De winst van blote voeten

Hardlopers op blote voeten lopen makkelijker en efficiënter. Krijgen ze ook minder blessures?..

De Ethiopische atleet Abebe Bikila werd in 1960 in één klap wereldberoemd door tijdens de Olympische Spelen in Rome de marathon te winnen op blote voeten (in 2.15.16). De geheimen van zijn ‘oerstijl’ van lopen worden nu langzaam ontsluierd.

Hardlopers op sportschoenen rennen heel anders dan hardlopers op blote voeten (vooral als die van jongsaf nooit schoenen hebben gedragen), schrijven Amerikaanse, Britse en Keniase wetenschappers in Nature (28 januari). Renners op blote voeten landen veelal op de voorvoet (fore-foot strike) of soms de vlakke voet (mid-foot strike), geschoeide renners meestal op hun hielen (rear-foot strike).

Biomechanische analyses tonen aan dat bij de (blootvoetse) voorvoetlanding de piekkracht die de lichaamsmassa afremt, veel kleiner is dan bij een (geschoeide) hiellanding. De schok wordt opgevangen door de verende voetboog en de dempende spieren in het onderbeen, waardoor gewrichten en spieren minder worden belast, aldus de Nature-auteurs. Dit zou zelfs op een harde ondergrond prettiger lopen en tot minder blessures leiden, zoals springschenen.

De bevindingen sluiten aan bij de elders door mede-auteur Daniel Lieberman en Dennis Bramble verkondigde stelling dat de menselijke anatomie – gewelfde voet, korte tenen, lange benen – van nature is aangepast aan lange-afstandslopen. De mens evolueerde uit aapachtige voorouders doordat hij op de savanne langdurig achter zijn prooi moest aanhollen, vermoedelijk met voorvoetlanding. Moderne blessures ontstaan in deze visie door bestrating en schoeisel.

‘Heel interessant, dit Nature-artikel, maar de discussie is hiermee nog lang niet beslecht’, vindt Bert Otten, hoogleraar neuromechanica en prothesiologie aan het UMC Groningen. Al is het maar omdat de hiellanding, zo blijkt uit menselijke loopsporen in Afrika, ook al miljoenen jaren oud is, en die bejubelde voorvoetlanding eveneens een nadeel heeft: energieverlies.

De vraag of we beter op de voorvoet of de hiel kunnen landen is dan ook niet zomaar te beantwoorden, zegt Otten. ‘Het hangt af van de ondergrond, de schoenen, de looptechniek van de renner. Dat zou je heel precies moeten analyseren, maar dat gebeurt zelden.’

Otten ergert zich dan ook aan de quasi-wetenschappelijke verhalen van sportschoenfabrikanten. De een pleit voor schoenen met zwaar dempende zolen, de ander voor superlichte ‘antischoenen’ waarmee je weer natuurlijk zou lopen. ‘Tegenstrijdige verhalen waar de consument geen wijs uit kan.’

Er is geen simpele vuistregel, zegt Otten. ‘De oplossing zit niet in de schoenen, maar in de loper zelf. Bij het hardlopen moet je het gevoel krijgen dat alles klopt, dat je vliegt. Sommigen kunnen dit voelen; dat zijn de talenten. Anderen niet, die leren het nooit en lopen ook makkelijker blessures op.’

De conclusie dat barefoot running minder blessures oplevert, is op zijn minst voorbarig, want gebaseerd op anekdotisch bewijs, luidt een commentaar in Nature. Evidence-based studies moeten uitwijzen of we allemaal moeten gaan lopen als Abebe Bikila.

Meer over