INTERVIEW

'Iedere meid heeft het recht haar talent te ontwikkelen'

Vera Pauw (51) mag dan weg zijn als bondscoach, het vrouwenvoetbal in Nederland laat haar niet los. Haar ergernis: Ledenaantallen zijn belangrijker dan het voetbal. Kans op plaatsing voor het WK doet daar niets aan af.

null Beeld null

Vera Pauw stapte vorige maand op als bondscoach van Zuid-Afrika, na uitschakeling voor het WK. Ze kreeg honderden smeekbeden om te blijven. Daarover denken zij en de bond van Zuid-Afrika nu na.

'Bij het stoplicht in Johannesburg stond een tandeloze verkoper. Hij zag me zitten in de auto en riep: 'Coach.' Het raampje moest open. Ik kreeg een hug. Vervolgens was de vraag: alsjeblieft, don't leave us. En dat gebeurde overal. In de supermarkt, in de file.'

Dus ging ze vorige week terug naar Zuid-Afrika. Voor 6 december beslist de bond over haar eisen. 'Het kan niet zoals de vorige keer, toen ik acht maanden bijna onafgebroken in Zuid-Afrika ben geweest. Ik heb Bert (Van Lingen, red.) in vier maanden 17 uur gezien.' Haar man is ook voetbaltrainer.

Alles is in Zuid-Afrika anders dan in de aangeharkte structuur van Nederland. 'Ik werkte met meiden die technisch vaardig waren en graag wilden voetballen, maar die nooit hadden geleerd dingen samen te doen. Het is heerlijk werken met straatvoetballers. Ze zijn mobiel en creatief. De competitie is verdeeld over negen provincies, met 144 teams op hetzelfde niveau. Dat was niks. Na vijf dagen was al duidelijk dat het idee om in blokken te werken, zodat ik af en toe in Nederland was, er niet in zat.'

Ze eindigde als vierde in de Afrikaanse WK-kwalificatie, na Nigeria, Kameroen en Ivoorkust. 'De nummers twee en drie kunnen qua voetbal niet tippen aan ons. De harde feiten zijn dat we vierde werden. Vier van de vijf wedstrijden zijn door scheidsrechters beslist. Onacceptabel. Ik denk dat die scheidsrechters gewoon te slecht zijn. Wij maakten het spel, dan heb je altijd nadeel van slechte scheidsrechters. Als zij en hun assistenten niet eens de buitenspelregel kennen, wordt het moeilijk.'

Maar ja: dertien keer vrij voor de doelman, tegen Ivoorkust, en geen doelpunt. 'Dan heb je niets te zeggen. Het is zo jammer voor de ontwikkeling van die meiden. Van dat beetje geld dat ze kregen van de bond, at hun hele familie. Sommigen hebben dankzij het voetbal studies kunnen volgen. Ze hebben nu een baan. Plaatsing had een ander leven opgeleverd, voor die meiden en hun families. Dan hadden ze zich in de kijker kunnen spelen en een contract kunnen verdienen. Het verschil tussen acht maanden geleden en nu is ongekend. Dat geeft aan hoe goed ze zijn.'

Pauw zag het verdriet, maar de situatie was onwezenlijk. 'Een dag voor de cruciale wedstrijd tegen Ivoorkust waren twee speelsters nog niet betaald door de bond. Dat gaf zo'n druk. Zij misten ook al die kansen. Maar de status van vrouwenvoetbal is hoog in Zuid-Afrika. Hoger dan hier.'

De creativiteit van de speelsters maakte een andere manier van voetbal mogelijk. Dat proces ziet ze ook in Nederland. 'Speelsters als Miedema en Martens hadden we nog niet in mijn tijd als bondscoach.' Vrouwenvoetbal groeit, maar Pauw is kritisch. Zij, frontstrijder voor het vrouwenvoetbal en grondlegger van de eredivisie, vindt de BeneLeague een gedrocht, door de relatieve zwakte van de Belgische clubs. 'Iedereen roept dat het fantastisch gaat. Hoezo? De competitie gaat niet vooruit. De publieke belangstelling groeit niet. De kwaliteit moet omhoog. Er wordt ook net gedaan alsof dit de eerste generatie is die op de drempel staat van het WK. Dan denk ik: jullie pronken met andermans veren.' De nationale ploeg was tweemaal eerder dichtbij, onder meer voor het WK in 1999.

Bovendien is Oranje 'gered' door de FIFA, die het deelnemersveld uitbreidde van 16 naar 24 landen, hetgeen vooral ten goede kwam van Europa. ' Zeg dan gewoon: FIFA dankjewel. Ik weet hoe dat is gegaan, want ik heb de presentatie gegeven bij de FIFA om het toernooi uit te breiden.' Pauw is actief in allerlei commissies en werkgroepen van UEFA en FIFA.

De snelle groei van het vrouwenvoetbal verdoezelt in haar ogen de problematiek. 'Ik moest nog roepen dat we op weg waren naar 200 duizend leden. Dat cijfer is al bijgesteld naar 150 duizend.' De teller is de 130 duizend ruimschoots gepasseerd. Maar groei is niet alles. 'In het marketingbeleid van de bond gaat het niet om kwaliteit voor de meiden, maar om allerlei andere zaken.'

Ze kreeg beleidsplannen doorgestuurd. 'Mijn tenen kromden, mijn hartslag schoot omhoog. Het gaat blijkbaar niet om ontwikkelingsperspectief. Meiden worden misbruikt om clubs groter te maken, om subsidie binnen te krijgen, om een groeifactor te zijn, om verenigingen sterker te maken. Maar er staat met geen woord dat een kind het recht heeft om haar talent, zelfs als dat talent niet zo groot is, te ontwikkelen.'

In het beleidsplan staat onder meer dat de KNVB 'actief meer vrouwen en meisjes wil werven' en dat iedereen zich in 2018 welkom voelt binnen de bond, met name vrouwen en meisjes. 'Als dit je uitgangspunt is, gaat het er dus vooral om dat je meisjesteams neerzet. Dan krijg je wat ik onlangs zag: twee teams die tegen elkaar voetballen, met grote onderlinge niveau- en leeftijdsverschillen.

'Bij één team speelde een kind dat allang in de regioselectie had moeten zitten. Zij is weggestopt in een meisjesteam. Dat meisje, dat het Nederlands elftal kan halen, voetbalt tussen speelsters die de bal nog geen drie meter recht vooruit kunnen trappen. Vermoedelijk heeft ze vroeger wel met jongens gespeeld. Maar ze is een meisje, dus... Dat is het beeld en niemand maakt zich druk. Nou, ik wel.

'Het is moeilijk om daar van een afstand naar te kijken. Het gaat niet meer om inhoud, maar om volume: meer zieltjes voor een vereniging. Ik hoop dat de KNVB zich druk gaat maken om de inhoud en experts aanstelt, in plaats van achter mensen aan te lopen die wat roepen.'

Het probleem is helder. 'Je kunt er niet omheen dat wij, vrouwen en meisjes, zijn toegevoegd aan een structuur van een miljoen mannen. Zolang wij niet met een miljoen vrouwen zijn, zul je creatief moeten handelen om het ontwikkelingsperspectief prioriteit te geven. En dan gaat het niet om die 80 procent meisjes die gewoon een balletje willen trappen.'

Gratis toegang

De natioale vrouwenploeg kan vanavond in Verona tegen Italië historie schrijven. Nog nooit eerder plaatste het team zich voor het WK. Zaterdag speelde Nederland in Den Haag gelijk, 1-1. Antonio Cabrini, bondscoach van Italië, hoopt op steun van het publiek, dat gratis toegang heeft tot het stadion van Hellas¿Verona. ‘Ik hoop dat zo veel mogelijk fans ons komen steunen. Dat kan beslissend zijn.’ Hij acht zijn team kansrijk. ‘De 1-1 van zaterdag is absoluut een goed resultaat’, oordeelde Cabrini, die in 1982 met Italië wereldkampioen werd.

Voetballers als Lieke Martens en Vivianne Miedema hebben zo lang mogelijk bij de jongens gevoetbald, ongeveer tot hun 16de. 'Je moet op je niveau spelen. Dat kan niet in het meisjesvoetbal als je goed bent. Behalve bij clubs met veel leden, maar dat zijn er maar een paar. Men zei bij de KNVB: hoe kunnen we het meisjesvoetbal vermarkten, als meisjes bij de jongens voetballen en er dus geen meisjesvoetbal is? Ik heb destijds gevraagd om een directeur vrouwenvoetbal, om dat proces te bewaken.'

Ze vertrok vol onvrede, in 2010. 'De pijn komt terug als ik de ontwikkelingen bekijk. Het ontwikkelingsperspectief van kinderen is de verantwoordelijkheid van ons, volwassenen. Een kind weet niet wat het betekent als ze met meiden van vijf jaar ouder moet spelen. Dan wordt dispensatie verleend, omdat het zo leuk is. Maar je moet kinderen op hun eigen niveau laten voetballen. En dat is in Nederland bij de jongens, tegen de jongens, tot een bepaalde leeftijd. Ziet niemand dat meer?'

Meer over