Sport in de VSRacisme

Brian Flores houdt na ontslag American football een spiegel voor

Vanuit New York belicht Koen van der Velden wekelijks ontwikkelingen in de Amerikaanse sport. Vandaag: hoe een racismezaak het American football vlak voor de Super Bowl op de kop zet.

Koen van der Velden
Brian Flores werd onlangs ontslagen. Hij heeft een rechtszaak wegens institutioneel racisme aangespannen tegen de NFL. Beeld USA Today Sports
Brian Flores werd onlangs ontslagen. Hij heeft een rechtszaak wegens institutioneel racisme aangespannen tegen de NFL.Beeld USA Today Sports

In aanloop naar de Super Bowl van zondag, de ontknoping van het American footballseizoen, veegt men bij de NFL nog altijd de scherven bij elkaar. Brian Flores (40), een recentelijk ontslagen, zwarte coach, gooide vorige week een denkbeeldige granaat door de ruiten van de sport: in een rechtszaak beschuldigt hij de NFL en haar clubeigenaren van institutioneel racisme bij het aanstellen van coaches.

Daarmee zette Flores, een New Yorker met Hondurese ouders, op papier wat menigeen allang wist, of op zijn minst vermoedde: in de NFL krijgen zwarte coaches nauwelijks een kans, en zeker geen eerlijke.

In de competitie met ongeveer 70 procent aan zwarte spelers, is momenteel één zwarte hoofdcoach werkzaam, Mike Tomlin van Pittsburgh Steelers. De NFL bestaat uit 32 clubs.

Voor Flores was een sms-bericht dat hij begin vorige week ontving de druppel. Bill Belichick, succescoach van New England Patriots, feliciteerde hem met zijn aanstelling bij New York Giants. Flores reageerde verbaasd. Zijn sollicitatiegesprek zou pas later in de week plaatsvinden.

Belichick bleek zich te hebben vergist. Hem was achter de schermen verteld dat de witte Brian Daboll, assistent bij Buffalo Bills, zeker kon zijn van zijn aanstelling. Belichick had de verkeerde Brian een bericht gestuurd.

Schijnvertoning

De sms’jes van Belichick dienen inmiddels als bewijsmateriaal voor Flores en zijn advocaten. Het sollicitatiegesprek bij de Giants was niets meer dan een schijnvertoning, beweren zij. De club had immers al besloten. Volgens zijn aanklacht was Flores slechts uitgenodigd om aan de zogeheten Rooney Rule te voldoen.

De regel van de NFL schrijft voor dat clubs ten minste één coach uit een minderheidsgroep op gesprek moeten laten komen. De Rooney Rule werd in 2003 ingevoerd om diversiteit in de competitie te bevorderen, maar heeft nog nauwelijks effect. Nooit zijn er meer dan acht zwarte coaches tegelijk actief geweest in de NFL.

Ook anderen klaagden in het (recente) verleden dat ze slechts kandidaat waren, zodat clubs het vakje bij de Rooney Rule konden aanvinken. De 32 eigenaren - voornamelijk witte, conservatieve miljardairs - gaan zelden daadwerkelijk voor een zwarte coach. Vooral bij hen lijkt het probleem te liggen.

‘Door op te staan tegen institutioneel racisme in de NFL, hoop ik dat er verandering zal plaatsvinden voor de komende generaties’, verklaarde Flores zijn aanklacht.

De Amerikaan wil onder meer dat meer mensen van kleur een stem krijgen bij het aanstellen van coaches en dat clubeigenaren op andere, effectievere manieren dan de Rooney Rule worden aangespoord om voor minderheden te gaan.

Vaker ontslagen, minder kans

Worden zwarte coaches aangesteld, dan krijgen ze vaak geen eerlijke kans, onderstreepten Flores en zijn advocaten. Een gemiddeld dienstverband van een witte coach in de NFL duurt 3,5 jaar, bij een zwarte coach is dat een jaar korter. Ook worden zwarte coaches die meer hebben gewonnen dan verloren, alsnog vaker ontslagen.

Uit een intern onderzoek van de NFL zelf bleek bovendien dat ontslagen zwarte coaches veel minder vaak een tweede kans krijgen, laat staan een derde. Nog nooit had een zwarte hoofdcoach meer dan twee verschillende clubs onder zijn hoede.

Flores werd vorige maand ontslagen bij Miami Dolphins, een laagvlieger die hij in de afgelopen twee seizoenen voor het eerst sinds tijden weer aan het winnen had gekregen. Volgens Amerikaanse media zou clubeigenaar Stephen Ross hem de laan uit hebben gestuurd omdat hij ‘moeilijk’ was om mee te werken.

In zijn aanklacht stelt Flores dat Ross hem in zijn eerste seizoen, 2019-2020, per wedstrijd 100.000 dollar had geboden om te verliezen. In de Amerikaanse sport mogen de laagst geklasseerde clubs het eerstvolgende jaar als eerste kiezen uit een nieuwe lichting talenten. Flores weigerde mee te werken.

Ook wilde de coach niet praten met een prominente, transfervrije quarterback, omdat dat tegen de regels was. Ross nodigde Flores vervolgens uit op zijn privéjacht, waar de quarterback ‘toevallig’ ook kwam opdagen. Flores stapte daarop van boord, tot woede van Ross. De voorvallen zouden hebben meegespeeld bij zijn ontslag.

De Giants, Ross en de NFL gingen de afgelopen week in het verweer. ‘Diversiteit is de kern van alles wat we doen,’ reageerde de NFL op de beschuldigingen van Flores.

Lachspieren

Die verklaring werkte bij sommige critici van de competitie op de lachspieren. De National Football League staat bij het progressievere publiek niet bekend om haar vooruitstrevendheid op het gebied van racisme en diversiteit.

Vaak werd verwezen naar Colin Kaepernick, de bekende quarterback die knielde uit protest tegen politiegeweld en racisme. Geen van de eigenaren wilde hem nog inlijven. In navolging van toenmalig president Trump, die de knielende spelers uitmaakte voor ondankbare ‘klootzakken’, spraken veel van de miljardairs zich uit tegen de acties van Kaepernick.

Het woord ‘zelfopoffering’ viel geregeld in reacties op de beschuldigingen van Flores. Hij werd dapper genoemd. De Amerikaan, nog maar 40 jaar oud, had zijn carrière op het spel gezet, zo klonk het in meerdere analyses.

De conclusies spreken boekdelen over de reputatie van de NFL, en vooral haar eigenaren. Als ze Kaepernick, die kritiek leverde op de Amerikaanse maatschappij, al niet meer pruimden, wat zou er dan gebeuren met de man die hen direct van racisme beschuldigt?

Flores wil blijven coachen, verklaarde hij, wellicht bij een van de vijf clubs die momenteel een vacature hebben, maar ook zelf toonde hij zich bewust van zijn mogelijke lot. ‘Misschien riskeer ik mijn voortbestaan als coach in de sport waar ik van houd,’ schreef hij. ‘Maar dit is groter dan football.’