Schaakrubriek

Hjartarson mist unieke pionpromotie tot loper en geeft winst uit handen

IJslandse grootmeester Johann Hjartarson mist in het Reykjavik Open een zeldzame kans om in de geschiedenisboeken te komen.

Gert Ligterink

Als beginner maakte ik snel kennis met de minorpromotie. In mijn geboortedorp gold de strikte regel dat een pion die de overkant bereikt alleen kan veranderen in een van de door de tegenstander geslagen, naast het bord staande stukken: ‘Een tweede dame? Er zit maar een in de doos.’

Lang koesterde ik de ambitie ooit een winnende minor- of onderpromotie uit te voeren. Helaas faalde ik hopeloos toen die kans zich tijdens een Europacupwedstrijd voordeed tegen de Hongaar Forintos. In plaats van de partij onmiddellijk te beslissen door een pion te laten promoveren tot paard koos ik gedachteloos een dame, waarna nog verweer mogelijk was.

Pionpromoties tot toren of paard komen regelmatig in de praktijk voor, maar een voor de winst van de partij noodzakelijke promotie tot loper is uiterst zeldzaam. De IJslandse grootmeester Johann Hjartarson, in 1989 elfde op de wereldranglijst, kreeg onlangs in het Reykjavik Open de kans van zijn leven tegen de Deen Mads Andersen:

rv Beeld rv
rvBeeld rv

Hjartarson – Andersen na de 53ste zet van zwart. Voor de hand ligt de combinatie 54. Df7+ Pxf7 55. exf7+, waarna zwart verloren is na 55 ... Kf8 56. Pg6+ Dxg6 57. hxg6. Maar na 55 ... Kh7 zag wit geen winst. Na 56. fxe8D of 56. fxe8T volgt immers 56 ... Dh1+ 57. Kxh1 en zwart staat pat.

Omdat hij niets beters zag, speelde wit 54. e7, waarna de partij bij de 89ste zet in remise eindigde. Hjartarson zal diep teleurgesteld zijn geweest toen hij ontdekte dat hij had kunnen winnen met 54. Df7+ Pxf7 55. exf7+ Kh7 56. fxe8L!. Na 56 ... Dc1+ 57. Kh2 Dc8 58. Lg6+ Kg8 59. Te7 kan zwart opgeven.

In Reykjavik deed Max Warmerdam lang mee in de strijd om de toernooizege. Hij moest ten slotte genoegen nemen met de gedeelde tweede plaats achter de 16-jarige Indiër Rameshbabu Praggnanandhaa die in de laatste ronde fortuinlijker was dan zijn een jaar jongere landgenoot Dommaraju Gukesh.

Gukesh - Praggnanandhaa

Reykjavik 2022

1.d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. e3 0-0 5. Ld3 d5 6. cxd5 exd5 7. a3 Ld6 8. Dc2 b6 9. b4 c5 10. bxc5 bxc5 11. dxc5 Lxc5 12. Pf3 Te8 13. 0-0 Lg4 14. Td1 Lxf3 15. gxf3 Ld6 16. Lb2 Le5 17. Lb5 Pbd7 18. Pxd5 Lxb2 19. Dxb2 Te5 20. Lxd7 Txd5 21. Txd5 Pxd5 22. Lh3 Pb6 23. De5 Dd2 24. f4 De2 25. Tc1 Dd3 26. Dc3 Td8 27. Dc7 h6 28. Dxa7 Pd5 29. Lf1 Dg6+ 30. Lg2 Pc3 31. Tf1 Dd3 32. a4 Td6 33. a5 Tg6 34. Kh1 Kh7 35. Dd4

Na 35. h3 heeft zwart amper compensatie voor zijn materiële achterstand. Nu moet wit in tijdnood op zijn hoede zijn.

rv Beeld rv
rvBeeld rv

35 ... Df5! 36. De5

Na 36. Dxc3 Txg2 37. De5 (of 37. Kxg2 Dg4+ met eeuwig schaak) 37 ... Dd7 38. De4+ Tg6 is winst voor wit problematisch.

36 ... Dg4 37. Tg1?

Nu verliest wit zelfs. Tot remise leidt 37. Le4 De2 38. Ta1 Pd1 39. Lxg6+ fxg6 40. Txd1 Dxd1+.

37 ... Pd1

Wit geeft op.

Meer over