Een zwarte bladzijde in de Ierse sportgeschiedenis

'We veroordelen haar, yes, maar het is meer uit verdriet dan uit boosheid.' De Ieren treuren over de definitieve uitspraak over het dopinggebruik van zwemster Michelle de Bruin-Smith, die in 1996 de hele wereld verbaasde met het winnen van drie gouden olympische medailles....

'ALLEEN de stommelingen worden gepakt, net zoals dat het geval is bij gewone misdadigers.' De uitspraak is van Jacques Rogge, het IOC-lid dat gelooft dat er nimmer een geheel dopingvrije sportwereld zal bestaan. De realistische Belg heeft ongetwijfeld gelijk, maar de laatste weken en maanden worden er wel erg veel stommelingen in de sportwereld gevonden. De berichten gaan de laatste weken meer over dopingzaken, over gepakte atleten, dan over de sportieve verrichtingen zelf.

In de week dat een stomme piraat, Marco Pantani, in het zicht van de finish een startverbod kreeg opgelegd, kwam er ook een eind aan de sportieve carrière van een lieftallige stommelinge uit Ierland, Michelle de Bruin-Smith. De rossige zwemster uit Kilkenny kreeg maandag in Lausanne voor het Hof van Arbitrage voor Sportzaken (CAS) te horen dat de schorsing van vier jaar die de wereldzwembond FINA haar vorig jaar had opgelegd, van kracht blijft.

Daarmee is meteen een eind gekomen aan de sportieve loopbaan van de 29-jarige Michelle, die via haar advocaat in Dublin laat weten te stoppen met de topsport. Toegeven dat ze doping gebruikt heeft, doet de drievoudig olympisch kampioene echter nog steeds niet. 'Ik ben onschuldig.'

Ze is trots op wat ze bereikt heeft. Ze gelooft dat ze het slachtoffer is geworden van een complot binnen de FINA, die haar zwart heeft proberen te maken. Als dat laatste waar is, dan biedt het stof tot een Robert Ludlum-achtige thriller, als het niet waar is, dan is De Bruin-Smith een pathologische leugenares, die ook nu nog niet wil toegeven dat ze fout is geweest.

In Ierland is met afschuw gereageerd op het nieuws dat De Bruin-Smith een 'drugs-cheat' zou zijn. In 1996 werd de zwemster, afkomstig uit een land zonder enig vijftigmeter-bad, nog als een heldin ontvangen toen ze met haar drie gouden medailles van de vliegtuigtrap afdaalde. Presidente Mary Robinson ontving haar, tijdens een rit door Dublin stonden tienduizenden Ieren langs de kant van de weg te juichen. En in Rathcoole, het dorp waar ze indertijd met haar ouders woonde, werd 'Our Belle Michelle' als godin binnengehaald.

Meteen na haar drie olympische zeges waren er al priemende vingers in de richting van De Bruin-Smith gegaan. Vooral de Amerikaanse concurrentie kon moeilijk tegen het verlies, de zwemsters uit de VS spraken openlijk van dopinggebruik. 'Hoe was het mogelijk dat een zwemster, die nooit iets bijzonders had gepresteerd, in haar nadagen zoveel progressie had geboekt?'

En natuurlijk wezen dezelfde vingers naar Erik de Bruin, de Nederlandse discuswerper, die zelf tijdens de WK atletiek in 1993 betrapt was op het gebruik van anabolen, en die in 1996 halverwege een straf van vier jaar zat. 'Is het niet toevallig, dat sinds De Bruin haar trainer is, sprake is van een enorme progressie?'

De Ieren haalden in 1996 hun schouders op over het onsportieve gedrag van de Amerikanen in de pers, 'hun' Michelle kon geen kwaad doen. En zelfs Bill Clinton, die Ierse voorouders heeft, stak haar een hart onder de riem. Ze moest zich niet zoveel aantrekken van all that crap in the media, luidde het presidentiële advies.

Drie jaar later voelen de Ieren zich verraden. 'Het gevoel van opwinding en trots dat we toen voelden, is deze week onherroepelijk verloren gegaan, samen met haar reputatie', oordeelde The Examinder Daily.

'Dit is een zwarte bladzijde in de Ierse sportgeschiedenis.' Om de ontluistering compleet te maken: De Ierse zwembond overweegt om alle negen nationale records die de zwemster sinds 1995 vestigde, ongeldig te verklaren. Pijnlijker kan een sportieve val niet zijn. Dat laatste is zelfs niet gebeurd met de vele wereldrecords in de atletiek, die in de jaren tachtig door DDR-atleten en atletes werden gevestigd. Alleen die andere beroemde gebruiker, Ben Johnson, overkwam het.

In sommige Ierse commentaren klonk wat meer compassie. 'We veroordelen haar, yes, maar het is meer uit verdriet dan uit boosheid', zei de Ierse minister van sport, James McDaid, dinsdag tijdens een speciaal belegde persconferentie in Dublin. 'We bleven in 1996 voor haar op, we zwommen met haar mee, ik ben er zeker van dat een hoop mensen in het land hoopten dat Michelle haar onschuld zou kunnen bewijzen. Het mocht niet zo zijn.'

We hebben niet zoveel olympische helden in Ierland, vervolgde McDaid, 'daarom is het extra pijnlijk wat er nu gebeurd is.' De minister nam meteen de gelegenheid te baat een nieuw Iers dopingtest-programma te introduceren, dat vanaf volgende maand in werking moet zijn.

Het begon allemaal op 10 januari 1998, op een vroege ochtend in het oude mansion Kellsgrange House dat De Bruins nabij Kilkenny restaureren en bewonen. Een echtpaar, Al en Kay Guy, kwam namens de FINA een out-of-competionplasje ophalen. Ditmaal lukte dat, eerder had het echtpaar tevergeefs op de bel gedrukt. Het was vroeg in de ochtend, er hing een wat gespannen sfeer in de keuken, vertelde Erik de Bruin vorig jaar: 'Maar het hoort er bij.'

Bij de controle van de stalen bij het IOC-laboratorium in Barcelona werd vervolgens een hoeveelheid pure alcohol gevonden. Een dosis die verhoudingsgewijs dodelijk zou zijn geweest bij gewone inname. De FINA beschuldigde de zwemster van frauduleuze activiteiten en schorste haar voor vier jaar. De testen konden, ondanks de alcohol, gewoon worden uitgevoerd - er werd niks onoirbaars in de plas gevonden.

De bond ging er echter van uit dat de zwemster, in paniek door de out-of-competion-controle, tijdens of na het plassen een hoeveelheid whiskey aan de flesjes zou hebben toegevoegd. Volgens de Britse krant The Guardian, die zich beroept op bronnen binnen de FINA, wilde de zwemster het gebruik van een anabole steroide maskeren, die ze twaalf uur eerder had ingenomen.

Waar of niet waar, vervolgens begon het gebruikelijke welles-nietes-spel tussen bond en betrapte sporter, dat liefst zeventien maanden duurde. De hamvraag was natuurlijk wie de whiskey aan de urine had toegevoegd. Een sporter die een dopingplas doet, is immers nooit uit het zicht van de controleur, in dit geval Kay Guy.

Het leek er lang op dat het echtpaar De Bruin zou gaan winnen. Hun advocaat, Peter Lennon, had krachtig bewijsmateriaal waaruit bleek dat er met de plastic flesjes, waarin de urine wordt vervoerd, geknoeid kon worden. Hij had zelfs een wetenschapper opgetrommeld die dat kon bewijzen. 'Een kwaadwillende kan er iets instoppen en het ding weer afsluiten. Zonder dat iemand het merkt.'

Het bewijs bleek niet ontvankelijk. Na maanden van juridische haarkloverij, viel deze week het doek voor Michelle de Bruin-Smith en Erik de Bruin, die nu beiden een veroordeling van vier jaar wegens dopinggebruik achter hun naam hebben staan. Het is een grimmige constatering: Er zijn weinig echtparen in de wereld die dat bereikt hebben.

In 1996, het jaar waarin Michelle De Bruin-Smith driemaal in het olympisch zwemwater toesloeg, was er sprake van dat er een speelfilm over haar leven zou worden gemaakt. Zijzelf zou gespeeld worden door Nicole Kidman, de rol van haar echtgenoot Erik was weggelegd voor Tom Cruise. Nu, na de definitieve uitspraak van het Hof van Arbitrage in Lausanne, zal die film wel nooit gemaakt worden. Hollywood houdt niet van rolprenten zonder happy end.

Meer over