Bonfire doet niet zómaar een dansje

Bonfire staat op zijn achterste benen. Letterlijk. Speciaal voor dirigent Jaap van Zweden is hij dat hele eind van Gemert naar Enschede gekomen....

Het had erger gekund. Bij de eerste plannen voor de zesdelige televisieserie die de Avro samen met het Orkest van het Oosten maakt, had Van Zweden bedacht dat het leuk zou zijn als Anky van Grunsven en Bonfire iets deden op de ouverture uit Die Fledermaus van Johann Strauss. Dat was dus niet leuk. Bonfire is geen vleermuis, en bovendien doet zelfs een Europees kampioen als hij niet zomaar een dansje.

De kür op muziek is een serieuze tak in de paardensport, waarbij de muziek nauwkeurig is toegesneden op de bewegingen van het paard. Niet alle muziek past bij ieder paard. Daarom maakt het componistenduo Cees Slings en Victor Kerkhof al zo'n vier jaar muziek-op-maat voor Van Grunsven en haar paarden. En al zou Van Zweden de Walkurenrit van Wagner willen, Bonfire danst alleen op muziek die speciaal voor hem is gecomponeerd.

Dat is waarschijnlijk even iets andere muziek dan de Avro-redacteuren in gedachten hadden toen ze twee jaar geleden Van Zweden vroegen of hij een programma wilde doen in de geest van jonge mensen op weg naar het concertpodium. Het programma waarin zo'n vijftien jaar lang het jonge muziektalent zich onder vaderlijke begeleiding van presentator Cees van Drongelen aan de wereld bekendmaakte.

'Liever niet', zei Van Zweden, want het moet anno nu toch echt wel een tikje spectaculairder. Maar hij had nog wel een paar ideeën. Daaruit is, in overleg met tv-redacteur Corine Haitjema en muzikaal adviseur Joop Stokkermans, het Muziekcircus Van Zweden ontstaan, dat vanaf 2 januari 2000 wordt uitgezonden.

En inderdaad, een circus is het, dit weekeinde bij de eerste opnamen. Alleen op de balkons en langs de balustrades staan nog stoelen, de rest van de concertzaal is bedekt met een dikke laag zand. Een briefje op de deur van kleedkamer nr. 64 waarschuwt voor solisten van een ongebruikelijke soort: 'Niet openen', staat er, 'OEHOE (uil) en roofvogels binnen!'

'Het gaat erom dat er steeds twee werelden bij elkaar komen', vertelt Van Zweden na de middagrepetitie, wanneer Bonfire - wat onwennig door de live-begeleiding - de kür op zijn eigen symfonie heeft gedaan en de roofvogels van valkenier Arthur Mol hun vliegshow tijdens de ouverture van La gazza ladra hebben laten zien.

De afleveringen hebben een thema waarin klassieke muziek wordt gecombineerd met een niet-muzikale variant: spanningsopbouw in de Bolero van Ravel en een enge acrobatenact; virtuositeit op het muziekinstrument en op de turnmat; inspiratie in de Schilderijententoonstelling van Moesorgski en de doeken van Peter Klashorst. (De aanvankelijk gevraagde Herman Brood bleek een dag voor de opname nog op Jamaica, zwaar verliefd op iets blonds.)

Van Zweden legt het 's avonds nogmaals uit, bij de opnamen met een zaal met veel adorerende paardenmeisjes en hun ouders. 'Anky met haar paard is communicatie, en dat doe ik ook met het orkest.' Met een breed gebaar communiceert hij de Triomfmars uit Aida op volle oorlogssterkte. Bonfire vliegt omhoog en schiet meteen in een felle passage. Dan communiceert Van Zweden dat hetzelfde nog eens zachtjes moet. Bonfire wappert wantrouwend met zijn oren.

Natuurlijk heeft de jeugd van tegenwoordig ook een eigen inbreng. Onder leiding van presentatrice Judith de Bruin mogen de kinderen vragen stellen. Heel didactisch, en de kinderen maken er gretig gebruik van: hoe oefen je met zo'n paard, waarom heet hij Bonfire, kan hij noten lezen? 'Maar hebben jullie helemaal geen vragen aan Jaap over de muziek?', vraagt De Bruin. Nou nee.

Daniel van Biemen, twaalf jaar en vioolleerling van Van Zweden komt naar voren. Elke aflevering speelt hij een caprice van Paganini. 'Voor Bonfire', zegt hij er deze keer bij. Noch Daniel noch Bonfire kijkt erg blij. Maar Bonfire toont zich waarachtig muzikaal. Als Daniel er onverhoopt even uitraakt, schudt hij zijn manen.

Ook Amigo de valk heeft iets met muziek. Hij duikt de eerste violengroep in, scheert rakelings over het hoofd van de paukenist. Oehoe Shannah houdt het snel voor gezien. De reuzenvogel zweeft linea recta naar het eerste balkon en staart het hele stuk lang met zijn uilenogen naar een meisje met een ronde uilenbril.

Meer over