Analyse

De Amerikaanse sport wil het grote geld uit China voorlopig nog niet missen

Vanuit New York belicht Koen van der Velden wekelijks ontwikkelingen in de Amerikaanse sport. Vandaag: hoe de banden tussen de Amerikaanse sport en China beginnen te schuren.

Koen Van Der Velden
LeBron James zou volgens collega Enes Kanter bloed aan de handen hebben omdat hij schoenen draagt van Nike die deels in China worden geproduceerd. Beeld AFP
LeBron James zou volgens collega Enes Kanter bloed aan de handen hebben omdat hij schoenen draagt van Nike die deels in China worden geproduceerd.Beeld AFP

In China is ook veel geld te verdienen, weten de belangrijkste Amerikaanse sportcompetities. Diepgeworteld zijn hun belangen in de markt van die andere wereldmacht, maar schending van mensenrechten en geopolitieke conflicten bezorgen competities, clubs en spelers steeds vaker een ongemakkelijk gevoel.

Vrouwentennisbond WTA gaf afgelopen week het goede voorbeeld, vinden mensenrechtenorganisaties, door zich bereid te tonen de banden met China te verbreken als de verdwenen tennisster Peng Shuai niet in veiligheid wordt gebracht. De zaak is inmiddels bekend: Peng sprak zich op sociale media uit over seksueel misbruik door vice-premier Zhang Gaoli. Tot zondag, toen ze via een videoverbinding plots met IOC-voorzitter Bach sprak, werd er niets meer van haar vernomen.

Boycot

Afgelopen week verklaarde president Joe Biden na te denken over een diplomatieke boycot van de Spelen in Beijing, waarbij vertegenwoordigers van de overheid thuis zouden blijven. In het parlement in Washington D.C. pleiten sommigen ervoor om helemaal geen sporters af te vaardigen. Het zou voor het eerst zijn sinds de Spelen van Moskou in 1980, toen president Jimmy Carter ingreep vanwege de aanwezigheid van het Russische leger in Afghanistan.

De WTA, met hoofdkantoor in Florida, zette miljoenen dollars op het spel door een streep in het zand te trekken. China is gastheer van een aantal WTA-toernooien, waaronder de seizoensfinale in Shenzhen (door corona dit jaar verplaatst naar Mexico). De bond was zich bewust van de eventuele consequenties, maar ‘dit is belangrijker’, sprak Steve Simon, de Amerikaanse baas van de tennisbond.

Door duidelijk stelling te nemen, deed de WTA wat de grote Amerikaanse sportcompetities vooralsnog nalaten. Over de door China zogenoemde ‘heropvoedingskampen’ in de regio Xinjiang, waar volgens de VN genocide tegen Oeigoeren wordt gepleegd, de onderdrukking van Hongkong en Tibet of de strijd om Taiwan laten de NBA (basketbal), MLB (honkbal), NHL (ijshockey) en NFL (American football) zich niet uit.

Lees hier alles wat u moet weten over de Oeigoeren.

Allen hebben ze belangen in China, de een meer dan de ander. Wedstrijden van de vier grote competities worden in China aangeboden door Tencent, het grootste techbedrijf van het land waarbij de Amerikaanse sportbazen lucratieve contracten ondertekenden.

NBA populair

Vooral de NBA is prominent aanwezig in China, met live-uitzendingen, basketbalscholen, winkels en veldjes. Volgens de basketbalcompetitie beoefenen 300 miljoen Chinezen de sport en kijken jaarlijks 500 miljoen inwoners per seizoen ten minste naar één wedstrijd. De populariteit van de NBA in China zou de competitie jaarlijks 4 miljard dollar opleveren, berekende financieel tijdschrift Forbes.

Ingewikkeld, zo noemde NBA-baas Adam Silver de huidige relatie met China eerder dit jaar in een radio-interview. Een enkele tweet zette de verhoudingen tussen de NBA en zakenpartner in oktober van 2019 op scherp. ‘Fight for freedom, stand with Hong Kong,’ schreef Daryl Morey, destijds technisch directeur van Houston Rockets, op het platform. China reageerde woedend.

Wedstrijden van de NBA werden geschrapt door staatszender CCTV, en op Tencent waren de Rockets ineens niet meer te zien. De Chinese overheid eiste bovendien het ontslag van Morey.

Uitgerekend Houston was tot op dat moment het populairste team in China. Van 2002 tot 2011 was het de club van de 2,29 meter lange Yao Ming, de eerste echte sterspeler uit China. Inmiddels was hij voorzitter geworden bij de Chinese basketbalbond. Dat ook hij de banden met zijn oude club verbrak, deed pijn in Houston.

Morey verwijderde zijn tweet en bood zijn excuses aan, en de eigenaar van de Rockets haastte zich te zeggen dat de technisch directeur niet voor de club sprak. De NBA hield zich grotendeels op de vlakte.

Zolang Amerika handel drijft met China, zal zijn competitie dat ook doen, verklaarde Silver in het radio-interview. Hij benadrukte dat zijn spelers zich vrijuit mogen uitspreken, zoals vaak gebeurt als het gaat om racisme en politiegeweld, thema’s die de basketballers vaak persoonlijk aangaan. Dat het stil blijft over China leidt tot verwijten van hypocrisie, voornamelijk uit conservatieve hoek.

Kritiek LeBron James

In de wervelstorm die de tweet van Morey veroorzaakte, was LeBron James, het gezicht van de NBA, vooral kritisch over de technisch directeur. Op het moment dat die zijn berichtje stuurde, waren de Lakers en Brooklyn Nets voor een oefenwedstrijd in China. Morey had beter moeten weten, vond James.

Over de mensenrechtenschendingen in het land liet hij zich niet uit, naar eigen zeggen omdat hij niet genoeg kennis over het onderwerp had. Hypocriet dus, vonden critici.

Ook andere spelers liggen onder vuur. In het Amerikaanse Congres zoekt men momenteel uit of de sponsordeals van enkele basketballers met de Chinese schoenenmerken Anta en Li-Ning kunnen worden stopgezet. De fabrikanten gebruiken katoen uit de regio Xinjiang, geplukt door gevangenen die worden onderworpen aan dwangarbeid.

Ook Nike maakte er gebruik van, al zou de sportgigant inmiddels van leverancier zijn gewisseld. Als ambassadeur van het merk had James niettemin bloed aan zijn handen, vond de Turkse Enes Kanter, basketballer van Boston Celtics. Vrijdag stond hij op de vloer tegen de Lakers in schoenen met daarop een tekening van James die buigt voor de Chinese leider Xi Jinping.

Een ‘brute dictator’ had Kanter Xi eerder genoemd. De wedstrijden van Boston Celtics worden in China inmiddels niet meer uitgezonden.

Meer over