Heiner en zijn bemanning dansen uitbundig de samba

'Holland loves you', zegt schipper Roy Heiner van de BrunelSunergy nadat hij een reuzenfles champagne heeft leeggespoten op de menigte van tweeduizend gillende en applaudiserende Brazilianen....

INEKE HOLTWIJK

Van onze correspondente

Ineke Holtwijk

SON SEBASTIO

Sinds middernacht hebben ze dansend, swingend, drinkend of slapend gewacht op de aankomst van het tweede team in deze etappe van de Whitbreadrace om de wereld. Steeds als de luidsprekers op het modderige haventerrein, voor de gelegenheid omgebouwd tot een expo met sponsortenten, een nieuwe vermoede aankomsttijd doorgaven is er een siddering door de menigte gegaan.

En als om tien over drie eindelijk het toplicht van de mast van het Nederlandse schip achter een loods zichtbaar wordt, barst de drumband los en knettert het vuurwerk. Vanaf het dek van de BrunelSunergy die tien minuten later aanmeert kijken twaalf verwilderde bebaarde mannen met de koude ijsweeën nog in de benen verbaasd naar zoveel tropische vreugde.

Hij is moe maar vooral blij zegt schipper Heiner, badend in het felle licht van de tv-ploegen. De lichte ogen glanzen. Het bruinverbrande gezicht straalt en het gele BrunelSunergy-T-shirt is doorweekt van het zweet. Tijdens de vorige vier etappes eindigde de Nederlandse boot steeds als laatste of een na laatste. De risee van de race, zeiden sommigen. 'Wij wisten wat het was om als laatste te eindigen. Nu hebben we bewezen dat we ook in de voerhoede goed kunnen meekomen.' De tegenstanders veranderen er niet door, maar het zelfvertrouwen is terug. 'We hebben voor onszelf bewezen dat we het kunnen.'

De etappe Auckland - Sao Sebastiao geldt als de zwaarste van de race. De Nederlandse ploeg heeft, zegt Heiner, het tegen de besten van de wereld opgenomen met 'een minimum aan ervaring', een eerste generatie boot met als vanzelf ontwerpersfouten en een krap budget van tien miljoen gulden. De andere teams hebben naar verluidt twee en mogelijk drie keer zoveel tot hun beschikking.

Meteen de tweede dag ging het al fout toen de BrunelSunergy bij Nieuw-Zeeland te ver van de kust afging door de stroming en in een hogedrukgebied zonder wind terecht kwam en de vloot kwijtraakte. Dat de boot van de zesde plaats wist in te lopen tot de tweede was vooral te danken aan de meesterzet om de winderige Falklandeilanden niet westelijk maar ten oosten te passeren. De eilanden ten oosten omzeilen betekende honderd mijl extra varen, maar daarmee zou het schip kans hebben een stevige wind op te pikken.

De dag voordat ze om Kaap Hoorn zouden gaan hadden Heiner en de Britse navigator Stuart Quarrie de weerkaarten van het KNMI bestudeerd. Vijf uur na Kaap Hoorn besloten ze de gok te wagen en hun koers te verleggen. 'Ik was verrast toen ik ontdekte dat geen enkele andere boot het had gedaan', zegt Heiner. De rest van de vloot bleek in de windstilte van een hogedrukgebied westelijk van de eilanden te dobberen.

De grootste obsessie vanaf de Falklands heette Chessie Racing. De Amerikaanse boot achtervolgde de Nederlandse ploeg de resterende vijftien mijlen die moesten worden gekruist. De laatste vijfhonderd mijl, toen de wind steeds meer ging liggen, betekende opperste concentratie, speurend naar een wolkje en een onweersgebied in de hoop meer wind te kunnen vangen. Het werd een nek-aan-nek race met de finish in zicht. De voorsprong op de lichtere en dus snellere Chessie slonk in de twee laatste dagen tot ruim zeven mijlen. Heiner: 'Het was verschrikkelijk. Je weet dat ze er zijn, maar je ziet ze niet. Je weet niet aan welke kant ze varen en waar ze heengaan. Ik zal nog dagen dromen van Chessie.'

Er was zelfs de angst dat Chessie Racing vlak voor de finish uit het niets zou opduiken en de Nederlandse boot van de vurig gewenste tweede plaats zou stoten. Chessie finishte evenwel pas om tien voor elf op vrijdagochtend. Het eufore Nederlandse Whitbreadteam dat van naar bed gaan niet wilde weten zat toen op een terras achter grote borden frites en nieuwe drank en sprak de HISWA toe via de zaktelefoon. Hoe de schipper zich voelde, wilde de interviewer in de RAI weten. Heiner: 'Blij en dronken.'

Naar verwachting lopen dit weekeinde alle andere schepen op twee na binnen. Onder hen is de Swedish Match die al dagen het drinkwater moet rantsoeneren. Op de Noorse Innovation Kvaerner wordt honger geleden. De twee achterblijvers zijn de Silky Cut en de 'vrouwenboot' EF Education. Beide raakten al voor Kaap Hoorn hun mast kwijt. Silky Cut ligt uit de race want komt op de motor naar Brazilië. De vrouwen van EF Education zeilen met een nieuwe mast verder.

De BrunelSunergy heeft nauwelijks averij opgelopen maar er is een lijst van driehonderd à vierhonderd klusjes voor de bemanning waar na de nodige rust mee zal worden begonnen. Mits de Braziliaanse douane meewerkt. De containers waarin gereedschap en materiaal zitten worden door duistere - corrupte, zeggen de kenners - krachten tegengehouden, terwijl ze al weken geleden zijn gearriveerd. Het voelt een beetje als struikelen voor de finish. 'Zijn we eindelijk op tijd zijn er geen containers', zegt een bemanningslid.

Schipper Roy Heiner zal de onderhandelingen niet meemaken. Hij vloog met wachtleider en botenbouwer Gideon Messing naar Nederland voor een marathon van optredens voor en besprekingen met de sponsor. Zondagmiddag wordt hij verwacht op de Hiswa. De race winnen zit er niet meer in, zegt Heiner. Maar hij hoopt nu op een vijfde of misschien vierde plaats in het eindklassement. Met hetzelfde team. Want wisselingen zijn niet voorzien.

Hij voelt zich na dit afzien een beetje een ander mens, zegt de schipper. Dat komt door de loodzware verantwoordelijkheid. Het is heel wat anders dan in je eentje in de Finn-klasse uitkomen. 'Jij moet uiteindelijk besluiten of er bij 35 of 40 knopen en golven van tien meter hoog iemand de mast in moet om een spinaker op te hangen. Iedereen kijkt je aan en je leest de angst in de ogen. Want als iemand overboord slaat is hij er geweest. Het water in de Zuidelijke Oceaan is zo koud dat je na zeven minuten dood bent.' Het speelt permanent door je hoofd, zegt hij. 'Je moet de bemanning en de boot heelhuids terugbrengen.' Ook het geld dat met de operatie is gemoeid voelt als een last. En het gevoel van verlatenheid. 'Je bent in een gebied dat niemand interesseert.'

Nee, hij lag er niet wakker van. Ook slapen was een beslissing met het leidershoofd genomen. Slapen als plicht. 'Zes uur per etmaal minimaal, omdat je anders niet goed kunt nadenken.' Zijn deelname te elfder ure in een project waar hij zijn twijfel bij had en alle opofferingen dienen het grote doel. Op de kade vertelt hij de Braziliaanse verslaggevers dat hij de Nederlandse zeilsport wil promoten. Daarom gaat hij straks ook weer gewoon aan de slag op zijn zeilacademie in Enkhuizen. Zonder opleiding geen topsporters. Hij gelooft niet zo in geluk en toeval bij zeilen. 'De besten hebben het meeste geluk. Een race winnen is voor zeventig procent technologie en opleiding en de ervaring van je mensen.'

Daarom ook wil hij de Whitbreadrace graag nog een keer doen. 'En dan wel met een goede voorbereiding.' Maar hij wil 'niet al te vaak' de zuidelijke wateren afschuimen. 'De golven zijn er te hoog, er is te veel wind en geen Wegenwacht.'

Meer over