analyse

Dit Nederlands elftal laat zich graag sturen, maar De Boer mist de gave van het woord

Onvermijdelijk was het vertrek van Frank de Boer als bondscoach van het Nederlands elftal. Dat bleek ook na het evaluatiegesprek dinsdag met de KNVB, twee dagen na de uitschakeling in de achtste finales van het EK tegen Tsjechië.

Frank de Boer na de wedstrijd tegen Noord-Macedonië, die Oranje met 3-0 won, Amsterdam, 21 juni 2021.
 Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant
Frank de Boer na de wedstrijd tegen Noord-Macedonië, die Oranje met 3-0 won, Amsterdam, 21 juni 2021.Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

In het voorjaar van 2009, na de plaatsing van Oranje voor het WK in Zuid-Afrika, wandelde Frank de Boer breed lachend een café in Reykjavik binnen. Hij bestelde een glas witte wijn, ontwaarde de aanwezige pers en proostte: ‘Zo, mogen jullie ook weer eens op reis.’

Als jonge assistent-trainer, na een rijke loopbaan als prof met 112 interlands, lag de wereld voor hem open. Hij en vriend Phillip Cocu pasten perfect bij de ervaren hoofdtrainer Bert van Marwijk, die het elftal naar de finale leidde.

Toen hij zelf bondscoach was, twaalf jaar na Reykjavik, liep het EK uit op een desillusie, op een diepe teleurstelling met mogelijk ernstige gevolgen voor zijn verdere trainersloopbaan. Kan hij nog een succesvolle trainer zijn? Achtste finale bereikt, terwijl minimaal kwartfinale gevraagd was en De Boer zelfs sprak over ‘de grachten’, de winst dus.

‘De doelstelling is niet gehaald’, aldus De Boer dinsdag. ‘De druk neemt nu alleen maar toe en dat is geen gezonde situatie voor mij, noch voor de selectie in aanloop naar zo’n belangrijke wedstrijd.’ Op 1 september is de cruciale uitwedstrijd tegen Noorwegen in de WK-kwalificatie. Oranje kan zich geen misstap permitteren na de nederlaag in Istanboel tegen Turkije.

Het is voor de vierde keer op rij dat De Boer voortijdig moet vertrekken bij een werkgever, na Internazionale (14 wedstrijden), Crystal Palace (vier nederlagen bij de start van de Premier League) en Atlanta United na anderhalf jaar. De Boer had succes bij Ajax, zijn eerste baan als hoofdtrainer in het betaald voetbal. In Amsterdam veroverde hij vier landstitels op rij, tussen 2011 en 2014, al was daar de laatste jaren groeiende kritiek op saai voetbal.

Cruciale nederlagen

De Boer (51) nam de baan in september vorig jaar over van Ronald Koeman, die naar Barcelona vertrok. Hij presteerde wisselend: vijftien duels gespeeld, acht overwinningen, vier gelijke spelen en drie nederlagen. Zelden was het spel overtuigend. Hij beloofde op de lijn-Koeman door te gaan met eigen accenten, maar die eigen saus kreeg hij niet op smaak. Twee van die nederlagen waren bovendien cruciaal. In het openingsduel van de kwalificatiereeks voor het WK in Qatar, met 4-2 in Turkije, en zondag tegen Tsjechië met 2-0.

De nederlaag in Turkije bepaalde zijn denken in de aanloop naar het EK. Hij ging twijfelen aan het spelsysteem, meestal met vaste aanvallers op de flanken, richtte het elftal anders in, op grond van een goede wedstrijd in de Nations League in Italië, met de speelwijze 3-5-2 of 5-3-2, maar zag nauwelijks gewenning.

Hij en de belangrijke spelers hielden vol dat het met de wedstrijd beter ging, maar in de wedstrijd tegen Tsjechië bleek het tegendeel. Het systeem, gecreëerd om moeilijke tegenstanders te weerstaan, bleek zelfs niets waard tegen een opponent uit de middencategorie.

Denzel Dumfries

Denzel Dumfries was de uitblinker tijdens het EK, een dienende speler die ondersteunend hoort te zijn aan de beteren om werkelijk succes te halen. Die uitblinkers in goede tijden, als Georginio Wijnaldum, Frenkie de Jong, Matthijs de Ligt en Memphis Depay, beleefden een dieptepunt zondag in Boedapest.

De Boer had een contract tot en met het WK in Qatar eind volgend jaar. Hoe dat af te wikkelen, ook daarover ging het in het gesprek dinsdag bij de bond in Zeist tussen De Boer en zijn zaakwaarnemer Guido Albers aan de ene kant, alsmede directeur topvoetbal Nico-Jan Hoogma en directeur betaald voetbal Eric Gudde aan de andere kant van de tafel.

De periode-De Boer valt te omschrijven als chaotisch. In een bijeenkomst tijdens het trainingskamp in Portugal verontschuldigde hij zich voor een eerdere persconferentie. Het oogde allemaal niet scherp, of het nu om de mogelijke vaccinaties van spelers ging, om de wijze van inseinen van niet geselecteerde voetballers of het aantal speelminuten bij United van Donny van de Beek. Maar wat vooral telde: drie EK-duels waren onder de maat. Tegen Noord-Macedonië was het vermakelijk, maar het duel ging in feite nergens om.

De Boer mist de gave van het woord. Het kan best zijn dat hij zijn hoge eisen moeilijk wist over te brengen op de spelersgroep, die zich graag laat sturen. De KNVB zal snel een opvolger aanstellen en beloofde ook zichzelf te evalueren en het profiel van de gezochte trainer aan te scherpen. Voor De Boer is het een persoonlijk drama. Vier keer op rij ontslagen, dat is geen vrolijk palmares. Maar zijn vertrek was onvermijdelijk.

Meer over