Cup hernieuwt Groninger trots

De provincie snakte naar een positieve beleving, en vandaag huldigen mogelijk dertigduizend Groningers de bekerwinnaars van hun FC. Een echte fan liet de cup alvast op zijn arm tatoeëren.

Jurre van den Berg
Supporters van FC Groningen juichen op de Grote Markt na het winnen van de bekerfinale tegen PEC Zwolle. Beeld anp
Supporters van FC Groningen juichen op de Grote Markt na het winnen van de bekerfinale tegen PEC Zwolle.Beeld anp

De dag voor de bekerfinale tegen PEC Zwolle plaatste het Dagblad van het Noorden een open brief van hoofdredacteur Pieter Sijpersma op de voorpagina. Onder de aanhef 'Jongens, mannen, trainer', riep hij de selectie van FC Groningen op in de eindstrijd tot het uiterste te gaan. Want, schreef Sijpersma: 'De laatste tijd beleeft het Noorden nogal wat misère, met de bevende aarde als voornaamste oorzaak. We kunnen wel even een moment van vreugde beleven. Van collectieve vreugde, wel te verstaan.'

De volgende ochtend vertrokken achttienduizend supporters in 250 bussen vanuit het Noorden naar de Rotterdamse Kuip. In Groningen keken die avond nog eens tienduizend fans op de Grote Markt in de regen naar de wedstrijd op een groot scherm. Na de beslissende doelpunten van Albert Rusnák liet de uitzinnige menigte het stadhuis letterlijk trillen, zo bevestigden de bevingssensoren in het gebouw.

De Groningse bekerwinst is in de eerste plaats een sportief hoogtepunt. Nooit eerder won de plaatselijke FC een prijs. Eén keer eerder werd de bekerfinale gehaald. Maar in 1989 had de PSV'er Romário geen kind aan de Groningse defensie: 4-1.

Verzetje

Maar er is meer aan de hand. Vlak na de finale kreeg Max van den Berg buiten het stadion een microfoon onder zijn neus gedrukt. De bekerwinst was het licht in de tunnel, zei de uitgelaten Groningse commissaris van de koning. 'We hebben het flink voor de kanis gehad. Het gedonder van die aardbevingen. Het gevoel dat dit ons op een onrechtvaardige manier treft.' Groningen, zei hij Sijpersma na, kon wel een verzetje gebruiken.

Chauvinisme, dat is meer iets voor Friezen, concludeerde historicus Daniël Broersma in 2005 in zijn proefschrift Het wonderland achter de horizon. Groninger regionaal besef in nationaal verband 1903-1963. Zelf het Grönnens Laid komt niet van Groninger bodem. Het volkslied werd geschreven door oud-Groningers die voor werk naar het Westen waren vertrokken. Groningse identiteit was lange tijd vooral een residu van heimwee in den vreemde.

Bescheidenheid won het in Groningen tot voor kort van mondigheid. Een deel van de aardgasbaten opeisen? Dat zou rieken naar 'eng chauvinisme', stelde de Groninger Internet Courant nog in 2007. 'Daar moeten we hier - gelukkig en in tegenstelling tot sommige andere provincies - heel weinig van hebben.'

Spelers van FC Groningen poseren na het behalen van de KNVB-bekerfinale op PEC Zwolle. Beeld anp
Spelers van FC Groningen poseren na het behalen van de KNVB-bekerfinale op PEC Zwolle.Beeld anp

Veiligheid

Die houding lijkt omgeslagen. Zoals Sijpersma en Van den Berg verwoorden, hebben de aardbevingen als gevolg van de gaswinning daar onmiskenbaar een rol in gespeeld. Groningers zijn boos. In februari concludeerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat hun veiligheid jarenlang een sluitpost was bij de winning van het gas. Het geldelijk gewin kwam op de eerste plaats.

De maat is vol. Ruim dertigduizend huizen zijn door de aardbevingen beschadigd. De eerste woningen zijn noodgedwongen gesloopt. Maar verantwoordelijk minister Henk Kamp van Economische Zaken weigert de gaskraan flink dichter te draaien.

Waar 'Den Haag' het laat afweten bloeit het regionalisme op. Tijdens de jongste provincialestatenverkiezingen meldden zich nieuwe provinciale partijen aan het politieke front. Groninger Belang, Groningen Centraal, Grunnegers veur Stad en Ommelaand - zij zouden wél opkomen voor Groningen. Gevoelens van miskenning overheersen. Vaak gehoord: 'Als dit in Amsterdam gebeurde, zou het land te klein zijn.'

Minderwaardigheidscomplex?

Een minderwaardigheidscomplex is overdreven. Maar er is tegenwoordig weinig voor nodig om de zogenaamd 'nuchtere' Groningers op de kast te krijgen. Wie over de Randstad en zeker wie over Den Haag begint, raakt al snel een gevoelige snaar.

De marginalisering door de aardbevingen en het Randstedelijk onbegrip daarover hebben een nieuw regionaal bewustzijn aangewakkerd. Het toerismebureau plaatste maandag een foto van een feestende Grote Markt op Facebook. 'Dit is ook Groningen', luidde het bijschrift. 'Ook' - alsof er iets recht te zetten viel. 'FC Groningen op voorpagina alle landelijke kranten': het is nieuws.

Met voetbal heeft het misschien niet veel te maken. Identiteit is in de eerste plaats een sociaal construct, als een dresscode voor een feestje. Want zo Gronings is de selectie van FC Groningen niet. Ja, Hans Hateboer komt uit Beerta. Maar veldheer Eric Botteghin is een Braziliaan. En Albert Rusnák een Slowaak die al op jonge leeftijd door het Engelse Manchester City werd ingelijfd.

De datum staat erbij: op 3 mei 2015 won FC Groningen de KNVB-beker. Deze supporter houdt hem altijd bij zich. Beeld Marcel van den  Bergh / de Volkskrant
De datum staat erbij: op 3 mei 2015 won FC Groningen de KNVB-beker. Deze supporter houdt hem altijd bij zich.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Op groen

Geen scherper brandpunt voor oplevend regionalisme dan het stadion. 'Boeren, boeren!' - de geuzenaam schalt al decennia vanaf de tribune . Zaterdag vertrokken enkele supporters op een tractor naar de Kuip. RTV Noord stond de hele week 'op groen'. 'We hebben hem', kopte het Dagblad van het Noorden maandag, voor de gelegenheid in groen-wit.

Directeur Hans Nijland liet zich zondagnacht door supporters jonassen in de Poelestraat - zo aanraakbaar is succes in Groningen. In de nacht na de finale werden tweehonderd nieuwe seizoenskaarten besteld. Voor een huldiging is de Grote Markt te klein. Vanavond worden er op de Drafbaan in het Stadspark dertigduizend belangstellenden verwacht.

Een dag na de wedstrijd hield RTV Noord een peiling. 'Zo'n beker, is die nou belangrijk voor ons allemaal? Draagt die bij aan de trots, verbondenheid en uitstraling van Groningen? Doet het iets met ons zelfvertrouwen?'

Ruim 84 procent van de 2.568 stemmers was het met de stelling eens. Hans Poll van Marketing Groningen wreef zich in het Dagblad van het Noorden in zijn handen. Dankzij de bekerwinst is het imago van Groningen als aardbevingsgebied weer even opgepoetst.

Sportieve wraak, collectieve vreugde, hervonden trots: de bekerwinst komt voor Groningen precies op het goede moment. FC Groningen is nu echt 'de Trots van het Noorden'. Al moet de euforie ook weer niet overdreven worden. Marketing Groningen had een vliegtuigje gehuurd dat na de bekerfinale boven de Kuip zou vliegen met een banner: 'Er gaat niets boven Groningen.' De vlucht ging vanwege de regen niet door. 'Het moet niet te gek worden', zou men in Groningen zeggen. Hoogmoed, dat laten Groningers liever aan Amsterdammers over.

Maikel Kieftenbeld houdt de beker omhoog, Groningen wint voor het eerst deze trofee. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Maikel Kieftenbeld houdt de beker omhoog, Groningen wint voor het eerst deze trofee.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Meer over