Analyse

De gelouterde international is niet langer in trek als trainer

Volgend seizoen hoopt Dirk Kuijt als hoofdtrainer aan de slag te gaan, maar in welke competitie is nog gissen voor de 104-voudig international van Oranje. De eredivisie ligt niet voor de hand: oud-internationals die werken als coach zijn een steeds zeldzamer fenomeen.

Dirk Kuijt.  Beeld ANP
Dirk Kuijt.Beeld ANP

Kuijt was na zijn meesterlijk afgesloten spelerscarrière in 2017 toegezegd dat hij hoofdtrainer van Feyenoord zou worden. Bedoeling was na een jaar of twee, de medio 2019 aangestelde Jaap Stam (67 interlands) op te volgen. Maar Stam sneuvelde al na een paar maanden en vorige week werd bekend dat ook Kuijt bij Feyenoord vertrekt na een jaartje als jeugdtrainer.

Na het ontslag van Kevin Hofland (7 interlands) bij Fortuna en Adrie Koster (3 interlands) bij Willem II is er nog maar een eredivisietrainer over die überhaupt het Oranje-shirt droeg: Sparta-coach Henk Fraser (6 interlands). Bij de stoelendans van het lopende seizoen bemachtigden wel twee coaches zonder profvoetballoopbaan een plek (Ultee bij Fortuna, Jansen bij AZ), eentje met een bescheiden profloopbaan (Brood bij ADO) en een coach met 18 interlands voor Joegoslavië (Petrovic bij Willem II).

Waar zijn de mannen die glorieerden op eindtoernooien? Veel van hen kruipen achter de veilige analysetafel. Zo is Kuijt voorlopig te zien bij Ziggo. Het is een job die aardig betaalt voor vaak een avondje werk per week, waarbij zonder enig afbreukrisico kan worden meebewogen op de waan van de dag.

Ook Ibrahim Afellay (53 interlands), die vorige week officieel stopte als speler, kiest daarvoor. Net als eerder Pierre van Hooijdonk (46), Rafael van der Vaart (109), Khalid Boulahrouz (35), Robin van Persie (102), Ronald de Boer (67), Ruud Gullit (66) en Marco van Basten (58). Die laatste twee probeerden het nog wel als eredivisiecoach, maar gaven er vlot de brui aan. Van Basten vond zichzelf vooral sociaal te onhandig. Zijn huidige stressvrije bestaan bevalt hem veel beter.

Knikkerprogramma

Nog niet lang geleden heersten de gelouterde oud-internationals in de eredivisie met Frank de Boer (4 landstitels) bij Ajax, Phillip Cocu (3) bij PSV en Giovanni van Bronckhorst (1) bij Feyenoord. Mark van Bommel (79 interlands) startte medio 2018 sterk bij PSV, maar werd na anderhalf jaar ontslagen en is sindsdien werkeloos. Cocu (101 interlands) is dat ook na twee mislukte buitenlandse avonturen, net als Van Bronckhorst (106) die sinds hij ontslag nam bij een Chinese club alleen nog opdook bij een knikkerprogramma, samen met recordinternational Wesley Sneijder (134).

Frank de Boer (112) vond na drie ontslagen in het buitenland emplooi als bondscoach doordat Ronald Koeman (78) naar Barcelona trok. Voor Koeman is dit zijn droombaan. Toch gebeurt ook daar genoeg wat niet superleuk is, weet zijn broer Erwin, net als Ronald oud-international en coach. ‘Het trainersvak is veranderd. Je bent er dag en nacht mee bezig. Je geeft je privéleven op. Alles en iedereen levert kritiek, in gewone of op sociale media. Je moet erop reageren tijdens persconferenties, krijgt er toch last van, of anders je familie wel.’

Frank de Boer.  Beeld ANP
Frank de Boer.Beeld ANP

Erwin Koeman, redelijk succesvol bij Feyenoord en RKC, wees het voorbije jaar drie informerende Nederlandse profclubs af. ‘Veel oud-spelers, en ik ook, hebben een voorkeur voor het buitenland. Je kan daar nog redelijk over straat, krijgt minder mee wat ze over je schrijven, leert een nieuwe cultuur kennen en je verdient er meer.’

Nederlandse clubs hebben keus uit zo’n 350 in Nederland opgeleide coaches. Koeman: ‘De concurrentie is moordend. Zeker de laatste generaties internationals heeft uitstekend verdiend. Dan stap je niet zo snel in bij pak ‘m beet FC Dordrecht waar je onder heel andere omstandigheden dan je gewend was moet werken.’

Erwin Koeman.  Beeld AP
Erwin Koeman.Beeld AP

Duitse trainer

In de eredivisie is de afgestudeerde Duitse trainer zonder profachtergrond plots in trek. Ze worden gezien als tegenpool van de Hollandse gelouterde oud-international. Koeman: ‘Zij zullen verder zijn in de wetenschappelijke benadering, maar een oud-international heeft weer zijn spelerservaring, kent de kleedkamer. En je kunt specialisten om je heen verzamelen voor bijvoorbeeld video-analyse of het fysieke gedeelte. Maar je moet je er ook zelf in verdiepen en uiteindelijk toch alles managen. Er gebeurt zoveel bij een club, kijk naar alle verwikkelingen bij Ajax de voorbije week. Aan het echte trainersvak kom je amper toe.’

Mario Captein van vakvereniging Coaches Betaald Voetbal ziet dat veel oud-internationals stappen overslaan. ‘Sommigen doen een jaar het hoogste jeugdelftal van een topclub en stappen daarna meteen in bij het eerste. Als je ziet hoeveel mensen je tegenwoordig moet aansturen, is dat toch wat weinig bagage.’

Verdieping in de huidige prof, de zogeheten generatie-Z, is bovendien noodzakelijk. Captein: ‘Jong Oranje-bondscoach Erwin van de Looi vertelde dat hij spelers niet belt maar appt, want terugbellen gebeurt toch niet. Dat mag je belachelijk vinden, maar je hebt er gewoon mee te dealen.’

Er zijn hiërarchische verschuivingen, merkt ook Erwin Koeman. ‘Maar vooral in Nederland. Ik help nu soms bij de training bij mijn amateurclubje VV Acht en zelfs daar eisen spelers uitleg als ze niet spelen. Bij grote buitenlandse clubs als Everton of Fenerbahçe, waar ik assistent was, hing je een briefje op in de kleedkamer wat de wedstrijdselectie was en dan komt er niemand verhaal halen. Dat is prettig werken, hoor.’

Meer over