even bij de spelersbus. Hij was in tranen. Of nou ja, tranen, hij was emotioneel zoals hij zelden was geweest, vertelde hij.’

Jordi Cruijff in actie als international tegen Engeland (1996) Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Jordi Cruijff in actie als international tegen Engeland (1996)Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Die jongen met het wapperende blonde haar van dat doelpunt, zijn enige in negen interlands, is 25 jaar later een kale man. Jordi Cruijff haalt op social media veelvuldig herinneringen op aan zijn vijf jaar geleden overleden vader. Hij is de beoogde kandidaat om vanaf volgend seizoen met Mateu Alemany het technisch beleid vorm te geven van FC Barcelona. Hij groeide in de stad op omdat zijn vader daar voetbalde ten tijde van zijn geboorte in 1974. Het is de stad waar hij in 1994 debuteerde in het eerste elftal met zijn vader als trainer, en waar zijn moeder Danny en zussen Chantal en Susila nog altijd wonen.

De naam Cruijff, voor eeuwig verweven met Barcelona, keert dus fysiek terug in Camp Nou, mits Jordi (47) onder zijn contract uit kan als trainer in China, bij Shenzhen. ‘Een hele verstandige, aimabele jongen met een goede kop’, noemt Hiddink hem, om zichzelf te corrigeren: ‘Waarom zeg ik eigenlijk jongen? Ik bedoel man.’

Hiddink heeft de scorende jongen nog in gedachten, die na zijn loopbaan als voetballer jarenlang uit beeld was, omdat hij vooral werkte in verre, kleinere voetballanden, waar hij meer Jordi kon zijn dan Cruijff. Hij wilde zichzelf ontwikkelen op basis van kwaliteiten, niet vanwege zijn achternaam. Maar in het schijnsel van Camp Nou is hij straks automatisch weer de zoon van. Zeker voor Joan Laporta, de vorige week gekozen voorzitter, de cruijffiaan onder de voorzitters die het cruijffisme tot bloei wil laten komen en hem nodig heeft. Jordi, in de naam van zijn vader.

Jordi Cruijff als coach van Chongqing in China (2019). Beeld Getty Images
Jordi Cruijff als coach van Chongqing in China (2019).Beeld Getty Images

Jordi is nu goed genoeg om de zoon van te zijn. Laporta ziet in hem de ideale vertegenwoordiger van het gedachtengoed van vader Cruijff, het aanvallende voetbal dat bijna kunst is en dat draait om meer dan winnen, dat appelleert aan vermaak.

Bekenden van Jordi Cruijff noemen hem een harde werker met een groot netwerk, die altijd bezig is. Altijd bellen. Cruijff junior heeft overal iets opgestoken, na een reis over de wereld die hem bracht tot op Malta en Cyprus, in Oekraïne en Israël, Ecuador en China. Hij was niet overal succesvol, maar wel toegewijd.

‘Honderd procent’, antwoordt trainer Peter Bosz van Bayer Leverkusen binnen één seconde op de vraag of Jordi Cruijff een goede technisch directeur van het grote Barcelona kan zijn. Bosz, ook een cruijffiaan, werd in januari 2016 door Cruijff junior aangetrokken voor Maccabi Tel Aviv. Er is een beroemde, met terugwerkende kracht droevige foto van Cruijff op bezoek bij zijn zoon, twee maanden na de indiensttreding van Bosz. Gedrieën zitten ze in het zonnetje, onwetend over de spoedige dood van Johan op 24 maart.

Hoewel Bosz al een ervaren trainer was, leerde hij van Jordi, ook over voetbalcultuur: ‘Ik ging twee keer per dag trainen. Nee, zei Jordi, dat kan niet in de landen aan de Middellandse Zee. Eén keer is genoeg, maar dan wel maximaal. Ik gaf altijd twee dagen voor de aftrap de opstelling aan de spelers. Dan kon ik gericht tactisch trainen. Nee, zei Jordi, dat gaat hier anders. Want degenen die niet spelen zijn dan teleurgesteld en doen niet meer zoveel. De anderen weten dat ze spelen en doen ook niet meer zo veel. Dan train je twee dagen slecht.’

Bosz: ‘Jordi is heel intelligent, met een eigen kijk op het spel. Hij heeft me verteld dat hij pas als speler van Alavés echt leerde wat winnen inhoudt.’ Alavés was een bescheiden club in Spanje, die in 2001 onverwacht de finale van de Uefa Cup bereikte, een spektakelstuk dat met 5-4 verloren ging tegen Liverpool. Bosz: ‘Tot dan was hij gewend met grote voetballers te spelen bij Barcelona en Manchester United. Voor hen was winnen heel normaal.’

Naast zijn vader in het shirt van Barcelona (1995). Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Naast zijn vader in het shirt van Barcelona (1995).Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Jordi vestigde zijn naam als technisch directeur bij Maccabi Tel Aviv, een club met een grote naam die diep was gezakt toen hij in 2012 aantrad. Maccabi reeg de successen aaneen. De Israëlische verslaggever Arbel Ashet (The Sports Channel), beeldend: ‘Volgens mij is Israël de enige plek waar Johan Cruijff als de vader van Jordi wordt gezien, in plaats van Jordi als de zoon van Johan. Hij is zeer geliefd en gewaardeerd en geldt als de eerste echte technisch directeur in Israël. Hij zorgde voor de wederopstanding van Maccabi Tel Aviv en zette een nieuwe standaard in management.’

Jordi Cruijff draagt overal ter wereld de filosofie van zijn vader uit en beheert de nagedachtenis door zijn vader op soms gevoelige wijze te eren, rond speciale dagen in de familie of bijvoorbeeld bij de dood van Diego Maradona in november, toen hij een foto van de twee voormalige wereldsterren postte.

Kijk ook hoe hij zichzelf is, in een tactische les op Youtube, met een bord, magneetjes en de uitleg van Johan Cruijffs speelwijze, waarbij veel draait om driehoekjes op het veld. Peter Bosz dacht in Tel Aviv soms dat hij Johan hoorde praten als hij de ogen sloot. Die eigen kijk, dat eigenzinnige en eigenwijze. Jordi is in zekere zin zijn vader, al lijkt hij uiterlijk meer op zijn moeder.

Alleen al die geboorte in Amsterdam, in februari 1974, is speciaal. Het gebeurde na een keizersnee, zodat vader Johan acht dagen later de fabuleuze wedstrijd in Madrid tegen Real kon spelen (0-5). Drijvend op de liefde voor zijn gezin, op de wolk van geluk om de jongensbaby, met als sportief gevolg de bevrijding van het politieke juk uit Madrid. Jordi dus, vernoemd naar de beschermheilige van Catalonië, Sant Jordi. Die Jordi moet nu de beschermheilige van het voetbal van Barcelona worden, de club in restauratie.

Moeder Danny, vader Johan en zoon Jordi in 1974. Beeld ANP
Moeder Danny, vader Johan en zoon Jordi in 1974.Beeld ANP

In Barcelona voetbalt hij in het begin van zijn loopbaan nog met Jordi op de rug. In een oude reportage van Walter de Wit voor het praatprogramma Barend & Van Dorp vertelt hij, nadat hij is getransfereerd naar Manchester United, dat de Engelse bond FA geen toestemming geeft voor de voornaam op het shirt. Dus is het opeens Cruyff, zonder puntjes. Hij zegt dan: ‘Cruijff is gewoon Johan Cruijff. Zijn naam is van hem. Hij heeft daarvoor gewerkt. Mij noemen ze Jordi.’

Hij voelt zich dan meer Spanjaard dan Nederlander, maar als hij in Spanje toeschouwer is bij een tenniswedstrijd tussen Krajicek en Bruguera, merkt hij dat hij voor Krajicek is. Hij kiest voor het Nederlands elftal, al speelt hij later ook voor de gelegenheidsploeg van Catalonië. Nu en dan doet hij zo’n ongelooflijke cruijffiaanse uitspraak, zoals na een topserie van Manchester United: ‘We wonnen 20 wedstrijden zonder te verliezen.’

Feest in Athene. Johan Cruijff heeft als coach van Ajax de Europa Cup II gewonnen. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Feest in Athene. Johan Cruijff heeft als coach van Ajax de Europa Cup II gewonnen.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De Limburger Ton Caanen, die het trainingspak inruilde voor het kostuum van consultancy, was trainer van Valletta op Malta, in de nadagen van Jordi als voetballer. Later trokken ze samen naar Cyprus, naar AEK Larnaca. Caanen als trainer, Cruijff als technisch directeur.

Caanen: ‘Jordi was fanatiek als speler, zelfs op Malta, als routinier. Bij Larnaca waren we heel succesvol, tot het bereiken van de groepsfase van de Europa League toe. Het was een genot met hem te werken, als twee vrienden. Na elke wedstrijd kwam hij in de kleedkamer even praten met de trainers. Zijn werkwijze is transparant. Hij is niet snel van zijn mening af te brengen, tenzij je met sterke argumenten komt. En hij heeft ongelooflijke kennis van het spel. Hij heeft ook fantastisch gescout, ook trainers als Paulo Sousa en Slavisa Jokanovic, die goede transfers maakten. Hij heeft de huidige PSV-spits Zahavi destijds verkocht van Maccabi naar China.’

Bosz: ‘Hij was altijd aan het bellen, had overal contacten en kende alle wegen in het voetbal. Hij is slim en sluw, net als zijn vader was. Hij was bij elke training en zag welke spelers bij elkaar pasten en welke niet. Hij was ook goed in het opsporen en contracteren van spelers met Joodse wortels uit het buitenland. Die tellen niet als buitenlanders in Israël.’

Moeder en zoon bij presentatie autobiografie Johan Cruijff - Mijn verhaal in 2016. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP Kippa
Moeder en zoon bij presentatie autobiografie Johan Cruijff - Mijn verhaal in 2016.Beeld Hollandse Hoogte / ANP Kippa

Al die buitenlandse ervaringen hebben Jordi volgens Bosz in staat gesteld zijn eigen stem te vinden. ‘Hij heeft bewust de minder begaanbare wegen betreden, om op eigen naam kwaliteit te leveren.’ Jordi is klaar om Jordi te zijn, al zal hij in Barcelona ook altijd een Cruijff blijven.

Op 13 juni 1996, tegen Zwitserland, neemt Jordi Cruijff de door de doelman gestompte bal aan met rechts, om die voor zijn linkerbeen te leggen en uit te halen. De bal verdwijnt in de hoek. Ook Hiddink is opgelucht, want het is een toernooi vol stress. Hij kreeg kritiek, want Jordi Cruijff, dat was toch geen international?

Hiddink: ‘Ik sprak Johan in die tijd regelmatig, maar als bondscoach praatte ik geen seconde met hem over Jordi. Die zaken wilde ik gescheiden houden. Jordi lag goed in de groep en hij leverde een grote bijdrage aan het team. Dat doelpunt tegen Zwitserland, een belangrijk goaltje, was de aanleiding voor het wegpoetsen van achterdocht.’

De emoties van vader Cruijff versmolten met de ontluikende Jordi. Alsof het zo moest zijn. En nu keert Jordi terug naar Barcelona. Alsof het zo moet zijn.

CV Jordi Cruijff

Geboren Amsterdam, 9 februari 1974, speelt in jeugd Ajax en Barcelona

1994/96 Barcelona

1996/00 Manchester United

1999 Celta de Vigo (verhuurd)

2000/03 Deportivo Alavés

2003/04 Espanyol

2006/08 Metallurg Donetsk

2009/10 Valetta FC (speler/trainer)

Technisch directeur:

2010/12 AEK Larnaca (Cyprus)

2012/17 Maccabi Tel Aviv

Trainer:

2017/18 Maccabi Tel Aviv

2018/19 Chongqing Dangdai Lifan (China)

2020 Shenzhen (China)

Interlands Oranje:

9 in 1996, 1 goal (op EK)

Meer over