Analyse

Comfort wint het in de topsport steeds vaker van traditionele (en seksistische) kledingregels

De Duitse turnster Pauline Schäfer doet een oefening op de balk. De Duitse turnploeg maakt met afwijkende pakken een statement tegen seksisme in de sport. Beeld Getty
De Duitse turnster Pauline Schäfer doet een oefening op de balk. De Duitse turnploeg maakt met afwijkende pakken een statement tegen seksisme in de sport.Beeld Getty

Turnen in een lang pak mag, basketballen met een hoofddoek nu ook, maar zwemmen met een speciale badmuts voor afrohaar (nog) niet. Over hoe vrouwen zich moeten kleden op de Olympische Spelen bestaan nogal wat regeltjes.

Elisabeth Seitz wil turnen in een outfit die comfortabel is. Waarin ze zich geen zorgen hoeft te maken dat haar pakje bij een oefening verschuift, zodat er meer bloot te zien is dan zij wenst. Samen met de Duitse turnploeg kwam Seitz op de Spelen in Tokio daarom in actie in een pak tot de enkels, als statement tegen seksisme in de turnsport.

Toen Marieke van der Plas de Duitse pakken zag, zat ze juichend voor de televisie. De directeur van de KNGU ergert zich al jaren aan de kledingvoorschriften in het vrouwenturnen. ‘Ik vind dat je zelf moet kunnen kiezen waarbij jij je comfortabel voelt. Ik weet nog hoe vreselijk ik het als jong meisje vond als mijn pakje tijdens de oefening verschoof. De jury waardeert het niet als je aan je kleding friemelt, dus dat liet je dan zo.’

Bij haar aantreden in 2018 paste Van der Plas de kledingregels in Nederland direct aan. Nu mag er op nationale wedstrijden ook met een broekje over het pakje worden geturnd. Jonge meiden waren daar blij mee, vooral als ze ongesteld waren.

Van der Plas probeert het broekje ook internationaal te introduceren, maar dat gaat niet zo makkelijk bij de internationale turnfederatie FIG, ook al zitten daar tegenwoordig meer vrouwen in het bestuur. ‘De vrouwen die daar zitten zijn ook conservatief. Als je zoiets wilt inbrengen, moeten er meer dan honderd landen akkoord gaan. Het is een weg van de lange adem. Landen als China of Rusland zijn hier echt niet mee bezig. Ik hoor vaak het argument dat je de lijnen niet goed ziet in een lange broek, maar dat is onzin.’

De lange pakken zijn al een tijdje toegestaan, maar werden tot nu toe alleen gebruikt door turnsters die uit religieuze overtuigingen met bedekte benen in actie kwamen. De Duitse turnsters droegen de pakken op de EK in april voor het eerst. Ze hopen dat meer landen volgen.

Geen bikini meer

Sportvrouwen spreken zich vaker uit tegen hun – vaak weinig diverse – sportbesturen. In het beachvolleybal zijn vrouwen sinds 2012 niet meer verplicht een bikini te dragen. Nu zijn er meerdere keuzes, van bikini’s tot korte, lange en driekwart broeken en shirts met lange mouwen. Al gaat de voorkeur van veel teams nog steeds uit naar de bikini, al dan niet omdat sommige vrouwen het ook gewoon mooi vinden.

Het Noorse beachhandbalteam in shorts tijdens een toernooi in Bulgarije.  Beeld Norway Beach Handball Women
Het Noorse beachhandbalteam in shorts tijdens een toernooi in Bulgarije.Beeld Norway Beach Handball Women

Onlangs besloten de Noorse vrouwen in het beachhandbal op het EK hun bikinibroekjes om te ruilen voor een korte broek. Het kwam ze op een boete te staan. De straf zorgde voor veel commotie in de niet-olympische sport. Popster Pink bood aan de boetes te betalen. ‘Good on ya, ladies’, twitterde de Amerikaanse, die trots is dat de vrouwen protesteerden tegen de seksistische regels rondom hun outfit.

De internationale zwembond Fina werd ook verrast door een kledingrel. Zo wees de bond een verzoek af om de soul cap, een badmuts speciaal ontworpen voor afrohaar, legaal te maken. Toen daarover commotie over ontstond, bracht de Fina in een statement naar buiten de beslissing te heroverwegen omdat de bond het belangrijk vindt dat iedereen zich welkom voelt in het zwembad.

De Britse Alice Dearing heeft zich hard gemaakt voor de introductie van een badmuts die haar afrokapsel niet beschadigt.  Beeld Getty Images
De Britse Alice Dearing heeft zich hard gemaakt voor de introductie van een badmuts die haar afrokapsel niet beschadigt.Beeld Getty Images

Technische commissies

Erik van Heijningen, die namens Nederland in het bestuur van de Fina zit, was verbaasd te horen over de zaak. ‘Wat ik weet is dat er anderhalf jaar geleden een incompleet verzoek is gedaan om de badmuts toe te staan. Daarna werd er geen actie meer ondernomen. Een technische commissie kijkt vooral naar zaken als stroomlijn en techniek. Maar als zwemmers een mening hebben over dit soort onderwerpen, moeten ze die vooral uiten. De Fina staat daar niet afwijzend tegenover.’

Dat de badmuts geen groen licht kreeg is opmerkelijk, omdat topzwemmers alleen maar nadeel ondervinden bij het dragen van het hoofddeksel. Meer volume op het hoofd in een grotere badmuts betekent meer weerstand en minder snelle tijden.

Voor de soul cap is nog hoop, de hoofddoek heeft al een kleine revolutie in de sportwereld achter de rug. Soms moesten technische commissies, die zich afvroegen of sporten met hoofddoek wel veilig was, zich openstellen voor het maatschappelijk belang van het aanpassen van de regels.

De Egyptische scheidsrechter Sarah Gamal mag sinds 2017 met hoofddoek het court op. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
De Egyptische scheidsrechter Sarah Gamal mag sinds 2017 met hoofddoek het court op.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

De internationale basketbalbond Fiba veranderde in 2017 de kledingvoorschriften zodat speelsters met hoofddoek kunnen basketballen. In Tokio komt er voor het eerst een hoofddoekdragende scheidsrechter in actie in het 3x3-basketbal, de Egyptische Sarah Gamal.

Marieke van der Plas hoopt dat er straks ook meer soorten turnpakjes komen. Maar of dat ooit lukt bij de conservatieve turnfederatie? De teugels zijn op andere vlakken juist aangetrokken. Nadat Céline van Gerner op de EK in 2018 geschminkt als kat op de vloer verscheen, werd schmink snel in de ban gedaan. ‘Opvallend’, vindt Van der Plas. ‘Mannen mogen wel een tatoeage, vrouwen geen opvallende make-up.’

Meer over