VoetbalEredivisie

Fijn zo’n titel, maar voor Ten Hag en Ajax begint straks alles van voren af aan

Erik ten Hag zit zondag voor het laatst op de bank bij Ajax. Hij vertrekt gelouterd en gelauwerd naar Manchester United. Ten Hag maakte van Ajax een hecht en weerbaar team. Of hij ook een ploeg achterlaat is afwachten. Veel spelers lijken te vertrekken.

Willem Vissers
Erik ten Hag staat woensdag te glunderen met de kampioensschaal.  Beeld Jiri Büller / de Volkskrant
Erik ten Hag staat woensdag te glunderen met de kampioensschaal.Beeld Jiri Büller / de Volkskrant

De Tukker is een beetje Ajacied geworden, zei Erik ten Hag bij zijn afscheid met de landstitel. Bescheiden van aard gebleven, nooit borstklopperij, maar wel met meer flair en branie dan vierenhalf jaar geleden, toen hij kwam. Zondag is hij trainer bij zijn vooralsnog laatste wedstrijd in Nederland, Vitesse - Ajax.

Waar hij zich schaart in het rijtje trainers van wie hij foto’s in zijn werkkamer op de Toekomst hing? Foto’s van Rinus Michels, om zijn professionalisme, van het fenomeen Johan Cruijff en van Louis van Gaal, de trainer van de innovatie.

Dat moeten anderen uitmaken, vindt Ten Hag. Hij laat cijfers spreken. Drie titels op rij met Ajax, net als Van Gaal en Michels, eentje minder dan Frank de Boer tussen 2011 en 2014. Twee nationale bekers.

Geen Europese trofee helaas, al is die lastiger te winnen dan in de tijd van Michels of Van Gaal, omdat de Champions League anno nu een grotere competitie is dan de vroegere Europa Cup I of Champions League. Ook gaan talentvolle spelers sneller weg bij clubs als Ajax, om naar Europese rivalen als Barcelona of Chelsea te vertrekken. Maar Ten Hag zal niet hardop zeggen dat het nu moeilijker is.

Stel dat hij het team had kunnen behouden uit 2019, wie weet; de spelers (Ziyech, De Ligt, De Jong) die het na Ajax lang niet overal goed deden, maar in Amsterdam glorieerden. Dat unieke team dreef de verwachtingen voor de jaren daarna omhoog, waaraan Ajax niet helemaal kon voldoen.

Een ‘rare snuiter’

Toen hij kwam, was Ajax net uitgeschakeld door Rosenborg, in de voorronde van de Europa League, zei hij fijntjes woensdag, zoals hij ook terloops opmerkte dat Ajax dit seizoen alle vier competitieduels van PSV en Feyenoord won. Hoezo, geen terechte kampioen dan?

Een ‘rare snuiter’, noemde algemeen directeur Edwin van der Sar hem doodleuk, met een wat schorre stem tijdens de festiviteiten op het veld, terwijl Ten Hag met betraande ogen stond te genieten in zijn shirtje met nummer 36, van de 36ste titel. Na de toespraak en de ontvangen onderscheidingen, wandelde hij naar zijn team dat feestte voor de tribune van de F-side. Ze tilden hem op en jonasten hem. Hij vloog hoog, de lichtgewicht in letterlijke zin.

Toen hij begin dit seizoen de Rinus Michels Award, de prijs voor de beste trainer, voor de derde keer ontving, vaker dan Van Gaal en Hiddink, stelde hij dat de prijs pas in 2004 is ingesteld, toen Van Gaal en Hiddink al hoogtijdagen hadden beleefd. Weer die bescheidenheid.

De Veldmaat

De Veldmaat is een wijk in Haaksbergen, Twente, van hard werken en niet zeuren, zoals hijzelf was als voetballer. Eigenwijs ook, om tegen de wens van vader en makelaar Hennie een onzeker bestaan op te bouwen als voetballer. Gevoegd bij zijn tactisch inzicht en omgang met mensen gaf hem dat een solide basis om te slagen, ook in Amsterdam. Een trainer was hij altijd al, in gedachten.

Hij antwoordde woensdag cynisch op een vraag over al die meningen in de (voetbal)wereld, verspreid via sociale media of op andere wijze. ‘Ze gaan een eigen leven leiden en werken polariserend.’

Hij is juist van de eendracht, van alle kwaliteiten en alle kleuren bij elkaar, van mentaliteit uit De Veldmaat en Amsterdam samen. Hij bracht weerbaarheid en dat was nodig ook, constateerde hij hardop na de ontluisterende nederlaag tegen PSV in het voorjaar van 2018, die PSV zijn laatste titel opleverde.

Moeiteloos jonast een deel van de Ajaxselectie Erik ten Hag tot grote hoogte. Beeld Jiri Büller / de Volkskrant
Moeiteloos jonast een deel van de Ajaxselectie Erik ten Hag tot grote hoogte.Beeld Jiri Büller / de Volkskrant

Bij Vitesse, iets eerder dat seizoen, had hij ondanks of dankzij een nederlaag zijn nieuwe aanvoerder ontdekt: Matthijs de Ligt. Ajacieden klaagden na een nederlaag over het veld, over de scheidsrechter, over alles. Totdat de toen 18-jarige De Ligt de kleedkamer binnenkwam en met stemverheffing riep dat ze niet zo moesten zeuren, zijn ploeggenoten. In het seizoen daarna liep De Ligt bijna letterlijk door een haard van vuur in Athene, bij ongeregeldheden. Hij ging altijd voorop, net als Tadic voorop gaat. Nooit geblesseerd. Altijd aanvoerder.

Teleurstellingen

Ten Hag kan als een vader zijn. Hij ontfermde zich in het verleden over moeilijke jongens als Elia en Promes, over Depay bij PSV. Hij heeft in menselijk opzicht zijn teleurstellingen moeten slikken bij Ajax. Zichtbaar ontregeld was hij toen bleek dat Quincy Promes niet de waarheid had gesproken over een steekincident, waarbij een neef zwaargewond raakte. Promes bezwoer hem onder vier ogen onschuldig te zijn. Justitie kwam met feiten.

Directeur Marc Overmars, zijn vriend, bleek vrouwen op kantoor te intimideren. Op het veld dankte hij na de titel ook Overmars, die ‘zijn nek uitstak’ om de Tukker Ten Hag naar Ajax te halen. Met Overmars smeedde hij topteams en een vriend blijft hoe dan ook een vriend. Maar ontregeld was hij opnieuw.

Op de ontwikkeling van Hakim Ziyech was hij trots. Over de creatieve middenvelder vertelde hij eens: ‘Ik heb hem beelden laten zien. Ik zei: ga eens een keer lachen in de camera.’ Ziyech, de stilist, was in bijna alles de Ajax-voetballer pur sang, maar toch was hij bekritiseerd in de Arena, omdat hij mannetjes liet lopen, omdat hij soms geen plezier uitstraalde. Na de confrontatie met zichzelf, groeide Ziyech uit tot god van de Arena. Misschien had Ziyech een scheutje Veldmaat toegediend gekregen.

Normaal doen. Bescheiden zijn. Geen man van decors, zoals hij zichzelf noemde. Nee, een man van werklust, van teamdenken, van samen een wedstrijd winnen, van een selectie samenstellen uit leiders, teamplayers en individualisten, altijd met respect voor elkaar. Naar Noa Lang, nog zo’n echte Ajacied in vele ogen, schreeuwde hij tijdens een wedstrijd tegen Telstar in het bekertoernooi: ‘Het is onze wedstrijd, niet jouw wedstrijd.’ In die hartenkreet zit de hele Ten Hag verpakt.

Toch was hij ook de man van mooi voetbal, van dominantie, aanval en hoge druk, zoals trainers dat noemen. Van alleen denken aan de volgende wedstrijd. Mooi voetbal tonen, het mooist tegen Dortmund, in de groepsfase van afgelopen seizoen. ‘Zo’n hoog niveau’, zei hij woensdag, nog steeds glimmend bij de gedachte alleen.

Dat kan alleen door hard te werken, telkens te herhalen en in te slijpen. En voetbal is rennen, zoals hij het opgeraapte talent Mohamed Ihattaren voorhield. Omschakelen. Verdedigen, en dan niet zoals Steven Berghuis de laatste weken een paar keer deed, door zijn man te laten lopen, met doelpunten tot gevolg.

De Engelse pers wilde ook deze week weer weten wie Ten Hag is. Hopelijk brengen ze deze ene boodschap over: dat Erik ten Hag tijd nodig heeft, zoals dat was bij FC Utrecht en Ajax. Tijd heeft hij ook nodig in Engeland, om de aangevreten topsportcultuur bij Manchester United te overgieten met een sausje Veldmaat.

Bouwen aan nieuwe selectie

Brian Brobbey riep in het feestgedruis dat hij met Ajax de Champions League in wil. Dat ze het weten bij Leipzig, dat hem in de winterstop verhuurde, nadat ze hem eerder hadden gekocht van Ajax.

Mo Ihattaren hoopt op een doorbraak, als hij fit aan het nieuwe seizoen begint. Kenneth Taylor speelde vol flair de rol van journalist tijdens het kampioensfeest, nadat hij zich de laatste weken opwierp tot sterke pion op het middenveld. Ajax heeft ook buiten deze drie altijd talent, van wie je nooit zeker weet hoe snel het zich ontwikkelt, maar de club moet sowieso op zoek naar nieuwe spelers.

Met trainer Alfred Schreuder en het duo Klaas-Jan Huntelaar/Gerry Hamstra, dat Marc Overmars opvolgt in diens rol van directeur voetbalzaken, is de technische kant bezet. Nu de selectie nog. Noussair Mazraoui vertrekt naar Bayern. Hij is transfervrij, in het scenario waarvoor steeds meer spelers kiezen en dat een schrikbeeld is voor clubs.

Ryan Gravenberch volgt vermoedelijk dezelfde route naar München, al ligt hij nog voor één jaar vast. Ajax, dat hem graag wil behouden, is in feite verplicht hem te verkopen, omdat anders wel heel veel transferwaarde in één keer verdwijnt. Ook doelman André Onana (Inter) vertrekt transfervrij. Ongetwijfeld is er belangstelling van Jurriën Timber, van zijn ‘oude’ trainer Ten Hag bijvoorbeeld, voor topscorer Sébastien Haller, voor Antony, Lisandro Martinez en Edson Alvarez. Nicolas Tagliafico was al bijna vertrokken in de winterstop.

Er zullen dus ook aankopen zijn. Namen vallen. Owen Wijndal, Calvin Stengs ook, Quinten Timber, die voor het seizoen transfervrij vertrok naar FC Utrecht. Menig supporter droomt over de terugkeer van Hakim Ziyech, 29 jaar, reserve bij Chelsea. Wat vaststaat: Ajax is zeker van deelname aan de Champions League en hoeft niet, zoals rivaal PSV, voorronden te spelen en snel in het nieuwe seizoen fit, in vorm en zo compleet mogelijk te zijn. Verder begint Ajax min of meer opnieuw, net als PSV met trainer Ruud van Nistelrooij en vermoedelijk tal van nieuwe spelers. Wie weet is Feyenoord straks licht in het voordeel, met een trainer (Arne Slot) die aan zijn tweede seizoen begint, mogelijk met een nieuwe Europese beker in de kast.

Meer over