Iedereen intermediair

Per 1 april kan iedereen aan de slag als zaakwaarnemer: van welwillende opa tot hongerige goudzoeker. Omdat 'de markt' toch al een rommeltje is, is de licentieplicht overbodig, vindt de FIFA. Prima, zegt begeleider Mino Raiola. Rampzalig, meent rivaal Rob Jansen.

Februari 2008: zaakwaarnemer Rob Jansen bij De Kuip, met Leo Beenhakker en Feyenoord-directeur Eric Gudde. Beeld Jiri Büller / Hollandse Hoogte
Februari 2008: zaakwaarnemer Rob Jansen bij De Kuip, met Leo Beenhakker en Feyenoord-directeur Eric Gudde.Beeld Jiri Büller / Hollandse Hoogte

Guido Albers bezocht dinsdag de EK-kwalificatiewedstrijd België - Nederland voor spelers onder 17 en keek eens goed om zich heen. Hij telde zo'n dertig zaakwaarnemers langs het veld in Schijndel, inclusief hemzelf. Dertig zaakwaarnemers op zeventien Nederlandse jeugdinternationals: Albers, belangenbehartiger van onder anderen Wesley Sneijder en Frank de Boer, vraagt zich hardop af hoe druk het vanaf 1 april wel niet moet worden bij zulke jeugdwedstrijden.

Intermediair

Vanaf volgende maand geeft de FIFA het zaakwaarnemerschap vrij. De zaakwaarnemer heet vanaf dan intermediair en iedereen kan er één worden. Kennis van voetbal is geen vereiste, hooguit een pre. Verder helpt het om een netwerk te hebben onder voetballers om zo je stal te vullen en een naam op te bouwen.

Het besluit van de FIFA verdeelt het voetbal in grofweg twee kampen. Aan de ene kant heb je de zaakwaarnemers die denken dat het voetbal overspoeld zal worden door cowboys, nu een papiertje geen vereiste meer is om een speler van club naar club te brengen. Lijnrecht tegenover hen staan de zaakwaarnemers die nergens van wakker liggen en onderscheidend of machtig genoeg denken te zijn om de toestroom te doorstaan.

Niemand heeft vooralsnog gelijk. Hoe druk het op markt wordt, valt niet te voorspellen. Maar dat serieuze en minder serieuze gelukszoekers de gok zullen wagen, staat wel vast. 'Iedereen in het voetbal is toch op zoek naar de goudmijn', zegt Albers.

VOOR

Mino Raiola, zaakwaarnemer van onder anderen Ibrahimovic, Pogba, Van der Wiel en Balotelli.

‘Gelukkig wordt de FIFA-licentie afgeschaft. Wie daarover anders denkt, is vooral bang voor zijn eigen positie. Na het Bosman-arrest in 1995 (vrije transfer na afloop contract) riep ook iedereen dat het chaos zou worden. Dat viel best mee. Nu zal het misschien even chaotisch zijn, maar daarna zal de situatie normaliseren.

‘Het is zo hypocriet. Nu zijn er ook veel agenten zonder licentie die na een een-tweetje met een advocaat een contract regelen. Dat is geen garantie voor kwaliteit. Het systeem werkte al niet goed, dus waarom zou je een slecht systeem handhaven? Degenen die vooral klagen, zijn zij die zijn aangesloten bij Pro Agent, de club van Rob Jansen. Een belachelijke club.

‘Ik ben voor vrije marktwerking. Wie het beste werk levert, handhaaft zich. Als Voetbal International vindt dat Ronald de Boer een column kan schrijven, heeft hij ook geen licentie nodig. En je hebt ook geen licentie nodig om voetballer te zijn. Van mij mag ook iedereen trainer worden. Het blijkt vanzelf of hij of zij een goede trainer is. Je mag je in Nederland ook fiscaal adviseur noemen zonder opleiding, of juridisch adviseur.

‘Zelf heb ik destijds een lening moeten afsluiten om die ton te betalen die nodig was om mijn licentie te halen. Weet je wat het is: een speler moet gewoon goed nadenken voordat hij iemand kiest om hem te begeleiden en dat is meer dan een voetballer naar een andere club brengen. Ik ben geen taxibedrijf. Als die speler dan een beunhaas kiest, is dat zijn probleem. Mocht er chaos ontstaan, dan zullen de goeden uiteindelijk boven drijven en de slechten zichzelf elimineren. Dat is vrijheid.

Dringen

Nu al is het soms dringen in de mijn, want de doorsnee voetballer wisselt tegenwoordig veel sneller van zaakwaarnemer dan voorheen. De contacten zijn vluchtig geworden. Wie ontevreden is over zijn contract of vindt dat hij niet snel genoeg bij de gewenste club wordt binnengebracht, schakelt over op een andere agent met een groter netwerk en een bekendere naam.

Marcel Brands verbaast zich er als technisch manager van PSV dagelijks over: 'Ik heb in mijn carrière als speler maar één zaakwaarnemer gehad. Voor Phillip Cocu en Ruud van Nistelrooij geldt dat ook. Nu is zoiets meer uitzondering dan regel.'

Nederland telt volgens een site van de FIFA 151 'players' agents'. Op het eerste gezicht is dat niet bijster veel - in grotere landen als Duitsland (482) en Engeland (557) zijn logischerwijs veel meer zaakwaarnemers actief. Maar toch. Brazilië, vermaard om al zijn topspelers, telt 200 miljoen inwoners en slechts 203 zaakwaarnemers. In die zin is het zaakwaarnemerland Nederland dus drukbevolkt, al zijn op de FIFA-site ook tal van onbekende namen te vinden van wie onduidelijk is of ze ooit een geslaagde transfer hebben beklonken.

Met z'n hoevelen zijn ze straks? Durven de nieuwkomers zich meteen te mengen in de jacht om de beste spelers, die met een transfer miljoenen in het laatje van de zaakwaarnemer kunnen brengen?

Raiola (geruite broek), omringd door onder anderen Rutten, Müller en Ribéry. Beeld Guus Dubbelman
Raiola (geruite broek), omringd door onder anderen Rutten, Müller en Ribéry.Beeld Guus Dubbelman

Onoverzichtelijker

De meeste clubs panikeren nog niet. FC Groningen-directeur Hans Nijland: 'De zaakwaarnemers doen er zelf wat krampachtig over, maar volgens mij valt het allemaal reuze mee. Het wordt straks een vrij beroep. Maar nu zie je soms ook al door de bomen het bos niet meer.'

Wilco van Schaik, directeur van FC Utrecht: 'De kwaliteit komt vanzelf bovendrijven. Wie goed is, onderscheidt zich toch wel. Al zal het in het begin even wat onoverzichtelijker zijn. Er zullen een paar gelukszoekers bij komen.'

De clubs zijn vanaf volgende maand, meer nog dan nu, aangewezen op hun onderbuik en hun mensenkennis. Hoe scheiden zij de beunhazen van de serieuze agenten, die het beste met de speler voor hebben? De telefoon zal wat vaker rinkelen dan voorheen, vermoedt Van Schaik. 'Al hoop ik dat daar ook mensen tussen zitten die deze kans grijpen om zich te onderscheiden van de rest. Door een nieuw concept aan te bieden, door nog meer voor de begeleiding van spelers te doen.'

TEGEN

Rob Jansen, zaakwaarnemer van onder anderen Blind, Fer, Van Ginkel, Janmaat, Kuijt en Veltman.

‘Het is zo makkelijk van de FIFA om alles vrij te geven omdat het nu eenmaal chaos was. Het is hetzelfde als de politie zegt dat je je winkel beter kan sluiten zodra de winkeldiefstal toeneemt. Heel simpel, zo’n oplossing. Zeker de komende twee jaar zal het een vreselijke chaos zijn, een hel. Nog meer agenten op de markt.

‘Het niveau zal nog slechter zijn. Iedereen mag met een aktetas lopen. Het is te makkelijk om te stellen dat iedere voetballer vrij is in zijn keuze. Het gaat om jongens vaak, met groene ouders. Ze worden overstelpt door aanbiedingen.

‘Ik ben het stadium van opwinding gepasseerd. De grote bureaus zullen sterker worden en de chaos onderin zal toenemen. Maar onderin reageren ze hautain.

‘We proberen nu regelingen te treffen. In Nederland is dat voor 1april gebeurd, maar elk land heeft zijn eigen verantwoordelijkheid. Ik ben president van EFAA, de Europese koepel van Pro Agent, de Nederlandse vereniging van zaakwaarnemers met een FIFA-licentie. In Nederland, Duitsland, Frankrijk, Engeland en Spanje gaat het wel goed komen, maar in het Oostblok, Afrika en Zuid-Amerika is het geen item. Het interesseert ze nul komma nul. We willen een keurmerk voor agenten. Kijken wie een strafblad heeft, permanente educatie, inschrijving bij de KNVB. Wie zondigt tegen de afspraken, mag vijf jaar niet werken. We proberen alles netjes te regelen, in eerste instantie met de zeven landen die aan de basis stonden van de Europese Unie.

‘Het is vreemd dat de Nederlandse spelersvakbond VVCS lijnrecht tegenover de internationale vakbond FIFPro staat. Dat komt omdat Theo van Seggelen van de FIFPRo zijn eigen strijd uitvecht. Hij vindt de bestaande situatie een groter gedrocht dan de nieuwe situatie. De toekomst zal uitwijzen wie gelijk heeft.’

Romeo Castelen (links) en zijn zaakwaarnemer Rodger Linse. Beeld Witters
Romeo Castelen (links) en zijn zaakwaarnemer Rodger Linse.Beeld Witters

Harde afspraken

Ook nu al is het een kwestie van vaak harde afspraken maken en soms doorvragen bij een speler: wie is jouw zaakwaarnemer? Brands: 'In het algemeen geldt: hoe verder weg je van Nederland gaat, hoe meer mensen er rond zo'n speler hangen.' Van Schaik onderhandelt namens FC Utrecht 'in principe' met één zaakwaarnemer, hoewel Afrikanen zich vaak door een cordon aan agenten laten begeleiden. 'Maar wij betalen één vast bedrag. Ze zoeken zelf maar uit met hoeveel man ze dat verdelen.'

Brands vergelijkt de nog bestaande regulering van het zaakwaarnemerschap met het Nederlandse softdrugsbeleid. 'Er zijn zoveel mazen in de wet. Als je geen licentie hebt, neem je gewoon een advocaat mee.' Nijland: 'Je volgt een redelijk eenvoudige cursus, legt een redelijk eenvoudig examen af en je bent zaakwaarnemer.'

Zaligmakend is de situatie nu ook al niet, zegt Van Schaik. 'Ik merk nog steeds dat de korte termijn vaak regeert bij sommige zaakwaarnemers en hun spelers. Ze denken aan het salaris van nu, dat moet goed zijn. Ze zouden zich wat vaker druk moeten maken om de toekomst. Voor die makelaars zal er straks minder werk zijn.'

Graaiers

De zaakwaarnemer wordt nog weleens als een notoire graaier gezien die weinig hoeft te doen om veel te verdienen. De miljoenendeals die Mino Raiola sloot voor spelers als Ibrahimovic en Pogba en de bedragen die de Portugese superagent Jorge Mendes incasseerde dankzij Mourinho en Ronaldo bevestigen dat beeld. Maar het kan ook een markt zijn waarin het sappelen is.

Albers benadrukt dat een zaakwaarnemer soms jaren investeert in een speler voordat het veel geld oplevert. 'Ik kan je dossiers geven van jeugdspelers aan wie ik 500 of 1.000 euro verdien, terwijl ik er even veel tijd aan kwijt ben als aan een topspeler.'

In sommige opzichten is het ook een overbodig beroep. Lionel Messi heeft meer aan een goede advocaat die zijn contracten dichttimmert dan aan een zaakwaarnemer met een voetbalnetwerk. Messi verkoopt zichzelf. Dat geldt natuurlijk niet voor de meeste profvoetballers die dromen van een stapje hogerop.

Zij zijn straks aan zet en kunnen, meer nog dan nu, kiezen door wie ze zich laten vertegenwoordigen. De speler kan bijvoorbeeld zijn broer of vader naar voren schuiven aan de onderhandelingstafel, zoals Ajacied Riechedly Bazoer en Arjen Robben dat al doen. Brands verwacht dat vooral familieleden zich in eerste instantie zullen opwerpen. 'Zij staan nu al het dichtst bij de spelers. Straks kunnen ze er ook nog wat aan verdienen.'

Extra regels KNVB

De FIFA hanteert een minimumregeling voor zaakwaarnemers die per 1 april intermediairs zullen heten, maar staat alle nationale voetbalbonden toe om die naar believen uit te breiden. De Nederlandse KNVB wil 'het eerste kaf van het koren scheiden' en denkt daarom aan extra, eigen regels. De bond overlegt daarover met organisaties die zaakwaarnemers, spelers en clubs vertegenwoordigen, net als met de eredivisie. Die extra regels kunnen bijvoorbeeld zijn:

- Een jaarlijkse registratieplicht om in Nederland als intermediair actief te kunnen zijn.

- Het inleveren van een Verklaring Omtrent het Gedrag voor elke intermediair.

- De invoering van een keurmerk voor intermediairs.

- De intermediair een verklaring laten tekenen, waarmee hij zich bindt aan de regelgeving van de KNVB, UEFA en FIFA. Daardoor valt hij onder de jurisdictie van de Nederlandse tuchtrechtelijke organen en de arbitragecommissie.

- Het inleveren van een 'vertegenwoordigersovereenkomst' als een club of speler gebruik wil maken van een intermediair. In deze overeenkomst moeten bepalingen staan die de KNVB als verplicht beschouwt.

Meer over