Een kostelijke winstpartij van Tszjizjov

De ontknoping in de clubcompetitie laat nog even op zich wachten. Dat geldt helemaal voor de belangrijkste individuele wedstrijden die voor dit jaar op de rol staan: het NK 2010 en het WK 2009(!)....

Ton Sijbrands

Een en ander laat ons mooi de tijd om wat langer stil te staan bij sommige ontwikkelingen op openings-theoretisch gebied. Tot de populairste openingsvarianten van dit moment behoort de volgende spelgang (waarbij het voor zich spreekt dat wit de stelling die na 4.50-45 ontstaat, op meerdere manieren – ik tel er zelfs vier – kan bereiken):

1.34-29 19-23 2.40-34 14-19 3.45-40 10-14 4.50-45 5-10 5.29-24 20x29 6.33x24 19x30 7.34x25.

Wie – zoals ik – zijn ‘dam-opvoeding’ in de jaren zestig en zeventig heeft genoten, zal in eerste instantie niet weten wat hij ziet.

Niet dat deze variant ‘vroeger’ niet ook vóórkwam. Maar toen waren het steevast de passief ingestelde spelers die hun toevlucht tot die dubbele ruil naar de rand namen. (Welke benaming wij jongeren aan dit soort openingsvarianten plachten te geven, laat zich dan ook raden...) Tegenwoordig echter wordt de variant-in-kwestie óók door de sterkste en meest agressieve spelers toegepast.

Daarbij moet bovenal de naam van oud-wereldkampioen Alexeï Tsjizjov worden genoemd. Om te beginnen was híj het die, door in zijn partij tegen Clerc uit het WK 1994 het ‘oude paard’ 5.29-24 van stal te halen, de aanzet gaf tot een radicale herwaardering van deze openingsvariant. Los daarvan is Tsjizjov met liefst 17 praktische toepassingen er altijd de grote promotor van gebleven. Ter vergelijking: Amrillajev bediende zich er 14 keer van, Georgiev 7 maal, terwijl de bedoelde variant in Samb (10 toepassingen), Ndjofang (8) en de Nederlanders Heusdens en Meurs (beiden 6) haar trouwste niet-Russische aanhangers heeft. (Ik heb mij bij mijn onderzoekje beperkt tot de top-40 van de mondiale ratinglijst.)

Over de strategische ideeën die achter 5.29-24 schuilgaan, kom ik volgende week te spreken. Vandaag trakteer ik de lezer op de even instructieve als kostelijke winst die Tsjizjov vier jaar geleden op de Let Gunars Zalitis boekte.

Gunars is weliswaar niet zo sterk als zijn oudere broer Laimonis Zalitis, maar dit belette hem níet om Tsjizjov bij twee eerdere gelegenheden op remise te houden. Ditmaal echter kwam hij zelfs niet in de buurt van een puntendeling.

Tsjizjov - G. Zalitis

Confederation Cup 2006

1.34-29 19-23 2.39-34 14-19 3.44-39 10-14 4.50-44 5-10 5.29-24 20x29 6.33x24 19x30 7.34x25 13-19 8.38-33 8-13 9.42-38 2-8 10.47-42 17-21 11.40-34 21-27 12.31x22 18x27 13.32x21 16x27 14.44-40 12-18 15.34-29 23x34 16.40x29 7-12 17.29-24 19x30 18.35x24 14-19 19.33-28(!) 19x30 20.25x34

Tsjizjov neemt het centrum in bezit; hij zal het niet meer afstaan.

20...11-17 21.39-33 9-14 22.37-31(!) 6-11 23.31x22 18x27 24.43-39 1-6 25.41-37 17-22 26.28x17 11x22 27.49-44! 6-11 28.33-28! 22x33 29.39x28 11-16 30.46-41!

Een kleine, doch uiterst nuttige positionele finesse. Met de tekstzet wint wit een tempo voor de aanval op 27, zodat zwart verplicht is de controle over het randveld 16 op te geven.

30...16-21 31.37-31 12-18 32.31x22 18x27 33.41-37 8-12

Zie diagram 1

34.34-29! 15-20 35.29-23!

Door 23 tegen 27 uit te wisselen, maakt wit de weg vrij voor een doorbraak-op-termijn aan zwarts verzwakte rechtervleugel.

35...3-9 36.37-31! 20-24 37.31x22 13-18 38.22x13 9x29 39.36-31

Direct 39.28-22! was nog dwingender geweest. Maar de tekstzet verknoeit niets.

39...21-26 40.28-22! 26x37 41.42x31 14-19

Zie diagram 2

Dit is inderdaad de enige parade tegen de dreiging 42.31-26 en 43.22-17 +. Er volgt echter een daverende verrassing:

42.22-17!! 12x21 43.31-26!!

Met de clou dat 43...21-27 verliest door 44.38-32!, 45.48-43 en 46.45x5 +. Zalitis deed nog 43...19-23 44.26x17 23-28 45.17-12, maar hield het toen terecht voor gezien.

Meer over