Jong en met veel talent, maar toch kansloos voor de top

‘De Olympische Spelen zijn voor ons een niet te verwezenlijken droom.’ Rachel Epstein is jong en talentvol, maar ze beseft hoe lastig de positie is waarin zij en haar tweelingbroer Dmitri als ambitieuze paarrijders verkeren. Ze wonen in een land waar voor dit onderdeel van het kunstrijden op de schaats nauwelijks aandacht bestaat. ‘Hoe moeten we ons kwalificeren zonder trainer?’

In Duitsland zijn de omstandigheden veel beter. Daar zijn de beste trainers en faciliteiten beschikbaar. Ook voor hen, als ze voortaan voor Duitsland willen uitkomen. Maar moeder Natalja, geboren en getogen in Rusland, voelt daar vooralsnog weinig voor. ‘We zijn er trots op Nederlanders te zijn.’

Als freelance tolk richt ze haar tijd in naar de behoeften van haar kinderen. Een belangrijk deel van haar inkomen gaat naar trainers, coaches, schaatspakjes, huur van banen en reis- en verblijfkosten. ‘Topsport vraagt veel van topsporters’, zegt ze. ‘Maar topsport zou ook verplichtingen moeten inhouden voor gemeenten en ijsbaanverhuurders. Helaas is dat niet zo. Wij moeten alles zelf organiseren en bekostigen.’

Omdat er in Nederland geen trainers zijn voor paarrijders, reist ze ieder weekeinde met Rachel en Dmitri vanuit hun woonplaats Den Haag naar Dortmund. Sedert het legendarische koppel Marika Kilius en Hans-Jürgen Bäumler in de jaren zestig van de vorige eeuw de natie in vervoering bracht, is paarrijden een populaire sport in Duitsland. Daar huurt ze Russische parencoaches in die zich om de tweeling bekommeren. Dmitri ziet de waarde ervan in. ‘Na de eerste keren schoot ons niveau omhoog. Nu zijn we er meer aan gewend.’

Eigenlijk kan het zo niet langer, vindt Rachel. Ze pleit vurig voor een trainer die het paar in Nederland kan trainen. ‘We worden vaak zo moe van het reizen naar en van Dortmund. Soms nemen we een dag extra vrij van school. Het is ook weleens gebeurd dat we zo moe zijn dat we twee dagen niet hebben getraind. Dat vind ik heel erg.’

Als duo pakken ze de leerstof snel op. Maar na vijf dagen zonder trainer merkt ze dat de scherpe kantjes afnemen. ‘We vallen dan terug op de basistechnieken. De moeilijke onderdelen die we beheersen, doen we dan niet in de kür omdat we er niet zeker van zijn.’

Zondag worden broer en zus Epstein in het IJssportcentrum in Eindhoven Nederlands kampioen paarrijden. Omdat ze pas 16 jaar zijn, levert dat de nationale juniorentitel op. De lange kür, op muziek van Schindler’s List en het Joods volkswijsje Nava Nagila Hava, is samengesteld door choreografe Elena Maslinikova en trainster Nina Mozer, bij wie ze afgelopen jaar in Moskou op bezoek zijn geweest en van wie ze veel hebben opgestoken.

Zoals gebruikelijk bij het paarrijden in Nederland zijn ze de enige deelnemers. Ze zijn eraan gewend, richten zich op de jurywaardering en tonen zich daarover tevreden. Voor deze gelegenheid worden ze begeleid door de Hongaar Zsolt Kerekes. Eigenlijk is hij trainer van solorijders. Voor volgend jaar probeert hij voor de twee de Rus Stanislav Leonovitsj, parentrainer van diverse wereld- en olympisch kampioenen, enkele maanden naar Nederland te halen.

Wat paarrijden zo moeilijk maakt, is het teamwork, zegt Dmitri. ‘Om bij elkaar te blijven, elkaar te helpen en niet boos op de ander te worden. Want dan gaat het mis. Ik ben een beetje sloom van karakter. Mijn zus is net Speedy Gonzales. Ze wil altijd snel vooruit. Ik rem haar af en moet haar soms kalmeren.’

Hij merkt het wanneer zij niet lekker in haar vel zit. ‘Als ze stil is, weet ik dat er iets niet klopt. Hoewel ze er tegenwoordig beter mee kan omgaan, is ze nog weleens zenuwachtig voor een belangrijke wedstrijd. Of juist droevig. Dan wil ik eerst weten in welke situatie ze zich bevindt.’

Het mooiste onderdeel van het paarrijden is voor hem het liften. ‘Je tilt je partner op, je houdt haar vast, je draait, dat is ongelooflijk dynamisch. Stel je voor: je kijkt naar een kür en opeens vliegt het meisje de lucht in. Heel spectaculair.’

Ondanks het ontbreken van concurrenten zit moeder Natalja tijdens de kür gespannen toe te kijken op de tribune. ‘Het is een gevaarlijke sport. Als Rachel meer dan twee meter boven het ijs zweeft, kan er van alles gebeuren.’

Ze hoort veel mensen positief praten over de kwaliteiten van haar kinderen. Toch heeft ze geen optimistisch toekomstbeeld. ‘Paarrijden is een dure sport. Een volwassen paar kost per jaar 100.000 euro. Dat is voor mij niet te betalen. De bond helpt wel, maar heeft niet veel mogelijkheden. Ik ben bang dat het bij potentie blijft.’

Meer over