De vlucht waar je niet op wil zitten

Zwemster Ranomi Kromowidjojo zei na haar mislukte Olympische Spelen 'sorry' tegen alle Nederlanders die speciaal voor haar de wekker hadden gezet. Wie wilde nu midden in de nacht naar een verliezer kijken?

Tom Dumoulin bij aankomst op Schiphol Beeld anp
Tom Dumoulin bij aankomst op SchipholBeeld anp

Vandaag zit ook zij in 'losersvlucht' KL 706 naar huis. Sportkoepel NOC*NSF kent geen pardon: atleten die geen medaille hebben gewonnen, dienen Rio te verlaten 48 uur nadat hun tak van sport is beëindigd.

Hockeyer Billy Bakker formuleerde dat schrikbeeld voor de kwartfinale tegen wereldkampioen Australië zo: 'Als je in dat vliegtuig naar huis moet stappen, zit je echt te huilen. Dat wilden we per se voorkomen.' Nederland won met 4-0.

Twee vluchten

Chiel Warners, voorzitter van de Nederlandse atletencommissie, heeft met NOC*NSF onderhandeld over de terugkeer van de sporters. 'Het is een keer eerder gebeurd op basis van vrijwilligheid, nu is het een harde afspraak. Kijk naar de affaire rond turner Yuri van Gelder. Sporters laten de teugels snel vieren, maar daar is Rio niet bepaald geschikt voor. Je zag bij Van Gelder dat het niet bleef bij een feestje in het Holland Heineken House. Dan kom je in Rio al snel op plekken waar je zeker 's nachts niet wilt zijn.'

De sportkoepel heeft twee vluchten vanuit Rio gearrangeerd. De wegrenners zijn op eigen verzoek al naar Nederland teruggekeerd. 'De Nederlandse ploeg is dermate groot dat de sporters die klaar zijn een onevenredig beroep doen op de aanwezige staf', zegt woordvoerder Geert Slot. 'Daarnaast verandert het slaapritme van sporters die klaar zijn en hebben zij invloed op de rust en regelmaat in het dorp.'

Annemiek van Vleuten Beeld anp
Annemiek van VleutenBeeld anp

Onderscheid winnaars en verliezers

De vlucht heet officieel 'terugvlucht 1'. Zullen de passagiers dat ook zo neutraal ervaren? 'Bij een verliezersvlucht wordt zichtbaar dat je gefaald hebt', zegt sportpsycholoog Toon Damen. 'Je stopt lotgenoten bij elkaar. De vraag is: helpt het met elkaar te praten om het verlies te verwerken of krijgen ze het idee dat in een begrafenisstoet mee te lopen?'

Sport verbroedert, is het adagium van het Internationaal Olympisch Comité, dat zelfs een vluchtelingenteam laat meedoen aan de Spelen. De Nederlandse sportkoepel maakt met de terugvlucht vandaag juist een scherp onderscheid tussen winnaars en verliezers. De medaillewinnaars is verzocht te blijven tot na de sluitingsceremonie, om na terugkeer in Nederland gezamenlijk te worden gehuldigd.

We moeten niet zielig doen over de verliezers, zegt Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht aan de Vrije Universiteit. 'De Spelen zijn geen schoolreisje en je krijgt een andere dynamiek bij sporters die klaar zijn. Die laten na jaren van een ijzeren discipline de teugels vieren. Die ontlading past niet in een omgeving waar andere sporters nog moeten presteren. Het is dus begrijpelijk dat atleten die klaar zijn, naar huis gaan.'

Rechten en plichten onduidelijk

In België doen ze niet anders, zegt chef de mission Eddy De Smedt. 'De afspraak is: coaches leveren een dag na de competitie hun accreditatie in. Atleten die in de eerste week klaar zijn, mogen tot het einde van hun discipline blijven. Bij ons blijft niet elke medaillewinnaar in Rio. Zo is wielrenner en olympisch kampioen Greg Van Avermaet allang naar huis.'

Worden de Nederlandse atleten op vlucht KL 706 vandaag nu met pek en veren van de Spelen gejaagd? De voorzieningenrechter, die NOC*NSF steunde in het besluit om Van Gelder weg te sturen, constateert in zijn vonnis ook dat de rechten en plichten van sporters te onduidelijk zijn.

'Het blijft een gevoelig onderwerp', erkent Warners. 'Als je drie, vier jaar alles hebt gedaan om op de Spelen te komen, moet een atleet ervan kunnen genieten. De term losersvlucht getuigt van weinig respect. Maar de verliezers moeten de rest ook niet in de weg zitten.

Meer over