De coach heeft alles onder controle

Aardverschuivingen daargelaten, kwalificeert bondscoach Guus Hiddink (50) zich vanavond met zijn elftal voor de eindronde om het WK voetbal, komende zomer in Frankrijk....

ONMIDDELLIJK NA de kwalificatiezege op de Belgen vertrok Guus Hiddink voor een welverdiende golfvakantie naar Valencia, de Spaanse stad waar hij enkele jaren de plaatselijke FC leidde. Hij was in de sinaasappelstad in de week dat Jorge Valdano daar als coach werd ontslagen.

'Ik kwam langs een restaurant, waar juist het bestuur van Valencia zat. Ze tikten tegen het raam, ze wilden dat ik zou binnenkomen. Dat heb ik maar niet gedaan.'

Hiddink kent de consequenties van een plaats op de voornaamste zetel die het Nederlandse voetbal kent. Volstrekte loyaliteit aan de job van bondscoach is geboden; anders zal er nadrukkelijk aan de stoelpoten worden gezaagd.

Betis Sevilla en Real Madrid legden deze zomer contact met de in Spanje nog altijd populaire trainer; het werd Hiddink nagedragen. Hij had harder moeten afkappen. 'De enige fout die ik dan maak is dat ik niet bel met Voetbal International', zo bespotte hij vorige maand zijn kritikasters.

Hiddink negeerde de vier miljoen gulden netto van Real; zoiets heet tekenend voor 's mans karakter. Hiddink, altijd maar weer vergeleken met Cruijff en Van Gaal, wenst af te ronden waar hij aan begonnen is. En is er dan een grotere sportieve uitdaging dan het WK voetbal? Cruijff en Van Gaal waren als coach nog nooit op dat podium.

Met dat toernooi-der-toernooien voor ogen, kan Hiddink soms ook niet begrijpen wat zijn spelers bezielt. Ze kiezen voor clubs, maar vooral voor het geld van die clubs, en accepteren dat zij met een brede, concurrerende selectie of door handelszin van rijke voorzitters soms niet aan het spelen toekomen.

De bondscoach waarschuwt dat zij daarmee een groot toernooi op het spel zetten. 'Reiziger kwam vorig jaar bij Milan niet aan spelen toe. Zijn situatie was penibel. Zijn vorm was tanende. Hij speelde bij Oranje omdat ik op rechts niet ruim in de spelers zat. In Zuid-Afrika bleek hij na een uur in de problemen te komen.

'Gelukkig is hij verkast en speelt hij nu bij Barcelona. Maar als het WK de afgelopen zomer had plaatsgevonden, had, geef ik toe, Reiziger een probleem gehad. Van mijn internationals verlang ik dat ze frequent spelen. De spelers en hopelijk hun begeleiders zouden zich eens moeten afvragen wat ze beogen met een transfer. Gaan ze spelen of zijn ze voor de handel?

'De speler zal moeten nadenken. Fantastisch verdienen is leuk, maar komt hij ook aan spelen toe? Krijgt hij sportieve zekerheid? Dat zal op den duur, als de overreacties van het Bosman-arrest zijn uitgewoed, de doorslag gaan geven. Ik zou, als ik spelersbegeleider was, altijd een sportief gerichte keuze adviseren.

0'E EN JAAR voor het WK verkassen hoeft in mijn ogen niet echt slecht te zijn, als je dan maar wel speelt bij je nieuwe club. Bogarde was perfect op het EK. Die zou naar een piek op het WK moeten toewerken. Ach, het geeft een speler toch een raar gevoel als hij niet speelt. Die maandelijkse salarisstrook wordt dan ondergeschikt. Spelers horen daar over na te denken.'

Eind 1994 werd Hiddink van clubtrainer-in-sabbatsjaar tot bondscoach, de opvolger van Advocaat. Sindsdien overkwam hem veel. 'Want bondscoach is iets heel anders dan clubtrainer.'

En de man die dat proces onderging, legt weer eens omstandig uit: 'Je kunt veel minder bezig zijn met je spelers. Je eist bij een nationaal elftal dat je hoog gemotiveerde spelers binnen krijgt. Dus heb je al niks te maken met het motiveren van de groep.

'Je hebt de spelers maar enkele dagen ter beschikking. Bij een club voel je aankomen dat een speler knijp zit en roep je 'm eens bij je. Of je kunt communiceren door niet te communiceren. Ik deed het wel met Lerby en Romario. Gaf ik een voorzet en dan negeerde ik ze vier dagen. Daar maak je een spel van.

'Dat kan bij Oranje niet, bovendien is de interland dan al bijna voorbij. Je hoort ook niet te prikkelen. Zo ver moeten de geselecteerde spelers al zijn. Bij Oranje is het spelen, douchen, pers en wegwezen. Daarom moet er ook een strakke discipline zijn, zonder dat dat spelers monddood zijn. Dat gaat niet, zeker niet in Nederland.

'Maar de vorig jaar gemaakte afspraken, over zakelijke en ideële dingen, betekenen dat je met je problemen komt waar die thuishoren. Bij mij of mijn assistenten. Ik houd daar strak de hand aan. Niet zozeer om mijn eigen belang, maar meer om het belang van het team. Als iemand daar bewust tegen in gaat, met kritiek naar buiten komt, zaken traineert, dan zal blijken dat ik een man van afspraken ben.'

De mijmeringen doen hem terugdenken aan de woelige jaren die achter hem liggen. De kwalificatie voor het Europees kampioenschap in Engeland (1996) was een martelgang, de gang van zaken bij de eindronde lag in het verlengde daarvan. De ploeg voelde zich favoriet, maar dat bleek op niets gebaseerd.

'Zoals we nu ook die hausse weer zullen krijgen: Holland favoriet op het WK. We moeten wel nuchter blijven. We moeten de wapens zien te vinden om de hoge ambities waar te maken. Technisch/tactisch is het goed, maar atletisch en qua scherpte zijn er betere ploegen.

'Zoals Frankrijk begin dit jaar in Parijs tegen ons versnelde, toen wij hen 25 minuten in onze greep hadden. Mijn spelers hebben ook het mini-WK in Frankrijk gezien. Dat hoef ik ze niet voor te houden. Ze hebben gezien hoe toppers als Zidane van leer trekken. Hij koppelt techniek aan kracht. Dat was geen fluttoernooitje, daar ging het ter zake.

'We moeten bij alle beschouwingen de kracht van onze tegenstanders in de poule in het oog houden. Al zeg ik niet dat het een makkelijk poultje was. Mijn groep is nu nuchter genoeg om te zeggen dat er nog ploegen van een ander kaliber zijn dan we de afgelopen maanden zijn tegengekomen.'

'We gaan zeker niet naar Frankrijk, om deel te nemen in de geest van Pierre de Coubertin. Het WK wordt een zwaar en gecompliceerd toernooi. Daar ben ik niet bang voor, zoals we ook niet geforceerd laag moeten gaan zitten met onze ambities.

'Het EK zou vormend zijn geweest voor het WK. Van dat soort vaststellingen houd ik niet. Als je op een toernooi bent, wil je presteren. Natuurlijk zijn er spelers die zich nog moeten ontwikkelen, die nog twee maanden of een jaar nodig hebben. Maar van zulke doekjes voor het bloeden, om niet te presteren, wil ik niets weten.'

Bij het EK had Hiddink excuses in overvloed. Hij ontdekte dat zijn uit Ajacieden en ex-Ajacieden opgebouwde ploeg uit vele stromingen bestond. 'Zoals het leek. En ook gedeeltelijk was.' Na het EK kanaliseerde Hiddink die vertakkingen tot een hoofdstroom. 'De realiteitszin van de spelers heeft meegeholpen.'

Hiddink kreeg een ploeg 'op de rit'. Hij verwierf de reputatie van 'cultuurmoordenaar' door het oer-Nederlandse 4-3-3 om te zetten in het meer internationale 4-4-2. Nog één keer raakte de nationale ploeg onder Hiddink op drift; bij de verloren uitwedstrijd tegen Turkije in Bursa.

0S EEDORF doorbrak bij dat treffen de afspraken over het nemen van strafschoppen. 'We hebben onze uitglijder gehad. Dat is inherent aan topsport. Van ''oeps daar gaat iets gebeuren''. En dan moet je attent zijn.'

Hiddink, de eindverantwoordelijke, trok vooral zelf het boetekleed aan. 'Ik heb dat naar me toegetrokken. Sommigen hebben gezegd dat ik mezelf niet alles hoefde aan te rekenen. Ik heb me zeker niet opgesteld als de onfeilbare. Maar ik heb nu eenmaal wel de neiging spelers in bescherming te nemen.'

Met die laatste eigenschap nam hij Bergkamp voor zich in. Die hoefde niet meer te vliegen. Seedorf kreeg geen strafwerk en de in opspraak geraakte Kluivert werd geselecteerd tegen de vox populi in. Van de kritiek die er off-the-record bestond werd nadien niet veel meer vernomen. Hiddink: 'Off the record bestaat voor mij niet.'

Het WK wacht; Cruijff en Van Gaal zitten niet eens meer in de wachtkamer en Hiddink heeft, naar hij zegt, alles onder controle. Als teken van zijn grote stressbestendigheid is hij zelfs met roken gestopt.

Na de darm-operatie in februari had hij geen trek meer. 'Ik ben sindsdien niet meer verkouden geweest.' Een gestresste coach had allang weer naar de walmbalk (Campert) gegrepen. Voor de goede verstaander: Hiddink, opgevoed in termen van de gezonde geest in een gezond lichaam, is volledig in balans.

Meer over