Interview

De jeugdopleiding van Ajax is een gewild exportproduct met een miljoenenomzet

Geen club levert meer spelers aan de Europese topcompetities dan Ajax. Dat is geld waard, begrepen de Amsterdammers. En dus wordt de kennis over het opleiding van jeugd tot in China en Japan verkocht.

Kinderen van de jeugdopleiding van Guangzhou R&F.  De opleiding telt 330 spelers in de leeftijd van 8 tot 17. De jongens leven op de campus: ze gaan er naar school en krijgen trainingen volgens de Ajaxmethode. De club heeft er acht man werken. Beeld AFP
Kinderen van de jeugdopleiding van Guangzhou R&F. De opleiding telt 330 spelers in de leeftijd van 8 tot 17. De jongens leven op de campus: ze gaan er naar school en krijgen trainingen volgens de Ajaxmethode. De club heeft er acht man werken.Beeld AFP

De tijd dat buitenlandse voetbalclubs het succesmodel van Ajax gratis konden bestuderen en kopiëren is voorbij. De kennis over het opleiden van voetballers wordt verhandeld. Ajax werkt samen met opleidingen in China en in de Emiraten, adviseert bij clubs in Japan en Australië en zoekt naar interessante partners elders.

Bij de Ajax Coaching Academy, handelaars in filosofie en trainingsleer van de club, werken 25 mensen. Dat is meer dan bij een kleine profclub in Nederland. Manager Corné Groenendijk: ‘Het voelt alsof we de wereld veroveren, op basis van wie we zijn als Ajax.’

Vroeger had Ajax meerderheidsbelangen in clubs in Zuid-Afrika, Ghana en België. Die methode werkte niet goed. ‘In de nieuwe wereld krijgen we direct veel terug voor onze kennis’, aldus Groenendijk. Ajax heeft acht man werken in China, bij Guangzhou R&F. Het jeugdstadion is vernoemd naar algemeen directeur Edwin van der Sar.

Groenendijk en projectmanager Hans Vonk, als voormalig doelman en oud-international van Zuid-Afrika door internationale wateren gewassen, vertellen enthousiast over balanceren tussen drie pijlers: talent, kennis en geld.

Groenendijk: ‘In Japan is de omzet relatief klein, maar daar lopen zulke goede voetballers rond dat we iets kunnen met de pijler talent. In China is de financiële component veel groter, maar de insteek is vooral: we gaan daar een goede jeugdopleiding bouwen. En als een Chinese speler heel goed wordt, moeten we ervoor zorgen dat hij bij Ajax komt voetballen. Ook door de mogelijke commerciële waarde. Voetbal is ook een bedrijfstak.’

Ajax wil grenzen overschrijden. Groenendijk: ‘We zijn in Nederland snel tevreden. Zo van: het gaat toch goed met de eredivisie. Er straalt geen ongelooflijke ambitie vanuit om de wereld te veroveren. De Duitsers hebben jarenlang hun tv-rechten gratis aan China gegeven, om daar op tv te komen. Alle Chinezen zitten nu naar München te kijken, en dan kopen kinderen een shirt van Bayern, niet van Ajax.’

De Academy levert een forse bijdrage aan de internationale doelstellingen van Ajax. Groenendijk: ‘Wij draaien een miljoenenomzet, maar dat is niet het doel op zich. Het zou geweldig zijn als we iets konden opzetten in Mexico, door toernooien te houden en scouting te doen, zodat we een pijpleiding van talent naar Europa kunnen aanleggen.’ Hans Vonk: ‘Indirect gaat het over geld, maar voetbal is de basis.’

Groenendijk en Vonk kenden elkaar privé, als werknemers van Ajax Cape Town. Terug in Nederland verbaasden ze zich over het massale bezoek van clubs aan Ajax, om in de keuken te kijken. Was dat geen bedrijfsmodel?

null Beeld AFP
Beeld AFP

Groenendijk: ‘In Nederland denken we dat we heel goed zijn. Daarna zetten we de deur open en tien jaar later ontdekken we dat anderen goede dingen doen met onze informatie. Duitsland bijvoorbeeld heeft, na een slechte periode, veel gekopieerd uit Nederland en Frankrijk, en verbeteringen aangebracht. De Nederlander vertelt vooral graag over zichzelf en vraagt niet: wat kan ik van jou leren?’

Ajax bracht alle kennis in kaart, ook over en voor het vrouwenvoetbal. Groenendijk: ‘Al 100 jaar zijn we één van de succesvolste opleidingen ter wereld. Waarom is dat zo?’ Met die vraag gingen ze langs alle afdelingen op de Toekomst, exclusief het eerste elftal. Scouting, onderbouw, middenbouw, bovenbouw, wetenschap, performance, video, medisch, school. ‘Voordat we het deelbaar konden maken, moesten we weten wat we te delen hebben.’

De tijd van gratis kijken en nadoen is voorbij. Groenendijk: ‘De tegenprestatie is: kennis, geld of talent.’ Vonk: ‘Bijna alles wordt gedeeld, behalve privé-informatie van spelers. We maken alles meetbaar.’

Groenendijk: ‘Als wij China beloven dat we de beste opleiding van China bouwen, doen we dat zoals in Amsterdam, met respect voor de lokale cultuur. Als we weten dat we met twee trainers op een groep in Amsterdam succesvol zijn en zien dat er in China één trainer op een groep staat, is de kans groter dat we succes hebben met extra trainers. Dat is een simpel voorbeeld. We proberen gaten in ontwikkeling te vullen met kennis. Ajax wil naar de Europese top. Dat kost geld. We zijn in China begonnen, want daar zit veel geld en vandaar komen veel verzoeken.’

De jeugdopleiding van Guangzhou R&F telt 330 spelers in de leeftijd van 8 tot 17. De jongens leven op de campus: ze gaan er naar school en krijgen trainingen volgens de Ajaxmethode. De club heeft er acht man werken. Beeld AFP
De jeugdopleiding van Guangzhou R&F telt 330 spelers in de leeftijd van 8 tot 17. De jongens leven op de campus: ze gaan er naar school en krijgen trainingen volgens de Ajaxmethode. De club heeft er acht man werken.Beeld AFP

Uiteindelijk is een partner gevonden. Guangzhou R&F. Achter de keuze zit een filosofie. In Guangzhou zijn twee grote clubs. De andere is Evergrande, de topclub van het immense land.

Groenendijk: ‘Evergrande is een koopclub. Guangzhou wil met de jeugdopleiding het eerste elftal vullen. Zij verliezen dus meer wedstrijden, maar kijken vooruit. We duiken ook de cultuur in. De president van China heeft gezegd: we willen wereldkampioen worden. Dus al die multinationals willen de president blij maken, door een voetbalclub te kopen. R&F is een vastgoedbedrijf dat ook een voetbalclub bezit. Zij zeggen: over tien jaar willen we dat het eerste team uit zelf opgeleide spelers bestaat.’

Ajax stalt trainers in China die de cultuur begrijpen, medewerkers en tolken. Ze trainen als in Amsterdam. Hetzelfde geldt voor het Emiraat Sharjah, naast Dubai, waar vier mensen werken, onder wie oud-speler Sonny Silooy. ‘Wij hebben niet de illusie dat ze daar morgen de nieuwe spits van Ajax hebben gevonden.’ In Japan werkt Ajax samen met Sagan Tosu, volgens een ander type contract: advisering. Drie keer per jaar is er uitgebreid contact. Ook met Sydney FC bestaat zo’n relatie via ‘consultancy’.

Vonk: ‘We richten ook pijlen op Amerika en Canada, met het oog op het WK van 2026. Amerikanen hebben ook in bedrijfsmatige zin veel verstand van sport. Vanuit Amerika komen ook veel vragen over vrouwenvoetbal.’ Ajax is zoekende naar een partnerclub in de Verenigde Staten, liefst in het zuiden, met de Mexicaanse markt om de hoek. Vonk: ‘Ik heb het idee dat er vanzelf meer komt als wij onze werkwijze hebben uitgerold. Mijn droom is om ook om weer nieuw leven in Afrikaanse samenwerking te blazen.’

Het was in het licht van de globalisering niet vreemd dat zowel Bayern als Barcelona geïnteresseerd was in de Amerikaan Sergino Dest van Ajax. Beide clubs hebben een kantoor in de Verenigde Staten. Groenendijk: ‘Barcelona zal de beslissing om hem te kopen niet louter hebben gebaseerd op dat feit, maar het is een lekkere bijkomstigheid. Goede voetballer, jong, dynamisch, Amerikaans international. Bayern heeft kantoren in New York en Shanghai. Daar werken tien of vijftien mensen, zonder trainingspak. Allemaal tv, marketeers.’

Het uitgedragen verhaal is het sterkst als zelf opgeleide spelers uitblinken op het hoogste podium. Toen Ajax in 2019 de halve finales van de Champions League bereikte, keek de wereld mee. Dat is het nadeel van de Nederlandse competitie, die in het buitenland weinig voorstelt. Ajax moet zijn eigen merk dragen.

De velden van de jeugdopleiding van Guangzhou R&F. Beeld AFP
De velden van de jeugdopleiding van Guangzhou R&F.Beeld AFP

Groenendijk: ‘Als je ziet hoe groot het merk La Liga (de Spaanse competitie) is, afgezien van Barcelona en Real Madrid. Zij openen een café in India of voetbalscholen in Japan. Ongelooflijke ontwikkelingen. Het zou mooi zijn als wij als Nederland daarin ook samen kunnen optrekken.’

Ajax wil het verhaal van de opleiding blijven vertellen, op elke mogelijke manier. Mitchel Bakker zat tien jaar in de opleiding en voetbalt nu bij PSG. Hoe komt de wereld dat te weten? Donyell Malen, Steven Bergwijn, Kaj Sierhuis, de hele aanval van FC Twente. Sven Botman bij Lille, allemaal ex-Ajax.

Groenendijk: ‘Alleen: als we geen spelers van Abcoude en Zeeburgia meer hebben, hebben we een probleem. Want zo wordt Ajax bekeken: het is ongelooflijk dat ze daar al zestig jaar zulke goede spelers uit de omgeving opleiden. Maar het zou fantastisch zijn als de selectie in de toekomst acht spelers uit Amsterdam en omgeving telt, en acht uit plekken waar wij invloed uitoefenen.’

Succesverhaal

22 spelers uit de opleiding van Ajax kwamen in 2020 uit in de vijf grootste Europese competities. Dat doet geen enkele club Ajax na volgens onderzoek van het Zwitserse CIES Football Observatory. Benfica en RB Salzburg hebben respectievelijk 21 en 20 spelers in de grootste competities.

77 spelers uit de Ajaxopleiding speelden vorig jaar in de 31 grootste Europese competities (inclusief de eredivisie). Alleen Partizan Belgrado had er meer volgens onderzoekinstituut CIES: 85.

Buitenlands beleid Ajax

Ajax heeft een ander buitenlands beleid dan bijvoorbeeld Manchester City. De City Group koopt clubs. Lommel in België bijvoorbeeld, om zo alle talent in België in kaart te brengen. Groenendijk: ‘De markt voor andere clubs is straks klein, als alle talentvolle 16-jarigen bij Lommel spelen. Het bedrijf Manchester City schrijft positieve cijfers op basis van spelershandel. City geeft individuen een plekje in hun piramide. Zij zeggen gewoon tegen het filiaal in Melbourne: hebben jullie een linksback nodig? Dan typen ze dat in de database en krijgen ze een overzicht van spelers die daarvoor in aanmerking komen. Dat is niet onze bedoeling. Wij willen talent tot bloei brengen. Wij willen de droom van iemand in China laten uitkomen, om in de Champions League te spelen en dat via Ajax te doen. We doen dat alleen niet voor niks. Wij hebben honderd jaar geïnvesteerd in wie we zijn, dat moet worden terugbetaald.’

Groenendijk onderscheidt nog een model, zoals Red Bull werkt met clubs in meerdere landen. ‘Red Bull probeert jong talent te ontdekken en een opleiding te bieden bij één van hun clubs. Wij zitten min of meer tussen City en Red Bull in. Talent ontwikkelen en de organisatie van een club beetpakken. Wij zijn nergens de baas.’ Het moeilijkste is om overal dezelfde achtergrond te hebben. De kracht van Ajax benutten, door mensen met elkaar in contact te brengen. Groenendijk: ‘Dat willen we ook dichter bij huis. In Oost-Europa, Duitsland, België of Denemarken. We worden vaak benaderd. Engeland is ook geïnteresseerd. Het is echt groot aan het worden.’

Chinezen in de eredivisie

Chinese voetballers in Nederland zijn schaars. Bij PSV speelde in 2007 Xiang Sun. PSV tuigde destijds een Chinese sectie van de website op, doch Sun was spoedig weer vertrokken. Het verblijf van Haibin Zhou bij PSV, in 2009, was evenmin een succes. Hij speelde nul duels. Bij Vitesse maakte Hai Yu in diezelfde periode weinig indruk. Zhang Yuning is de eerste Chinees die in scoorde in de eredivisie. In 2016 maakte hij voor Vitesse een doelpunt tegen Roda JC. Hij bleef twee jaar bij de club een maakte drie doelpunten. Dramatisch was afgelopen zomer de verdrinkingsdood van ADO-jeugdspeler Max Wang, wiens ouders speciaal naar Nederland emigreerden om de jongen een goede voetbalopleiding te gunnen, bij de club met de Chinese eigenaar Hui Wang.

Meer over