Frank de Boer: 'We gaan nu weer de vruchten plukken'

Ajax en PSV ontlopen elkaar niet veel, zegt Frank de Boer aan de vooravond van de topper PSV - Ajax. Hij is de langstzittende trainer van de eredivisie. Elk seizoen moet hij opnieuw opbouwen. De parels uit de jeugdopleiding geven hem energie.

Mark Misérus en Willem Vissers
null Beeld Guus Dubbelman
Beeld Guus Dubbelman

Frank de Boer klopt met de rechtervuist op zijn hart. 'Het begint hier.' Met het hart dus. Hij legt uit wat Davy Klaassen zoal een goede speler maakt. 'Hij doet alles om een wedstrijd binnen te halen, en is dan niet alleen op zichzelf gericht, maar juist op het team. Als je vijf keuzen hebt, en nummer vier en vijf zijn de beste, zal Davy vaak vier of vijf nemen, en af en toe een drietje. De mindere voetballer neemt af en toe vier of vijf, en vaak een, twee of drie. En voetbal begint dus altijd met het hart.'

Dat we het weten, hier op jeugdcomplex De Toekomst, de voetbalschool van illusie en werkelijkheid. De Boer (45) vertelt dat je normaliter op betrekkelijk jonge leeftijd aan een talent kunt zien wie het redt, in mentaal opzicht, hoewel dat moeilijker is te onderscheiden dan vroeger. Voetbal, met al zijn belangen, is een ingewikkelde wereld geworden.

Hier op De Toekomst hangt een speciale sfeer. Overal ambitieuze jongens en ouders met hun verwachtingen.

'Het is een industrie. Als je 12 bent en je bent goed, staat al iemand in je oor te fluisteren: je moet bij mij komen, want ik zorg dat je een contract krijgt onder de beste voorwaarden. Jij haalt de top. Ouders geloven dat vaak. Er worden bedragen genoemd waaraan ze heel hun leven nooit hebben gedacht. Alles is gefocust op hun zoon, terwijl veel van die signalen misleidend zijn.'

Hoe zorg jij ervoor dat het hart blijft kloppen zoals dat hoort?

'Uiteindelijk selecteert zich dat vanzelf. Je ziet jongens die stabiel in hun hoofd zijn en jongens die dat niet zijn. Wij moeten proberen om de minder stabiele jongens te helpen. Heel vaak gaat dat goed, soms ook niet.

'Het mooiste voorbeeld gaat over Davy Klaassen en Ouasim Bouy. Bouy kreeg een fantastisch contract aangeboden, maar hij en zijn management wilden er meer uithalen. En je hebt gradaties. Wij vonden Dave het grootste talent.' De Boer slaat op tafel: 'Dus niemand gaat meer verdienen dan Davy Klaassen van die generatie. Uiteindelijk kon Bouy net zoveel verdienen als Davy. Dat vond ik niet terecht, maar we wilden hem graag behouden. Hij ging daarop naar Juventus. Je kunt niet zeggen dat Bouy (nu PEC Zwolle) hetzelfde pad had bewandeld als Davy, maar misschien was hij anders international geweest.

'Mijn theorie is: tussen je 23ste en 26ste ben je klaar voor de zwaarste competities. Daarvoor moet je zorgen dat je minuten maakt, dat je kilometers in de benen krijgt. Al die buitenlandse clubs beloven dat je bij het eerste elftal mag trainen, dat je af en toe tien minuten mag meedoen... Natuurlijk zijn er uitzonderingen, zoals Fosu-Mensah, die hier is weggeplukt door Manchester United. Hij heeft geluk dat Louis van Gaal daar trainer is. Anders was er nooit naar hem gekeken.'

Ben je daar druk mee, met spelers beïnvloeden? De lijst met geïnteresseerde clubs in de 19-jarige Bazoer past net op een A4-tje.

'Ach, dat valt mee. Ik ben gewoon bezig met hun ontwikkeling. Maar uiteindelijk komen ze terug uit het buitenland, en dan moeten ze wéér een stap maken. Dat is de omgekeerde wereld. Wij geven spelers en ouders mooie boekjes, met statistieken over de gemiddeld genomen beste weg. Maar het is lastig als je voor vijf jaar kunt tekenen voor 3 miljoen netto. Dan denken ze: misschien haal ik later nog 15 miljoen op, maar die 3 miljoen zijn alvast binnen. Zo gaat dat.'

Ouasim Bouy speelt nu op huurbasis voor PEC Zwolle. Beeld ANP Pro Shots
Ouasim Bouy speelt nu op huurbasis voor PEC Zwolle.Beeld ANP Pro Shots

Vind jij het vervelend dat voetbal zo wordt beheerst door geld?

'Dat maakt het lastiger. Wij investeren heel veel in de jeugd, omdat het onze levensader is, en dan is het jammer als Fosu-Mensah opeens weg is. Hij had over drie jaar Veltman kunnen vervangen, bij wijze van spreken. Dan hadden we hem nu al kunnen prikkelen.'

Als directeur Overmars zegt: je mag 80 miljoen uitgeven. Zou je dat doen?

'Ik zou ook dan goed kijken wat ik nodig heb. Dan zou ik het weleens leuk vinden. Maar als ik weet dat Jairo Riedewald over een jaar verder is dan een speler van 10 miljoen, ga ik geen speler van 10 miljoen halen. Voor ons is 5, 6 miljoen het maximum. Gudelj heeft al wat kilometers onder de belt, Sinkgraven was jong en onervaren. We hebben nog gekeken naar goede, ervaren spelers, maar we hebben ook gezegd in de winter: we praten er niet meer over. We doen het met de huidige spelers, van wie de meesten al international zijn.'

De Boer blijft, ook na ruim vijf jaar trainerschap bij Ajax, een ontwapenende, open prater. Het gesprek vindt plaats vóór het weekeinde waarin PSV gelijkspeelt tegen Heerenveen en Ajax een dag later verzuimt de koppositie over te nemen door eveneens gelijk te spelen tegen NEC. Dus trapt PSV als koploper af zondag in Eindhoven, met een punt voorsprong.

Wie is beter, Ajax of PSV?

'We ontlopen elkaar niet veel. PSV hoeft als team niet per se het spel te maken. Ze gaan niet helemaal terug naar het eigen zestienmetergebied, maar ze schakelen goed om. Ze laten het initiatief vaak aan de tegenstander en slaan dan keihard toe. Daarmee hebben ze veel succes gehad, ook in de Champions League. Door speldenprikken te geven. Wij moeten bijna altijd het spel maken. En thuis tegen PSV (1-2) hadden we een offday. Zij waren toen echt veel beter.'

Frank de Boer en Joël Veltman tijdens de training in aanloop naar de cruciale topper in strijd om landskampioenschap tegen PSV Beeld anp
Frank de Boer en Joël Veltman tijdens de training in aanloop naar de cruciale topper in strijd om landskampioenschap tegen PSVBeeld anp

Jullie spel is gaandeweg het seizoen aantrekkelijker geworden. Er was veel kritiek, omdat jullie leden aan de Nederlandse rondspeelziekte.

'Je wilt vanaf dag 1 aantrekkelijk spel, maar soms lukt het gewoon niet. Nu vallen al die patronen en spelprincipes beter in elkaar. De bal heen en weer spelen heeft geen nut. Uiteindelijk moet je dan opportunistischer voetballen als je er niet doorheen komt. Dan gebeurt er in ieder geval iets. Dat begrijpen we sneller nu.'

Frank de Boer is Ajacied pur sang. Hij is de langstzittende trainer in de eredivisie en elk seizoen krijgt hij de vraag gesteld: bevalt de baan nog, nadat elke keer de beste spelers zijn vertrokken? Nou, meestal wel. Maar hij heeft dit seizoen weleens gedacht dat het genoeg was geweest. 'Ik vond dat wij verder hadden moeten komen in de Europa League. Daarover was ik heel teleurgesteld. Molde, Celtic, Fenerbahçe. We speelden zo vaak gelijk, terwijl we vaak beter waren, maar we konden dat niet omzetten in goals. Dan gaat het malen. Toen heb ik weleens gedacht: ik kap ermee. Of, eigenlijk: ik maak het seizoen af en dan ben ik weg.

'Maar ik heb het idee dat we na de uitschakeling meer aandacht konden geven aan training. Nu plukken we daarvan de vruchten. Geen positiespel om het positiespel, maar om te scoren, om vooruit te kunnen. Dat zie je terug. Als je dan ziet wie en wat er allemaal aankomt, wil je weer verder. Die nieuwe parels geven energie.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Arek Milik van Ajax na een gemiste kans in de Europa League-wedstrijd tegen Molde FK. Beeld anp
Arek Milik van Ajax na een gemiste kans in de Europa League-wedstrijd tegen Molde FK.Beeld anp

Spelers als Tete, Riedewald, Klaassen, Bazoer, Veltman en Dijks hebben forse stappen gezet. Ben je tevreden?

'Ja, de vraag is alleen welk niveau ze aankunnen, het is moeilijk om dat precies in te schatten. Joël Veltman bijvoorbeeld verzaakt nooit. Dan hoorde ik weleens: hij is te klein, hij kan niet koppen. Nou, hij is de beste kopper van allemaal. Dat wist ik allang. Als je over tien jaar vraagt wat er van deze selectie is geworden, zou dat best weleens heel veel kunnen zijn.'

Maar daar heb jij toch niets aan over tien jaar?

'Nee, haha, maar uiteindelijk is dat wel een beetje de filosofie van Ajax. En daarmee kan ik goed leven. Je moet elke keer weer opbouwen en dat heeft tijd nodig. Meestal duurt dat zes maanden. Als coach is dat een interessant proces. Hoe reageert een team? Jairo Riedewald en Kenny Tete waren groentjes, zij kunnen pareltjes worden. Ze hebben niet voor niets het Nederlands elftal gehaald. Maar ja, het kost weleens iets, qua prestaties.'

Blijf je jezelf nog ontwikkelen, vernieuwen?

'Ja, mede daarom heb ik Orlando Trustfull bij de staf gehaald. Hij brengt fris elan. We sparren veel en gaan nooit op de automatische piloot. Hij heeft zijn eigen ideeën over voetbal. Heel vaak zeg ik niet zoveel, dan luister ik. Overal pik ik iets van mee, van andere wedstrijden ook. Dan zeg ik bijvoorbeeld: ik heb iets gezien waarvoor wij echt de spelers hebben. Orlando is goed in het analyseren van de tegenstander, met videobeelden. We deden dat altijd op zaterdagochtend. Nu gebeurt dat al op vrijdagochtend, nog voor de training. Daarna zetten we dat meteen om in de praktijk. Dat voelt beter.'

Heeft de titel van PSV jullie op andere gedachten gebracht?

'Ja. Als Arek Milik bijvoorbeeld in de spits stond, bokste hij steeds tegen twee man op. Als daar eerder iemand bijkomt, is het weer twee tegen twee. Het druk zetten kon veel beter. Daarover hebben we nieuwe ideeën overgebracht op de spelers. Zo gaan we aantrekkelijker spelen, door meer vooruit te drukken, door meer mensen in de zestien te krijgen, of dat nu met een zogenaamde tien is of niet. Als er maar meer ondersteuning voor de spits is.'

Wat zegt het dat jij de langstzittende trainer bent in de eredivisie?

'Dat een job als trainer niet heel stabiel is. Uiteindelijk is het niet normaal dat je zo lang blijft bij een club. Maar ik ben heel blij met de manier waarop ik hier kan werken. Ik ga nog elke dag fluitend naar mijn werk, vanuit Monnickendam. Natuurlijk heb je weleens: verdomme, het gaat niet meer zo lekker. Maar als je dan weer terugziet wat je wil zien, bruis je ineens weer van energie. Dat maakt het interessant.'

Jullie hebben miljoenen op de bank. Als jullie iets meer zouden investeren, had je PSV achter je gehouden. Toch?

'Dat betwijfel ik. Hoe vaak zeiden spelers die wij graag wilden niet: ik kies toch voor de subtop in Engeland. Van Ginkel (nu PSV) wilden wij twee jaar geleden ook huren. Maar toen moest hij naar AC Milan. Jeremain Lens wilden we ook graag. Uiteindelijk koos hij voor Engeland. Voor de competitie, en uiteindelijk ook voor veel meer geld.

'Toen wij Van Ginkel wilden, had hij misschien nog de perceptie dat hij het overal kon maken. Deze winterstop hadden wij geen middenvelder nodig. Anders hadden we misschien weer aangeklopt. Na zoveel omzwervingen dacht hij nu waarschijnlijk: ik moet toch gaan spelen.'

Marco van Ginkel (rechts) is nu speler van PSV. Beeld afp
Marco van Ginkel (rechts) is nu speler van PSV.Beeld afp

Hoe ver ga jij om een speler te kopen?

De Boer, over het technisch hart waarvan ook directeur Overmars, marketingdirecteur Van der Sar en assistent-trainer Bergkamp deel uitmaken: 'Wij zitten aan tafel en bepalen samen welke spelers een versterking kunnen zijn, vanwege kwaliteiten die we niet hebben in de selectie. En verder: een speler van 13 miljoen halen wij niet. Klaar. Terwijl het wel kan. Maar zelfs dan heb je geen garantie dat je kampioen wordt.

'Jeroen Slop (financieel directeur) zegt altijd: Nederland heeft altijd een Europa Leaguejasje aan. Van die begroting moet je uitgaan. Twente heeft in een Champions Leaguejasje gelopen, of een Europa Leaguejasje, terwijl ze gewoon in een eredivisiejasje hadden moeten lopen. Je ziet wat de gevolgen kunnen zijn. Wij zijn weer een financieel gezonde club geworden.'

Hoe groot is daarin de rol geweest van Johan Cruijff, de aanstichter van de inmiddels gestrande revolutie? En is het rustig, nu hij zich weer heeft afgewend van de club?

'Ik kon goed omgaan met die onrust. Alleen moest ik altijd vragen beantwoorden, dat was wel vervelend. Cruijff heeft ons geholpen. Dankzij hem hebben we hier een technisch hart, waardoor de voetbalzaken worden besproken en besluiten worden genomen door meerdere mensen met een voetbalachtergrond.

'Maar door hem is ook de 'mindset' veranderd. Jeugd is en blijft het belangrijkst. En het bedrijf dient gezond te zijn. Dat zat al in de genen van Ajax, maar hij heeft het aangezwengeld. Techniek is leidend bij een club als Ajax. Dat is ons dna.'

Je was vier keer op rij kampioen. Als het nu voor de tweede keer niet lukt, ben je toch een beetje het verwende kind dat opeens zijn speelgoed kwijt is.

'Ja, dat is zo. Als je na twintig jaar terugkijkt en denkt: goh, in zes jaar tijd vier keer kampioen geweest, is dat fantastisch. Maar nu telt het heden. Dus het moet vijf keer worden nu.'

Meer over