Profiel

De beste langeafstandsloper aller tijden

Het afscheid van Gebrselassie als wedstrijdloper komt als een verrassing. Hij is uitgegroeid tot ambassadeur van Afrika.

Haile Gebrselassie veroorzaakte met snelle, nauwkeurig geregisseerde marathons een revolutie Beeld Michel Temteme / LUZphoto
Haile Gebrselassie veroorzaakte met snelle, nauwkeurig geregisseerde marathons een revolutieBeeld Michel Temteme / LUZphoto

Haile Gebrselassie blijft hardlopen zolang hij ademt. Alsof hij dat voornemen zondag bij de Great Manchester Run wilde benadrukken, liep hij na zijn laatste officiële wedstrijd diezelfde 10 kilometer opnieuw, ditmaal als liefhebber tussen de recreanten.

Het afscheid van Gebrselassie als wedstrijdloper kwam als een verrassing, zelfs voor zijn vriend en manager Jos Hermens. Die ontkende aanvankelijk dat de 42-jarige Ethiopiër was gestopt, maar zijn kantoor bevestigde enkele uren later per e-mail dat de tweevoudig olympisch kampioen zijn pensionering weloverwogen bekend had gemaakt bij de BBC, niet uit teleurstelling over zijn zestiende plaats.

Opwelling

Vijf jaar geleden kondigde Gebrselassie wel in een emotionele opwelling aan dat zijn loopbaan voorbij was, nadat hij de marathon van New York voortijdig had moeten onderbreken vanwege een blessure. Binnen enkele maanden kwam hij terug op dat besluit. Een marathon wist de toenmalige wereldrecordhouder evenwel nooit meer te winnen.

Gezien zijn magere resultaten lijkt zijn afscheid ditmaal voorgoed. Na 22 jaar topatletiek is zijn lichaam niet meer in staat de veel jongere Oost-Afrikaanse concurrenten bij te houden. Na New York haalde hij nog slechts eenmaal de finish van een marathon, in drie pogingen. In Tokio werd hij drie jaar geleden vierde in 2.08.17.

Met Nederlandse marathonlopers zou Gebrselassie zich misschien nog kunnen meten, maar de wereldtop is zijn referentiekader. Tot aan zijn eerste afscheid, in New York, won hij negen van zijn twaalf marathons: viermaal Berlijn, driemaal Dubai, Fukuoka en Amsterdam. Tweemaal verbeterde hij het wereldrecord. In Berlijn, in 2007, liep hij 2.04.26. Op hetzelfde parcours ging hij een jaar later nog harder: 2.03.59.

Zij wisten niet van ophouden

- Jeannie Longo, wielrenster, stopte 53 jaar oud
- Stanley Matthews, voetballer, 50
- Martina Navrátilová, tennisster, 49
- George Foreman, bokser, 45
- Jan Jongbloed, voetbalkeeper, 44
- Joop Zoetemelk, wielrenner, 40
- Ryan Giggs, voetballer, 40

Revolutie

Met die snelle, nauwkeurig geregisseerde marathons veroorzaakte Gebrselassie een revolutie. Tijden onder de 2.06 waren zeldzaam, totdat hij liet zien hoe die barrière kon worden geslecht . Inmiddels zijn 55 atleten sneller geweest en staat het wereldrecord sinds vorig jaar 2.02.57, ruim een minuut sneller dan de goedlachse Ethiopiër in 2008 liep.

De marathon vormde het natuurlijke eindpunt voor de plattelandsjongen uit Asela, die de toorn van zijn conservatieve vader over zich afriep door toe te geven aan zijn diepgewortelde verlangen om te rennen. Hij maakte aanvankelijk naam op de baan, vooral als specialist op de 10.000 meter. In 1993 veroverde hij zijn eerste van vier wereldtitels. In 1996 en 2000 werd hij olympisch kampioen op de afstand.

Veelzijdigheid

Zijn veelzijdigheid kwam tot uiting in een reeks wereldrecords, zowel op klassieke als incourante afstanden. Naast de marathon, de 5.000 en 10.000 meter zette hij toptijden neer op de 2.000 en 3.000 meter en de 2 mijl en 10 mijl. Zijn laatste record vestigde hij in Hengelo, tijdens de FBK Games. Aan die wedstrijd deed hij zo vaak mee dat hij er een Twentse erenaam aan overhield: 'Mr. Hengelo'. Zes jaar geleden bracht hij het werelduurrecord op 20 kilometer en 822 meter.

Door zijn lange loopbaan, zijn gulle lach en zijn ontspannen omgang met de internationale media wist Gebrselassie te ontkomen aan de anonimiteit waartoe de meeste Oost-Afrikaanse toplopers zijn veroordeeld. Hij groeide uit tot een internationaal boegbeeld. Hij werd vaak aangekondigd als 'beste langeafstandsloper aller tijden', al bleef olympisch goud op de marathon buiten zijn bereik.

Iconisch

Gebrselassie kreeg eredoctoraten van universiteiten in Dublin, Leeds en Addis Abeba. Hij ontwikkelde zich tot een graag geziene gast bij de BBC en CNN. In 2009 riep het World Economic Forum hem uit tot 'jonge wereldleider'. Zijn iconische status kwam ook tot uiting in een vernuftige commercial van Adidas. Hij werd gekoppeld aan de jonge Muhammad Ali, tijdens een looptraining op een vroege ochtend in Zaïre (het huidige Congo).

Met zijn miljoenen aan prijzengeld bouwde Gebrselassie in zijn geboorteland een zakenimperium op. Hij bezit kantoorgebouwen, vier hotels, een koffieplantage en is als distributeur voor Hyundai actief in de autohandel. Hij heeft duizend mensen in dienst. Trainen deed hij bij het ochtendgloren en tegen zonsondergang. Met middagdutjes stopte hij in 2001.

Politiek

Gezien zijn overschot aan energie en liefde voor met zijn geboorteland lijkt zijn volgende carrièrestap onontkoombaar: de politiek. In het verleden heeft hij geen geheim gemaakt van zijn presidentiële ambities, maar hij is de laatste jaren voorzichtiger geworden. De huidige machthebbers zijn niet gediend van een populaire concurrent. Democratie bestaat in Ethiopië vooral op papier.

Gebrselassie is zich bewust van de gevaren. Vandaar dat hij de politieke koers van zijn land voorlopig via zijn zakelijke en ideële activiteiten probeert te beïnvloeden. En via de sport. Zijn afscheid zal de vorm krijgen van een lange tournee. Want hij is meer dan een topatleet, hij is uitgegroeid tot ambassadeur van Afrika.

Meer over