AnalyseTokio

De Stille Spelen houden de Japanners amper bezig; ze zullen snel vergeten worden

Terwijl sporters binnen jacht maken op 1081 medailles merk je buiten de virusvrije stadions in Tokio aan niets dat er Olympische Spelen aan de gang zijn. Als je het aan het volk vraagt, hadden ze ook helemaal niet gehouden hoeven worden. Maar naar het volk wordt niet geluisterd: de Spelen zijn er omdat het IOC het wil, en de regering van premier Suga.

Een foto bij de olympische ringen, meer zit er voor de Japanners deze Spelen niet in.  Beeld Getty Images
Een foto bij de olympische ringen, meer zit er voor de Japanners deze Spelen niet in.Beeld Getty Images

Nee, zegt de 22-jarige Shinji, hangend aan de lus in een metrowagon van de Tozai-lijn in Tokio, de Olympische Spelen doen hem weinig. Hij wijst op zijn borst, hij draagt een T-shirt van Nirvana, al is hij meer fan van Metallica en de Red Hot Chili Peppers. Geen misverstand, het is goed dat de Spelen er zijn. Hij veegt een lok van zijn kapsel uit zijn ogen. ‘Ik zing en speel gitaar. Ik hoop op een toekomst in de entertainmentindustrie. Dan kan het geen kwaad te laten zien dat dit land in staat is zo’n moeilijk evenement tot een goed einde te brengen.’

Op veel warmte hoefde het grootste sportevenement ter wereld de afgelopen weken niet te rekenen. De meeste Japanners namen de Spelen voor kennisgeving aan. Het was een theaterstuk achter gesloten gordijnen geweest, een glimp van de schrijnende leegte op hoog oprijzende tribunes naast velden en banen daargelaten. De uitersten in waardering varieerden van wat luidkeelse protesten tijdens de openingsceremonie tot rijen geduldig wachtenden voor een foto met olympische ringen bij het atletiekstadion.

Aan inzet en toewijding om de virusvrije bubbel van sporters en begeleiders zo goed mogelijk in stand te houden, ontbrak het niet. Rondom de sportaccommodaties verdrongen enorme aantallen vrijwilligers elkaar om iedereen in goede banen te leiden, de controlepoorten door, de tribunes op, de bussen in, steevast vrolijk groetend en wijzend. Soms zwaaide een heel kluitje regelaars, gewapend met fel oplichtende signaalstokken, naderende taxichauffeurs toe. Niet zelden prikten ze in verschillende richtingen.

Dat was in de olympische bubbel, de redelijk hermetische afgescheiden wereld van de olympische sport. Want wie de voorbije weken als verdwaalde vreemdeling Tokio als verblijfplaats had gekozen, zou geen moment hebben vermoed dat hij of zij in de olympische stad van 2021 was aangekomen.

De Stille Spelen

Ja, de uitgestelde Olympische Zomerspelen van 2020 werden in deze met beton en asfalt volgestorte metropool gehouden, maar wie geen oog wierp op de smartphone, het tablet of de televisie was ongewis van de strijd om 1081 medailles. Het toernooi speelde zich af achter hekken, schuttingen, netten en uitschuifbare versperringen. De Stille Spelen, de Spelen zonder publiek en opwinding, waren het evenement dat geen entourage kende. De tribunes waren leeg, wegens de vierde noodtoestand die de Japanse regering had uitgeroepen.

De Spelen van Tokio moesten doorgaan. Vijf partijen zetten dat door: het IOC, hun paralympische collega IPC, de locale organisatie Tocog, de stad Tokio en ten slotte de regering van Japan. Dat wekte de woede van het volk. Een van de meest kritische benaderingen kwam van de Asahi Shimbun, een krant die tegen de heersende politici van de LDP ingaat. Zij kwamen voortdurend met peilingen waaruit bleek dat Japan voor 80 procent tegen het houden van de Spelen was.

Een demonstratie van een handjevol mensen dat vreest dat de Olympische Spelen de pandemie zal aanwakkeren.  Beeld Klaas Jan van der Weij
Een demonstratie van een handjevol mensen dat vreest dat de Olympische Spelen de pandemie zal aanwakkeren.Beeld Klaas Jan van der Weij

Dat was vooral, zegt Arjen van Blokland, voormalig ambassademedewerker die al 30 jaar in Tokio woont, omdat de regering de wil van het volk negeerde. Gewoon doorzetten, zonder de man in de straat iets te vragen. ‘Die LDP, van de zwakke premier Suga, is een soort CDA, met tal van bloedgroepen. Suga leest papiertjes voor die door anderen zijn geschreven. Japan is een eiland en vindt: wij bepalen. Intussen eist het IOC zijn rechten op, contractueel. Dat valt slecht. Over Bach die Hiroshima bezoekt, terwijl verkeer tussen prefecturen verboden is, zeggen ze nu Bach Dai-kirai, grote hekel aan Bach.’

De grote pijn zit hem in de angst voor covid-besmetting. Donderdag ging het aantal ‘positieve’ gevallen de vijfduizend voorbij (5.042), een record. Op 26 augustus, voorspellen de onderzoekers, telt Tokio 32.280 besmettingen per dag, de echte stresstest voor de ziekenhuizen. Een ramp wordt aangekondigd. Dat is allemaal de schuld van de Spelen, zo luidt de redenatie.

Toeristen

En hoe zit het buiten Tokio? Op het stationsplein van Mishima, een provincieplaats ruim honderd kilometer ten zuidwesten van de hoofdstad, waar de kogeltrein, de Shinkansen, halt houdt, staat een tentje opgesteld, met een groot bord met baanwielrenners erop. Het velodroom van Izu ligt niet veel verderop, de beboste heuvels in. Ook hier zijn vrijwilligers op de been, in blauwe shirts, met het opschrift: Tokyo 2020. Veel te bieden op sportief terrein hebben ze niet. De prefectuur heeft bepaald dat er niet meer dan 200 toeschouwers welkom zijn, maar het is druk – dat is heel wat soepeler dan in Tokio. Toeristen helpen ze net zo goed: wilt u dan misschien naar Mount Fuji?

Toerisme, het had 42 miljard euro moeten opbrengen, maar de gasten, afnemers van kaarten, kamers en maaltijden, mochten niet komen. Ze zouden ook vervreemd zijn geraakt door veertien dagen quarantaine die hier en daar als een gevangenisinstelling is beschreven. Internetondernemer Van Blokland, gewend aan zijn eigen Japan, vindt het een brutale vaststelling. ‘Ook de gewone Japanner die besmet was geraakt, ging naar zo’n quarantainehotel. Het was voorschrift.’

In de metro op de Tozai-lijn steekt Shinji ter afscheid twee keer zijn hand uit. Om de aarzeling de begroeting te beantwoorden moet hij hartelijk lachen. O ja, vergeten. De kans is aanzienlijk dat ook deze onzichtbare Spelen in Japan niet lang in de herinnering zullen blijven.

Meer over