‘Ik had de neiging om voor Marco te klappen’

Voor zijn nieuwe sportmagazine Helden kwam de val van Marco van Basten te laat. ‘Maar wij streven met onze nieuwe glossy ook geen actualiteit na.’

‘Vertonghen schetste een totaal ander beeld van Van Basten. Hij vertelde exact hoe het afscheid in de kleedkamer was gegaan. Wat Marco zei en hoe de spelers reageerden. Dat vind ik fascinerend, dat soort verhalen zoeken we ook voor Helden.’

Met ambivalente gevoelens was de 62-jarige Barend woensdag naar de Arena gereden. ‘Ik vond Van Basten altijd een geweldige man om te interviewen, ik genoot van zijn persconferenties. Ik ervoer het als pijnlijk hem een slechte trainer te vinden. Nu durfde Van Basten zonder wrok in de spiegel te kijken. Hij zei hardop dat hij gefaald had.’

De man die als spits een aura van onoverwinnelijkheid had, was nu van al zijn magie ontdaan. Barend: ‘Marco zat daar in dat simpele, blauwe truitje. Niet keurig in pak of colbertje. Dan denk ik dat Marco thuis graag in zijn pantoffels voor de open haard zit, Liesbeth en de kinderen naast zich op de bank. Ik kan me voorstellen dat je thuis een burgerlijk bestaan wilt leiden als je een ster bent geweest.

‘Van Basten weet allang dat glamour vals is. Dat truitje intrigeerde me. Daar had ook meneer De Groot uit de Tweede Weteringdwarsstraat kunnen zitten. En op dat moment was Marco ook meneer De Groot. In het diepste van zijn wezen is hij die keurige burgerman en daar ontleende Marco juist zijn grootsheid aan. Ik vond het ontroerend, ik had de neiging om voor hem te klappen.’

De waardigheid van Van Basten staat volgens Barend in scherp contrast met de wijze waarop Louis van Gaal de media bespeelt. ‘Ik werk bij Van Gaal vaak als een rode lap op een stier. Nadat Louis zich met het Nederlands elftal niet had weten te plaatsen voor het WK in 2002, vroeg ik hem rustig en vriendelijk of hij ook zelf fouten had gemaakt. Hoe ik het in mijn botte kop wist te halen!

‘In die tijd gaf Van Gaal ook een slecht voorbeeld aan sommige spelers. Ik denk dat hij hun alibi was om zich tegenover de media als een hork te gedragen. Ik geloof zeker dat Van Gaal een man van normen en waarden is. Maar daarvan merken journalisten weinig. Nu boycot Louis de NOS en Eredivisie Live. Eigenlijk zouden de media solidair moeten zijn en zeggen: dan boycotten wij Louis. Al is dat natuurlijk ondenkbaar.’

Van Gaal is ook inconsequent, zegt Barend. ‘Louis schermde bij AZ met zijn contract tot 2010. Dan mag je nu dus niet eens praten met Bayern München. De spelers hebben hem nota bene overgehaald te blijven, dan moet je niet als eerste na het kampioenschap vertrekken.

‘Louis zegt altijd: ik dien mijn contract uit. Die uitspraken hebben dus geen waarde als hij vertrekt. Hij mocht zijn werk bij AZ eventueel combineren met een bondscoachschap. Volgens mij is Beieren geen land. Als Louis bij Bayern tekent, valt hij voor mij van zijn voetstuk.’

Met een mobiele telefoon aan zijn oor betreedt Barend het café in zijn woonplaats Amstelveen. Het is een karakteristieke pose van de rusteloze nieuwsjager, die precies veertig jaar geleden met vriend en collega Henk van Dorp debuteerde bij Veronica.

Met Helden, waarvan woensdag het eerste exemplaar wordt overhandigd aan Johan Cruijff, keert Barend terug naar zijn oude stiel. Dochter Barbara is zowel bij tv-omroep Het Gesprek als bij Helden zijn nieuwe partner.

Barend belooft onthullende verhalen, zoals hij in de jaren zeventig met Van Dorp in Vrij Nederland een baanbrekende serie publiceerde over sport in de Tweede Wereldoorlog. Bij Barend is de oorlog nooit ver weg.

Hij opende vorige week in het Verzetsmuseum een tentoonstelling over voetbal tijdens de bezetting. ‘Die bijlagen hebben mijn ogen geopend’, aldus Barend. ‘Henk en ik mochten in Neurenberg het archief van Der Kicker doorspitten. Daar vonden we een foto van oud-international Bram Appel die bij een wedstrijd in 1943 hoog in de lucht hangt, met op de achtergrond het hakenkruis onder het scorebord. We ontdekten dat er tijdens de oorlog heuse interlands in Berlijn werden gespeeld.’

Barend en Van Dorp ontmaskerden de voormalige KNVB-voorzitter Karel Lotsy als een collaborateur. Moet hij zijn visie bijstellen door de onlangs verschenen biografie van Frank Kolfschooten, waarin voor de rehabilitatie van Lotsy wordt gepleit?

Barend: ‘We hebben toch aangetoond dat hij driftig samenwerkte met de Duitsers? We spraken destijds de broer van de beruchte Wilhelm Harster, sportreferent Herman Harster. Hij was zeer lovend over Lotsy.

‘We hebben veel aan Karel gehad, zei hij. Dankzij Lotsy hebben wij de sport in Nederland laten functioneren, zoals wij dat wilden, stelde Harster. Trek je eigen conclusies maar. We hebben ook geschreven dat Lotsy geen NSB’er was. Hij was een echte vaderlander. Maar Lotsy deed meer dan de gemiddelde Nederlander om de Duitsers ter wille te zijn.’

Die verhalen hebben zijn beeld van de oorlog bevestigd. Barend: ‘Bij de opening van de tentoonstelling sprak ik met Jan Soeurt, een speler van De Volewijckers, de club die in 1944 landskampioen werd. Voor mensen als hij was er helemaal geen oorlog, zei Soeurt. Het transport was lastig, je moest wat meer moeite doen om aan je eten te komen. Maar het leven ging gewoon door. Voor mensen met mijn achtergrond was dat destijds een schokkende gewaarwording.’

Ondanks de toenemende vluchtigheid is er nog ruimte voor het lange, diepgravende interview, constateert Barend. ‘Durf te luisteren, is mijn motto. Durf ook te zeggen dat je het even niet meer weet.’

Hij heeft ook nog zo veel te vragen. ‘Zo zou ik graag van Willem van Hanegem willen weten, waarom hij als trainer van FC Utrecht bleef zitten na het ontslag voor zijn vier assistenten. Het druiste zo tegen zijn natuur in.’

Zijn ultieme vraag is bestemd voor prinses Máxima. ‘Begrijpt u dat Nederlanders er moeite mee hebben om uw vader op het bordes te zien staan? Die man behoorde tot een regime dat strijdig was met alles waarvoor wij in Nederland hebben gevochten. Ik wil weten hoe ze daar over denkt.’

En glimlachend: ’Maxima past in Helden, maar die vraag zal ik wel in mijn graf moeten meenemen.’

Marco van Basten (Guus Dubbelman/ de Volkskrant)
Meer over