Een formidabele prestatie van de bondscoach

Wie niet beter weet, zou denken dat Marco van Basten de afgelopen twee weken op aanraden van Kees Jansma een charme-offensief is begonnen, zó omvangrijk dat het uniek is in de Nederlandse voetbalgeschiedenis....

Paul Onkenhout

In de laatste week van december en de eerste week van januari verschenen interviews met Van Basten in Het Parool en de andere GPD-kranten, het AD, Sportweek, Voetbal International en, vandaag, Volkskrant Magazine.

Een interview in De Telegraaf met Van Basten en Frank Rijkaard reken ik niet mee. Dat deze week op de covers van Sportweek en VI dezelfde, twee jaar oude foto van Van Basten staat, maakt de verwarring nog groter.

De een kondigt een interview met een ‘rasoptimist’ aan, een ander een verhaal met ‘De andere Van Basten’, een derde vist er een uitspraak uit, zoals ‘Ik ben geen kille, emotieloze man’, ‘Portugal, daar komt alle pijn vandaan’ of ‘Dat voordeel van de twijfel is wel een beetje weg’.

Van Basten is een interessante man en een intrigerende coach en 2006 was het jaar van het WK in Duitsland, maar dit had van mij nou ook weer niet gehoeven. Na lezing van het laatste interview had ik het gevoel dat ik meer van Van Basten wist dan Van Basten zelf, maar dat had vooral met de hoeveelheid te maken: voor onthullingen moet je niet bij hem zijn.

Ook als coach is hij gewiekst. Hij zegt wat hij wil zeggen. Meer niet. Hij zegt niet te veel en niet te weinig. Dat is verstandig, want zo stelt hij iedereen tevreden en wordt iedereen toch weer ietsje wijzer.

Alle vragen zijn gesteld, alle vragen zijn geduldig beantwoord. Er blijft iets knagen, namelijk het gevoel dat Van Basten zich nét niet volledig bloot geeft, maar over het algemeen kunnen we tevreden zijn. Op deze coach van de nationale voetbalploeg kan van alles worden aangemerkt, maar hij is tenminste bereid verantwoording af te leggen.

Van Basten heeft zijn best gedaan. Zelf lees ik liever een half dozijn interviews met Louis van Gaal, volgens sommigen de minst succesvolle bondscoach uit de geschiedenis, maar dat is misschien een kwestie van smaak.

De wedstrijd op het WK tegen Portugal, de botsingen met Ruud van Nistelrooij en Mark van Bommel, de progressie van Robin van Persie, de raadselachtige terugkeer van Clarence Seedorf, een middenveld met de punt naar voren of naar achteren, de kritiek van de media en zijn bekentenis dat hij niet consequent is, het komt allemaal nog een keer langs.

En we weten nu tenminste dat Van Basten op de VVD heeft gestemd, maar ook sympathie heeft voor de partij van Van Gaal, het CDA, vanwege onder meer de zinnige dingen die Balkenende heeft gezegd over normen en waarden.

Alle interviews vonden op dezelfde dag plaats, 19 december. De schijnt bedriegt, want van een charme-offensief is geen sprake. Jansma heeft gewoon alle verzoeken op een rij gezet en alle verslaggevers op dezelfde dag naar Noordwijk laten komen. Ergens in hotel Huis ter Duin heeft Van Basten urenlang zitten praten en een bijna onafzienbare rij journalisten aan zich voorbij zien trekken, zonder chagrijnig te worden of zijn zelfbeheersing te verliezen. Dit kan gerust een formidabele prestatie worden genoemd.

Acteurs en popsterren doen het ook op deze manier, maar dan moeten journalisten meestal na tien minuten al weer opkrassen, omdat de volgende aan de beurt is. Van Basten trok voor iedereen minimaal een halfuur uit. Wat ik nog vergat te zeggen was dat ook Langs de Lijn hem op die dag heeft geïnterviewd. Bas Ticheler sprak een uur met Van Basten.

Met dat interview is het allemaal begonnen. Ticheler was een van de laatste verslaggevers in de rij. Wat anderen niet hadden gedaan, deed hij wel: Van Basten confronteren met de kritiek van Van Gaal, in Sportweek. En toen was er geen houden meer aan.

’s Avonds, op een bijeenkomst van voetbaljournalisten en de KNVB, werd snel bekend dat Van Basten de aanval had geopend op Van Gaal. Dat deel van het interview werd door de NOS ’s avonds al uitgezonden.

Toen Van Basten op verzoek samenvatte wat hij tegen Ticheler had gezegd, werden onmiddellijk de laptops opengeklapt en was een affaire geboren. Nog dezelfde avond kreeg Van Basten op tv bijval van Ronald Koeman. Later sloten Rijkaard, Hiddink en Gullit zich bij hem aan.

Een paar losse, terloopse opmerkingen zijn zo uitgegroeid tot een affaire die nog maandenlang zal voortduren. Wat niet meer dan een kleinigheid leek te zijn, is een kolossale kwestie geworden die ertoe heeft geleid dat al die interviews, al die vragen en al die antwoorden, al die achtergronden bij belangwekkende zaken, zijn gesmolten, als sneeuw voor de zon.

Het enige dat we ons zullen herinneren, is dat Van Basten Van Gaal beu is. Het wachten is op een reactie van Van Gaal, waar Van Basten dan weer op kan reageren, enzovoort.

Het is nogal stompzinnig allemaal, temeer daar we met z’n allen deel uitmaken van het leven, zoals Van Basten in een van de interviews – ik weet niet meer welk – plechtig verklaarde.

Meer over