De Kuip verandert in Theater van de Lach

IN DE laatste Nederland - België van de eeuw werd uitbundig eer betoond aan de mannen die de Derby der Lage Landen in de jaren dertig, veertig en vijftig zo'n roemrijke dimensie gaven - zonder dat het de bedoeling was....

Oude tijden herleefden ogenschijnlijk in Rotterdam waar Oranje Leeuwen en Rode Duivels grimmig een imitatie ten beste gaven van een wedstrijd van vroeger; een wedstrijd waarin prestige voldoende was om strijdlust op te wekken en het verdedigen ernstig werd verwaarloosd; een wedstrijd ook die zo onvoorspelbaar verliep dat het de coaches, de Belg Waseige en de Nederlander Rijkaard, tot wanhoop dreef.

Vooral voor Rijkaard werd de wedstrijd een kwelling, vanwege de onmacht die hem als coach parten speelde. Het Nederlands elftal zette hem zaterdag feitelijk buitenspel.

Zijn orders en raadgevingen werden door 's lands beste voetballers opzichtig in de wind geslagen. De bondscoach had geen vat op zijn spelers, uitgezonderd invallers voor de eerste maal in de historie allen werknemers van buitenlandse (top)clubs. In meerdere opzichten gingen ze ongedisciplineerd te werk.

Het Nederlands elftal bouwde stadion Feijenoord zaterdagavond om tot het Theater van de Lach. En dat uitgerekend in een wedstrijd, de tiende sinds het wereldkampioenschap in Frankrijk, die door Rijkaard vanwege de slechte resultaten en het prestigeverlies van de afgelopen maanden als cruciaal was omschreven.

Wat de opmaat moest worden van het tweede deel van de voorbereiding, werd een hilarisch schouwspel waarin de nationale ploeg een aaneenschakeling van fouten beging (vijf tegendoelpunten). Hoe talentvol het elftal is, bleek op dezelfde avond (vijf doelpunten).

De komedie in Rotterdam brengt Rijkaard in een allerminst benijdenswaardige positie. Voor de 121ste wedstrijd tegen België committeerde hij zich aan een plan dat de internationals onder druk moest zetten.

De groep die zich door de Belgen liet ringeloren, blijft in principe nog twee wedstrijden intact, tegen Brazilië en Tsjechië. Het is een rijkelijke beloning voor de spelers die zaterdag elementaire fouten maakten en de jubileumwedstrijd van de bondscoach verpestten.

Maar Rijkaard was zelf eveneens schuldig. Hij maakte een beginnersfout door zich onvoldoende te verdiepen in de speelwijze van België. De strategie, veel aanvallender dan gebruikelijk, met verdedigers die niet in de rug werden gedekt door een libero, verraste hem én de spelers volkomen.

Het verweer klonk zwak. Door de recente coachwissel in België, Waseige voor Leekens, had de technische staf van het Nederlands elftal geen duidelijkheid kunnen krijgen over de speelwijze van de tegenstander. In de dagen voor zijn eerste wedstrijd als coach der Belgen maakte Waseige echter geen geheim van zijn plannen.

De opstelling maakte hij daags voor de wedstrijd al bekend en vorige week stond eveneens al vast dat België het accent niet op de verdediging zou leggen, maar op het middenveld en de aanval. Een simpel gesprekje met journalisten had Rijkaard al aan de benodigde informatie kunnen helpen.

De hand van de coach is ruim een jaar na het wereldkampioenschap nauwelijks zichtbaar bij het Nederlands elftal. Zaterdag verscheen een ploeg in het veld die grotendeels was gekopieerd van het elftal dat in Frankrijk goede sier maakte.

Op essentiële onderdelen bleef de WK-ploeg echter ditmaal in gebreke. De Belgen kregen tijd en gelegenheid om aanvallen op te bouwen en werden slechts bij vlagen door het combinatiespel van Nederland meegevoerd.

Respectloos daagden beide ploegen elkaar uit. De scheidsrechter, de Zwitser Meier, bleek niet bij machte de wedstrijd van de grimmige sfeer te bevrijden. Zonder twijfel speelde de vorige wedstrijd tussen beide landen een rol. In Saint Dénis werd Kluivert uit het veld gestuurd, na een provocatie van Staelens.

Zonder dat het vuur doofde gaf Meier negen gele kaarten, en een rode aan de Belg Wilmots. Hoewel de Belgen het vaakst werden bestraft, droeg Nederland net zo veel schuld. Davids denderde als een dolleman over het gras en ook provocaties van Bergkamp en Kluivert wekten de woede van België op.

De provocatie van Kluivert was het onschuldigst. Hij tergde de opponent door, met de bal aan de voet, stil te houden bij de doellijn, met de handen in een gebaar van triomf in de zij. Pas na een paar seconden schoof hij de bal in het doel.

Gezien de vorige wedstrijd tegen België, en zijn eigen rol daarin, viel daar nog begrip voor op te brengen. Dat gold niet voor de (onbestrafte) poging die Bergkamp deed om Staelens te verwonden.

Zelfs in een wedstrijd waarin de flaters zich aaneen regen, detoneerde Bergkamp. Terwijl Kluivert en Davids hun elftal - en hun coach - op agressieve wijze hulp boden, liet hij zich bedeesd en ongeïnspireerd temmen door de opponent.

Toevallig is het niet dat Bergkamp in de vijf interlands die hij onder leiding van Rijkaard speelde, niet eenmaal scoorde. Twee maal werd hij voortijdig gewisseld. Ook zaterdag overkwam hem dat, evenals Stam.

Rijkaard moest zich zaterdag tevreden stellen met enkele kruimels, het goede spel van Ronald de Boer aan de rechterkant bijvoorbeeld en de krachtige wijze waarop Kluivert de strijd met de keiharde Belgische verdedigers aanging.

De donkere kanten van Nederland - België overheersten echter in Rotterdam. Hoe amusant ook, met de zwarte komedie heeft het Nederlands elftal opnieuw veel prestige verspeeld. Het is nog steeds de vraag of de regisseur bij machte is het repertoire te veranderen.

Meer over