De goden waren Coppi in 1949 goed gezind

Deze mensverslindende etappe – nog nooit hebben we zo’n zware wielerkoers gezien, zeiden de meest ervaren trainers – begon in een sombere vallei met regen, bewolking, laaghangende mist, ontbering, depressie....

Deze zin is zestig jaar oud en werd geschreven door Dino Buzzati. De plaats van handeling was dezelfde als die van gisteren, zijnde de rit in de Giro tussen Cuneo en Pinerolo.

In 1949 moest Buzzati diep in zijn buidel met woorden tasten om de gebeurtenissen aan de Italiaanse kant van de Alpen te beschrijven. De buidel bleek diep genoeg en zijn verslaggeving van de Giro dat jaar is klassiek geworden. Voor literair aangelegde wielerliefhebbers is de naam van Dino Buzzati zelfs rechtstreeks met de Ronde van Italië verbonden.

Buzzati was een schrijver op het kruispunt van journalistiek en literatuur. Overdag was hij in dienst van dagblad Corriere della Sera. Na het avondeten werkte hij tot diep in de nacht aan romans en toneelstukken.

Een collega van de sportredactie vroeg Buzzati in 1949 verslag te doen van de Ronde van Italië. Het moest een kroniek worden, die hij in alle vrijheid mocht invullen.

En zo reisde Dino Buzzati, die niets van wielrennen wist, half mei per boot naar Sicilië om de start van de Ronde van Italië mee te maken. Zijn eerste indruk: ‘Wielrennen is fantastisch.’

Overigens was de wielersport in de daaropvolgende weken een vehikel om over het naoorlogse Italië te schrijven, het Italië van de gewone man. De reis voerde onder meer naar de stad Triëst die zich net had losgemaakt van Joegoslavië. ‘Vandaag om een uur of twee was Triëst ontroerend mooi.’

De eeuwige rivalen Fausto Coppi en Gino Bartali reden in het begin tamelijk afwachtend en dat kwam ze op een vermanend woordje van de kroniekschrijver te staan.

Maar in de 17de etappe, twee dagen voor het einde, ontbrandde de strijd en nadien heeft de strijd nooit meer zo gebrand in Italië. Dino Buzzati moest naar de klassieke letteren grijpen om het drama te verwoorden.

Gino Bartali werd Hector die ten onder ging tegen de bovenmenselijke krachten van Achilles, zijnde Fausto Coppi.

Vanuit Cuneo stuurde het peloton naar de Colle della Maddalena. Van dichtbij zag Buzzati met eigen ogen hoe een figuurtje met gekromde rug in de beklimming vooruitschoot. Dat was dus Fausto Coppi. ‘En we waren nog maar net begonnen.’

Buzzati zag Bartali zich koppig verzetten. ‘Maar hoe kun je weerstand bieden aan degene die de goden goed gezind zijn?’

Vijf bergen moesten die dag beklommen worden en in Pinerolo was het gedaan met de loopbaan van Gino Bartali. Met een achterstand van bijna twaalf minuten kwam hij als tweede aan. ‘Vandaag heeft Bartali voor het eerst begrepen dat de tijd van verval voor hem is gekomen. En dat is triest, ook omdat het een verwijzing naar ons aller lot is.’

In 1981 werden de 25 verslagen van Dino Buzzati gebundeld. Twee jaar later verscheen een Nederlandse uitgave, waar in 2006 een nieuw jasje om werd gedaan.

Bart Jungmann

Meer over