Nieuws

De gouden race van een ‘kleine zeemeermin’: Kira Toussaint wint 50 meter rugslag op EK

In het olympische jaar heeft Kira Toussaint bij de EK in Boedapest goud behaald op de 50 meter rugslag. De 26-jarige Nederlandse favoriet won daarmee haar eerste gouden medaille op een groot internationaal langebaan toernooi.

Kira Toussaint na het behalen van de Europese titel op de 50 meter rugslag. Beeld AFP
Kira Toussaint na het behalen van de Europese titel op de 50 meter rugslag.Beeld AFP

Ze was de Europees recordhouder. Ze was de favoriet. Ze was de vrouw in vorm. Zwemster Kira Toussaint ging met een paar kilo verwachtingen op haar schouders woensdag het water in voor de finale van de 50 meter rugslag. Ze maakte slechts één fout. ‘Ik had een slag meer moeten maken bij de finish.’

Toussaint, een soort van kleine zeemeermin, kon dat ene minpunt met een brede smile vertellen. Ze was zojuist Europees kampioen geworden, langebaan. Ze bezat sinds december 2019 al twee continentale titels in het korte 25-meterbad, een lengte die zij wegens de extra hoeveelheid keerpunten als geen ander benut om zich voortdurend in gang te trekken.

In Boedapest had de getalenteerde dochter van olympisch rugslagkampioen Jolanda de Rover toch baat bij die dagen dat zij op de Europese titelstrijd in Glasgow de kampioenschappen op de 100 en de 200 meter rugslag had gewonnen. De gedachte aan die successen maakte haar kalm en vastberaden voor de finale in het ‘lange bad’ (50 meter) van het Donaustadion te Boedapest.

‘Dinsdag in de series had ik opeens last van de gedachte: ik moet hier presteren, het moet goed gaan. Ik zei tegen Mars (coach Mark Faber, red.), ik ben zenuwachtig en het slaat nergens op want dit zijn de series. ’s Middags voor de start van de halve finales heb ik die gedachte van me kunnen weghalen. Opeens was ik heel ontspannen. Mars zei: je kop stond goed, ontspannen. En voor de finale was dat weer zo.’

Spotlichten

De ouverture van zo’n finale om Europees goud is een spannende aangelegenheid. De zwemsters worden stuk voor stuk uit de wachtkamer opgeroepen en betreden dan, beschenen door een scherp licht, het perron achter de startblokken. Toussaint kwam na ploeggenoot Maaike de Waard (derde in de finale) als voorlaatste de arena binnen. De Britse Kathleen Dawson, de beste van de halve finale, stapte ook door die spotlichten naar binnen, maar had - ogenschijnlijk - vreselijk veel moeite haar trainingskleding uit te trekken. De tijd tikte weg. Iedereen moest wachten.

‘Dat is een spelletje dat velen spelen’, was de beoordeling van kampioen Toussaint. ‘Ik merkte daar niets van hoor. Ik prent mezelf voortdurend in: rustig blijven, rustig blijven.’

De rugslagzwemmers springen het water in en grijpen dan, met de rug richting het uiteindelijke doel, de muur aan de overkant, de hendels van het startblok vast. ‘Dan wachten sommigen weer met hun voeten tegen de muur te plaatsen’, was de volgende vertragende truc die Toussaint met een lachje beschreef.

Reactietijd

Bij de start, onder het inprenten van de kreten ‘jump, jump’, kon ze eindelijk los. Toussaint heeft door haar geweldige reactietijd (0,49 seconde woensdag) op de starttoeter en haar onderwaterfase, de uitzonderlijke lastige vlinderkick op de zij, de zogenaamde vissenkick, de beste 15 meter van de Europese zwemwereld. Ze is ook niet voor niets wereldrecordhoudster op de 50 meter kortebaan (25,60).

Daarna moet zij via de mentale kreten ‘attack, relax, big en build’ naar de laatste fase, waarbij de in Amerika geschoolde zwemster het Hollandse ‘aanvallen’ door het hoofd laat spoelen. Dawson kwam naderbij, maar moest met een tiende verschil (27,36 en 27,46) de zege aan de Nederlandse favoriet laten.

De tijd was mogelijk wat teleurstellend, omdat Toussaint een maand geleden bij de Eindhoven Qualification Meet (EQM) een Europees record van 27,10 had gezwommen. Ze zal er woensdag niet om gemaald hebben. Finales zwemmen is een vak apart, dat geleerd dient te worden. Om de uiterste kwaliteit te tonen moet je juist niet tot het uiterste gaan.

Ingeprent

‘Als je te graag wilt, dan lukt het juist niet’, is een les die zij zichzelf al jaren geleden heeft ingeprent.

Een les die zij ook door schade en schande heeft geleerd is zorgen dat zij na haar onderwaterfases binnen de 15 meter de badmuts door de waterspiegel steekt. In 2019 ging ze daarbij viermaal in de fout. Vier scheidsrechters stonden in Boedapest klaar voor de waarneming of zwemmers voor de rode markering boven kwamen. Achter hen was op die lijn een videocamera geplaatst.

De beelden van die camera werden woensdag minutenlang bestudeerd, voor er een officiële uitslag werd gegeven. Toussaint en De Waard werden gerustgesteld door ploegleider Nick Driebergen, een oud-rugslagzwemmer. Ze waren niet door de lijn gezwommen. Die waarneming klopte. De Oostenrijkse Caroline Pilhatsch kreeg de hoofdletters DSQ achter de naam: gediskwalificeerd. Toen waren Toussaint en De Waard al op weg naar de huldiging.

Kolesnikov wint koningsnummer, de uitgeschakelde Pijnenburg kan daar alleen van dromen

Eens zou hij ook ‘de koning’ willen zijn, de winnaar van het koningsnummer van elk zwemtoernooi, de 100 meter vrije slag. Woensdag keek de Nederlander Stan Pijnenburg in zijn Hongaarse hotelkamer naar de beelden van de finale om de Europese titel, in een kampioenschapsrecord (47,37 seconden) gewonnen door de Russische sprinter Kliment Kolesnikov.

Pijnenburg was dinsdag zelf te langzaam geweest om de eindstrijd van acht zwemmers te halen. Het werd door een matig slot van zijn race niet het zeventiende finaleticket voor een Nederlander op de 100 vrij, sinds 1934 (Bertus Mooy en Stan Scheffer). Pieter van den Hoogenband, zwemlegende intussen, haalde zeven keer de EK-finale en won die tweemaal, in 1999 en 2002. Sebastiaan Verschuren was in 2016 de laatste Nederlander met groot sprintvermogen. Hij werd in Londen, gehinderd door een matige aantik, tweede van Europa.

Pijnenburg (24, 1.96 m) was in 2018 in Glasgow de nummer twintig van het continent, in Boedapest schoof hij acht plaatsen op. Het had meer moeten zijn, om de olympische limiet van 48,53 te slechten. Het lukte hem in de series en halve finale niet. De dag tevoren had de Brabander zich leeg gezwommen bij de geslaagde poging met de estafette 4x100 vrij de laatste kans op Tokio2021 te verzilveren.

Zijn split van 47,79 had, omgerekend met het overnamevoordeel, 48,49 moeten zijn. Het lukte niet. Zijn beoordeling: ‘Het gaat, absoluut, om die laatste meters. De jongens van 47 seconden openen makkelijk 22 hoog of 23 laag. En vinden dan de versnelling om hem in 24 tellen thuis te brengen. Ik moet te hard werken voor die 23 laag en moet dat in het laatste stuk van de race bekopen, met een 25’er.’

Wordt vervolgd. Want Pijnenburg heeft die koningsmantel in zijn kop zitten.