Reportage

Grote Drie onthaald als helden in missieland China

Drie Musketiers Ruud Gullit, Marco van Basten en Frank Rijkaard luisteren met een bliksembezoek aan Peking de lancering van een Voetbalacademie op.

Rijkaard, Van Basten en Gullit in een interland tegen Joegoslavië (1990). Beeld anp
Rijkaard, Van Basten en Gullit in een interland tegen Joegoslavië (1990).Beeld anp

Ambtenaar van het ministerie van onderwijs. Lauw applaus. Speech. Directeur van de Pekingse Voetbalassociatie. Nog slapper applaus en weer een speech. En die presentator die de openingsceremonie van Huaaoqi Voetbalacademie aan elkaar praat, babbelt ook graag lang. Je zult met een vette jetlag in een warme conferentiezaal zitten, en al dat onverstaanbare Chinees moeten aanhoren.

Bevel: een voetbalsupermacht worden

Ruud Gullit, Marco van Basten en Frank Rijkaard luisteren met een bliksembezoek aan Peking de lancering van die Voetbalacademie op. Dat is een Chinees-Nederlands initiatief, waar Nederlandse coaches onder leiding van oud-speler John van Loen aan de slag gaan met voetbaltalenten van de Tsinghua-universiteit. Een instituut met een heilig aura, want de alma mater van president en partijleider Xi Jinping in eigen persoon. Xi heeft de verheffing van het Chinees voetbal tot politieke prioriteit uitgeroepen. In 2030, uiterlijk 2050 moet China, dat nu in de onderste regionen van de FIFA-ranglijst bungelt, een voetbalsupermacht zijn.

Zo'n bevel wordt in de eenpartijstaat planmatig aangepakt, met details tot achter de komma. Uit het Medium en Lange-Termijn Plan voor Chinese Voetbalontwikkeling: per tienduizend Chinezen moeten 0,5 tot 0,7 voetbalvelden beschikbaar komen. Binnen vier jaar komen in honderd Chinese steden amateurcompetities op gang, plus 20 duizend opleidingen met een zwaar accent op voetbal. Kortom: de toekomst van het voetbal ligt in China.

Het trio wordt in China opgewacht door handtekeningenjagers. Beeld
Het trio wordt in China opgewacht door handtekeningenjagers.Beeld

Grote bedragen

De vedetten van weleer hebben geen belangstelling voor een baan in Peking, al zijn ze in het verleden allemaal gepolst voor topfuncties in het Chinese voetbal. 'Maar als er in het Nederlandse voetbal grote vraagstukken zijn, worden Gullit, Rijkaard en van Basten nog altijd gebeld', zegt Vincent van Sas, mede-initiatiefnemer van de nieuwe voetbalacademie.

En China is een joekel van een vraagstuk. De onvoorstelbare bedragen waarmee China begin dit jaar westerse topspelers opkocht, waren een opmaatje naar de nog veel grotere hopen geld waarmee Chinese bedrijven zich nu inkopen in de fine fleur van de Europese superclubs. 'Een voetbalcultuur kopen is lastig, maar geld helpt wel', aldus Van Basten. 'Maar je moet het bij de jeugd aanboren. Enthousiasme creëren door die spelertjes met idolen aan de slag te laten gaan.'

Idolen. Vraag een Chinees die de jaren tachtig heeft meegemaakt naar voetbal en hij kraait san-jian-ke: de Drie Musketiers uit Nederland. Toen het trio furore maakte, ging China net open voor de buitenwereld. De Grote Drie waren de eerste Europese voetbalhelden. Du Wei (27) wacht al uren van tevoren in de aankomsthal op het vliegveld uit Amsterdam. Er is weinig ruchtbaarheid over het bezoek, dus hij heeft ze voor zich alleen. 'Ik volg ze al meer dan twintig jaar, en nu staan ze ineens voor mijn neus. Ik droom. Dat ze met zijn drieën naar China komen om ons achterlijke voetbal een impuls te geven, helpt ons vast vooruit.'

Ernstige staatszaak

Gullit ziet dat er in de 'moeilijke Chinese structuur' nog veel ontbreekt. 'Mensen kunnen zich niet bij een club aanmelden en daar begint alles mee: plezier en de mogelijkheid om ergens te voetballen. We willen het clubwezen promoten, kinderen aan het voetballen krijgen. Zo kunnen we het Chinese idee over voetbal veranderen.'

In China wordt jeugdvoetbal of als professionele carrière gezien, of als tijdverspilling: een gulden middenweg is er nauwelijks. Voetbalscholen waar jong talent wordt opgeleid voor de top, daar weten de Chinezen wel raad mee, maar trapveldjes waar de jeugd zich na school kan uitleven zijn er bijna niet.

Op een steenworp afstand van de conferentiezaal waar de Grote Drie meepraten in een paneldiscussie over voetbal, is een demonstratie jeugdvoetbal. Maar voetbal is een ernstige staatszaak, en ambtenaren zitten nu eenmaal liever met buitenlandse vips in een zaal.

'Waar is mijn voetbalveld?', zegt Vincent van Sas lichtelijk vertwijfeld. 'Voor mijn werk in China is het fantastisch dat de overheid bij de opening is. Maar we hadden er een feestje met die drie mannen en een bal van willen maken.'

Meer over