AnalyseTransfer Berghuis

Een transfer met alleen winnaars, ondanks alle heisa rond Steven Berghuis

Steven Berghuis deed afgelopen zomer het bijna ondenkbare: de Feyenoord-aanvoerder verkaste naar Ajax. Zondag speelt hij voor het eerst weer in het (lege) Feyenoordstadion. Hoe kwam de geruchtmakende transfer rond en hoe pakte die uit?

Bart Vlietstra
Berghuis nog als trotse Feyenoorder, wijzend naar het logo van de club. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Berghuis nog als trotse Feyenoorder, wijzend naar het logo van de club.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Niet alleen onder Feyenoord-supporters werd de overstap van Steven Berghuis van Feyenoord naar aartsrivaal Ajax afgelopen zomer gezien als iets ‘volstrekt infantiels’ (de aardigste aanduiding). In het BNNVara-programma Spaanders zette imitator Diederik Smit de voetballer treffend neer qua mimiek, gebaartjes, stemgeluid en hoe hij gezien werd: als een oliedom, wereldvreemd type.

Zondag speelt Berghuis in de Kuip zijn eerste klassieker in een Ajax-shirt. In de vijf jaar ervoor droeg hij het tricot van Feyenoord. Door coronamaatregelen ontbreken toeschouwers. Alsnog zullen alle ogen gericht zijn op de eerste A-selectiespeler in 26 jaar die van Rotterdam-Zuid naar Amsterdam trok.

Hoe kon het zover komen? En hoe is de geruchtmakende deal uitgepakt? Een halfjaar later zijn de antwoorden daarop makkelijker dan eerst te geven.

Om te beginnen met het veronderstelde gebrek aan intelligentie: daar denken ze op Berghuis’ oude middelbare school KSG Apeldoorn anders over. Berghuis arriveerde er met de hoogst haalbare Cito-score op zak. In plaats van tweetalig vwo koos hij voor de havo die hem op het laatst ook nauwelijks kon motiveren. Berghuis had zijn zinnen gezet op voetbal, ook al was hij door Vitesse niet goed genoeg bevonden voor de jeugdtak. Op zijn middelbare school KSG Apeldoorn weten ze: als Steven iets in zijn hoofd heeft, dan is hij niet te stoppen.

En zie: via FC Twente, VVV, AZ en Watford kwam hij bij Feyenoord waar hij kampioen werd en uitgroeide tot vedette, topscorer en aanvoerder.

Doodsbedreigingen

Op 19 juli 2021 werd vervolgens ‘de binnenlandse transfer van de eeuw’ afgerond. De verwachte beledigingen en (doods)bedreigingen op diverse podia van Feyenoord-fans bleven niet uit. Ook onder een deel van de Ajax-aanhang was er flinke weerstand.

Niet dom maar ‘moedig,’ noemde Feyenoord-speler Jens Toornstra de overstap van zijn oud-ploegmaat vier maanden later. Hij zou het zelf alleen nooit doen. Niet alleen vanwege de ophef, maar ook door het verschil in spelopvatting. Ajax is: altijd uitgaan van eigen kracht, dominant, met veel man op de helft van de tegenstander en met een achterban die qua techniek en inzicht het allerhoogste eist.

Feyenoord speelde vorig seizoen teruggetrokken, afwachtend, alle kaarten zettend op het linkerbeen van de vanaf rechts spelende Berghuis. Aanvankelijk met aardige resultaten, maar die werden steeds beroerder.

Als Ajacied, tegen FC Utrecht. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Als Ajacied, tegen FC Utrecht.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Er knakte iets bij Berghuis. Hij miste ontwikkeling van het spelniveau, Feyenoord was zelden echt dominant. Er zat meer in de ploeg dan eruit kwam en de aanvoerder kon zijn frustratie daarover steeds moeilijker verbergen. Cor Pot, destijds assistent-trainer, zag het gebeuren. ‘Hij was met afstand onze beste speler en in de kern een leuke, slimme jongen. Maar het chagrijn overheerste op een gegeven moment, hij was soms echt onuitstaanbaar, kreeg ruzie met iedereen. Het lag misschien ook wel aan de groep dat het zo groeide. In mijn spelerstijd kreeg je een knal voor je kop als je je zo gedroeg. Veel spelers waren bang voor hem, die groep deed er niets aan.’

Ergens kon Pot begrip opbrengen voor Berghuis’ onvrede. ‘Die jongen wilde zó graag winnen, daar deed hij alles voor. Hij kon er niet tegen als dat niet lukte. Hij durfde intern dingen aan te kaarten. Daar had ik wel respect voor.’

Uit de bocht

Berghuis besliste ontzettend veel wedstrijden voor Feyenoord, maar vloog soms uit de bocht, met gele en rode kaarten tot gevolg. Toenmalig hoofdcoach Dick Advocaat bleef hem belangrijk maken. Pot: ‘Daarin verschilden Dick en ik wel van mening. Alle ballen gingen naar hem, dat dwong hij ook zelf af. Maar er ontstond een disbalans. Je ziet dat het zonder hem beter gaat, spelers werken echt voor elkaar, er is chemie. Die hebben wij ook wel gehad met Steven erbij. Dan is het een geweldige gozer.’

Ternauwernood kwalificeerde Feyenoord zich voor de voorronde van de Conference League, het derde Europese toernooi. Berghuis hunkerde naar de Champions League, gaf hij aan bij zijn zaakwaarnemer Guido Albers. Die bracht Ajax’ directeur voetbalzaken Marc Overmars daarvan op de hoogte. Zoals de spelersmakelaar dat ook bij clubs in Engeland, Spanje, Italië en Duitsland deed.

Albers: ‘Als een speler waarschijnlijk niet gaat verlengen bij een club, dan is dat je taak als zaakwaarnemer.’

Het contract van Berghuis bij Feyenoord liep nog maar een jaar door, en bevatte een vertrekclausule: voor vier miljoen euro mocht hij weg. Feyenoord wilde het contract verlengen, maar zag af van de vertrekclausule. Dat was geen optie voor Berghuis. De nieuwe Feyenoord-coach Arne Slot sprak alsnog geregeld met de speler. Hij vreesde een implosie qua creativiteit, assists en goals.

Ajax zat niet stil. Overmars zag het al langer zitten in Berghuis. Ajax-coach Erik ten Hag wilde zijn aanval een extra impuls geven.

Ajax concreet

Daarnaast viel de concrete belangstelling van clubs van Champions Leagueniveau ondanks Berghuis’ indrukwekkende persoonlijke statistieken tegen. Niet alleen afgelopen zomer, óók de transferperiodes ervoor. VfL Wolfsburg-coach Mark van Bommel maakte zich hard voor Berghuis, maar Wolfsburg kon de voetballer niet direct overnemen. Ajax werd wel snel concreet.

Aldus kwam het tot een eerste gesprek nog vóór het EK. Aan tafel zaten Overmars, Ten Hag, Berghuis’ vader Frank en zaakwaarnemer Albers. Steven Berghuis zelf wilde niet gestoord worden voor en tijdens het EK. Ten Hag vertelde in Berghuis niet alleen een rechtsbuiten te zien, maar ook een speler die op andere posities uit de voeten kan. Verder waren er geen garanties. ‘Wel vertrouwen, geen rode loper’, was de boodschap die vooral vader Frank aansprak. Zo begon het te borrelen, want aan de mening van zijn vader, die ook profvoetbal speelde, hecht Berghuis zeer.

Na het EK gingen de gesprekken verder met de voetballer erbij. De vrijage lekte begin juli uit. Feyenoord stribbelde tegen, interpreteerde de vertrekclausule anders. Zaakwaarnemer Albers zette de druk erop, dreigde met een arbitragezaak. Weer aansluiten bij Feyenoord was absoluut onwenselijk gezien alle gevoeligheden.

Albers, terugkijkend: ‘Ik heb helemaal niets tegen Feyenoord, heb daar prachtige tijden meegemaakt als begeleider van Pellè, Koeman en Van Bronckhorst. In andere landen had Steven meer kunnen verdienen, minder gedoe gehad. Het was Stevens eigen keus om voor het hoogst haalbare te gaan: spelen in de Champions League. Toen hij die keuze had gemaakt, moest het snel gaan vanwege alle sentimenten.’

Uiteindelijk belde Feyenoords rvc-voorzitter Toon van Bodegom rechtstreeks met Overmars. Ajax bood ruim vijf miljoen om de zaak snel te kunnen beklinken en Feyenoord ging akkoord.

‘Het proces begint opnieuw, de uitdaging om mezelf te laten zien. Goede concurrentie, daar word je een betere speler van. Ik wil het maximale uit mijn korte carrière halen,’ zei Berghuis tegen de NOS tijdens de voorbereiding in Ajax-trainingspak.

‘Ik ben niet dom’

Natuurlijk had hij rekening gehouden met negatieve reacties. ‘Ik ben niet dom, dat is de emotie.’

Tegen de doodsbedreigingen werd aangifte gedaan, het liet hem niet onberoerd, maar hij voelde zich gesteund door zijn nieuwe ploeggenoten en trainer. Buiten het veld bleef hij zoveel mogelijk in de luwte.

Berghuis startte onwennig bij Ajax, maar was daarna zeker in de Champions League een paar keer uitstekend op dreef als aanvallende middenvelder, een positie waar hij kwam te spelen door een blessure bij Davy Klaassen. De Ajax-supporters, aanvankelijk verdeeld over zijn komst, sloten hem in de armen.

Ten Hag twee weken geleden: ‘Ik denk dat iedereen heel blij is, Steven voorop. Hij heeft het naar zijn zin, ook door de manier waarop er gevoetbald wordt. Hij speelt in een rol die hem heel erg ligt. Ik zie hem groeien en er zit nog rek in.’

Berghuis zelf bij Ajax-tv: ‘Ik heb het gevoel dat mijn kwaliteiten perfect tot uiting komen. Het is genieten met zulke rasvoetballers om je heen. Al waren er vroeger ook goede fases.’

Zijn cijfers zijn nog niet zo indrukwekkend als bij Feyenoord vorig seizoen, toen hij ook de strafschoppen en kansrijke vrije trappen nam, hij meer aan de bal was, meer dribbels ondernam en vaker schoot. Bij Ajax verovert hij meer ballen, loopt hij meer en schiet hij, vooral in de Champions League, zuiverder. Hij kreeg nog geen enkele gele kaart.

Meehobbelen

Kenneth Perez, die voor meerdere Nederlandse topclubs speelde, vindt Berghuis nog niet de speler waar alles om draait. ‘Laatst tegen AZ hobbelde hij echt mee. Dat kan een keer. Maar ik had verwacht dat hij veel nadrukkelijker aanwezig zou zijn, zoals bij Feyenoord. Hij laat zelfs spelers met een mindere trap kansrijke vrije trappen nemen. En wat me echt opvalt: hij sprint naar de kant als hij gewisseld wordt. Heel gedienstig, alsof hij een rechtsback is die net komt kijken. Ik mis de kwajongen.’

Perez wisselde als speler in zijn laatste jaren doorlopend van topclub. ‘Maar dat was allemaal lang niet zo zwaarbeladen als deze stap, sociale media was toen ook nog niet zo groot. Natuurlijk kijkt men naar je. Ik vond het heerlijk die druk, maar ik heb ook geen doodsbedreigingen gekregen. Ik denk dat Berghuis een echt beslissend moment nodig heeft. Misschien zondag tegen Feyenoord.’

De Kuip zal dus leeg zijn. Kopstukken binnen Feyenoord noemen dat ‘het grootste cadeau voor Steven’. Oer-Feyenoorder Wim Jansen kreeg eind 1980 bij zijn eerste klassieker in een Ajax-shirt een ijsbal op zijn oog, werd geschopt door oud-ploeggenoten en moest vroegtijdig uitvallen.

Hoe dat nu zal gaan? Ingewijden schetsen dat er op trainingscomplex 1908 een geweldige sfeer hangt. Al zal dat ook komen door de resultaten en het spel van Feyenoord dit seizoen. Niets werd er verwacht zonder Berghuis. Maar Slot metselde pijlsnel een ploeg in elkaar die zich veel veelzijdiger en dynamischer toont dan de laatste jaren en vooralsnog gelijke tred houdt met Ajax. Met verschillende blikvangers en doelpuntenmakers.

‘Door Berghuis’ vertrek viel er een flinke salarispost weg bij Feyenoord plus 5,5 miljoen om bepaalde posities te versterken’, stelt Perez. ‘De deal is achteraf een zegen gebleken voor Feyenoord.’

Toornstra sluit echter niet uit dat Feyenoord met Berghuis erbij nog beter was geweest. ‘Feit is dat wij het heel goed doen en hij ook. Een win-winsituatie.’

Meer over