INTERVIEW

Bondscoach Frank de Boer hamert op sfeer, focus en scherpte op weg naar het EK voetbal

Bondscoach en 112-voudig international Frank de Boer: ‘Dit is echt een vriendenteam dat voor elkaar wil werken.’ Beeld Getty Images
Bondscoach en 112-voudig international Frank de Boer: ‘Dit is echt een vriendenteam dat voor elkaar wil werken.’Beeld Getty Images

Nederland is geen topfavoriet op het EK, constateert bondscoach Frank de Boer. Maar: ‘Als we het goed doen, kunnen we het iedereen lastig maken.’ Maandag begint Oranje met de voorbereiding.

Frank de Boer (51) is een fervent aanhanger van het harmoniemodel. Hij houdt van gezelligheid. Te vaak heeft hij meegemaakt of gehoord dat de sfeer op een toernooi verpest was, hetgeen de prestaties geen goed deed.

‘Het is belangrijk om de jongens scherp te houden tijdens de training’, zegt hij in een video-interview met een elftal verslaggevers. ‘Ik heb veel toernooien meegemaakt. We hoeven maar naar 1990 te kijken, dat ging niet helemaal lekker. In 1996 ook niet.’ Op beide toernooien ontbrak De Boer.

‘Ik ben ervan overtuigd dat je een fantastische sfeer moet creëren, resultaten helpen daarbij. Je bent lang bij elkaar. Scherpte is goed op de training. Dat je weet dat die ander zijn been niet terugtrekt, dat hij een klootzak kan zijn. Zo maak je elkaar beter en geef je elkaar na de training een hand.’

Maandag komt de EK-selectie bij elkaar voor de voorbereiding. Toernooien waaraan de 112-voudig international deelnam, blijven een referentiekader, zonder daaraan dagelijks te denken. ‘Uiteindelijk moet je dat achter je laten. Ik probeer aan de spelersgroep mee te geven wat je kunt verwachten, waarop je kunt focussen. Ik probeer lessen over te brengen op stafleden en spelers. Dat heb ik in 2010 ook geprobeerd.’

Hij was toen assistent van Bert van Marwijk, op het met de tweede plaats afgesloten WK. ‘Als je een doel voor ogen heb, bijvoorbeeld Europees kampioen worden, moet je je helemaal wijden aan dat ene doel zonder bezig te zijn met randzaken. Het is zo groots. Laat je niet afleiden. Weet waarom we hier zijn.

‘In 1998 was ik gefocust om het fantastisch te doen, maar om als team die focus te krijgen...’ Nederland won prachtig van Argentinië, met een fabuleuze pass van De Boer op het winnende doelpunt van Dennis Bergkamp, en verloor daarna de halve finale van Brazilië na strafschoppen.

‘Niet dat we toen slecht hebben gespeeld, maar het was zo gewoon: ‘O ja, we hebben verloren. Dat kan tegen Brazilië’. Terwijl het had moeten zijn: ‘Niks Brazilië, wij gaan naar de finale.’ Dat gevoel is superbelangrijk.

‘Veel jongens hebben nog nooit een toernooi gespeeld. Samen met degenen die dat wel hebben gedaan, proberen we ons zo goed mogelijk voor te bereiden. Dit is een vriendenteam dat voor elkaar wil werken. Spelers zeggen waarop het staat. Dat was in 1998 ook zo, na de deceptie in 1996.’

De Boer wijst op het EK van Zwitserland en Oostenrijk in 2008, toen huidig assistent Ruud van Nistelrooij een van de belangrijkste spelers was. Geweldige groepsfase, met zeges op Italië (3-0) en Frankrijk (4-1). Daarna de onverwachte uitschakeling door de Russen. ‘Dat waren van die momenten. Poule: niet normaal. En opeens laten we even de teugels vieren, is de focus even weg. Het gaat om optimaal presteren, op elk moment, niet alleen als individu, ook als team.’

Topfavorieten

Nederland behoort volgens De Boer niet tot de beste landen. ‘Nederland is geen topfavoriet. Ik denk dat wij ver kunnen reiken als we in topvorm zijn. Topfavorieten zijn België, Frankrijk en Spanje, en dan heb je nog vier andere landen: als je kijkt wat Portugal op de mat kan neerzetten, dat is niet gering. Engeland, Duitsland. Italië is altijd goed.

‘Ik denk dat wij ons moeten scharen tussen vier tot acht. Als we het goed doen, kunnen we het iedereen lastig maken. Ik zou heel graag minimaal de halve finale halen, maar we gaan voor het allerhoogste. Dan moet alles meezitten.’

De voorbereiding is door het coronaseizoen korter dan normaal voor een toernooi. ‘Het is verre van ideaal, maar daarvan heeft iedereen last.’ De Boer wil trainen op het beter beheersen van zeker twee systemen. ‘Ik vind dat we dat moeten kunnen. We hebben heel vaak 4-3-3 gespeeld, maar ik wil ook kunnen switchen naar de Italië-variant, met een poppetje iets anders geposteerd.’

In Italië, tijdens de Nations League, speelde Oranje een van zijn beste duels onder De Boer, met 5-3-2 of 3-5-2. ‘Vergeet niet dat veel jongens in een systeem met drie verdedigers spelen bij hun club. Het is niet zo van: hé, wat krijgen we nu op ons bord getoverd. Het systeem heeft tegen sommige tegenstanders zijn voordeel. Maar we moeten ook naar het type spelers bij ons kijken, naar onze kwaliteiten.

Overal kwaliteit

‘We hebben een hartstikke goed team, zeker de eerste twaalf, dertien man. En dan kun je kijken of je 4-3-3 speelt, of 3-5-2, of 3-4-3. Wij hebben overal kwaliteit. In de achterhoede. Op het middenveld hebben we zelfs exceptionele kwaliteiten, maar zeer zeker ook voorin. En de eenheid van het team is een belangrijk onderdeel.’

Voorganger Ronald Koeman toonde zich ook tevreden, al achtte hij het van belang in de aanval meer toppers te krijgen bij grote clubs. Dat is niet gelukt. Steven Bergwijn, bijvoorbeeld, maakte een mooie transfer, maar hij doet bijna nooit mee bij Tottenham.

Valt het te overwegen met minder aanvallers te spelen? ‘We kijken welk systeem het beste kan renderen. Het hoeft maar een nuanceverschil te zijn, maar we moeten het wel kunnen uitvoeren. We moeten snel kunnen switchen, van het ene naar het andere systeem.’

Dominantie, het toverwoord van de Nederlandse voetbalcultuur, is een streven, geen noodzaak. ‘Dominant voetbal begint vaak van achteruit, door de tegenstander langzaam terug te drukken. Daarvoor hebben we de spelers. Maar hoe sta je bij balverlies? Ga je dan meer zekerheid inbouwen, wetende dat de aanvallers van de tegenpartij levensgevaarlijk zijn in de omschakeling. Dat zijn afwegingen.

‘Wij zijn een voetbalnatie die altijd wil domineren. We moeten niet met onze kont in de eigen zestien gaan hangen. Wij zijn geen team dat helemaal inzakt en hoopt op... want supersnelheid hebben wij voorin niet.’ In duels waarin het misging, lag dat niet altijd aan het systeem, meer aan niet adequaat ingrijpen. ‘Je kijkt waar het meeste valt te halen.’

Lastig team

De Nederlander in de straat zegt: ach, Oekraïne, Oostenrijk, Noord-Macedonië; eitje. ‘Wij zijn favoriet in de groep, daar lopen we niet voor weg. Maar Oekraïne en Oostenrijk, daar loop je niet zomaar overheen. Oekraïne speelde gelijk tegen Frankrijk en won van Spanje. Spanje vaagde Duitsland weg. Het is een lastig team met veel leuke spelers. De Oostenrijkers spelen bijna allemaal in de Bundesliga, waarvan we niet kunnen zeggen dat het een weggooiliga is.’

Ook De Boer betreurt het wegvallen van Virgil van Dijk. ‘Zijn ontbreken is een groot gemis. De hiërarchie is ietsje anders. Gini Wijnaldum is altijd nadrukkelijk aanwezig, ook vocaal. Memphis, zelfde laken een pak. Maar we missen Van Dijk, ook om zijn uitstraling. We zijn een eenheid, de ervaren jongens dragen hun steentje bij in het proces.

Door de twee toernooien die we hebben gemist, is een gat ontstaan in ervaring. Een toernooi spelen moet je ondervinden. Na meerdere toernooien vind je makkelijker je plek.

‘Je hebt in dat proces vocale leiders en leiders met lichamelijke uitstraling. Matthijs de Ligt, Marten de Roon, Daley Blind normaal gesproken, Gini Wijnaldum, Memphis. Die kunnen bewaken wat nodig is. Uiteindelijk beslis ik wat we doen. Zij moeten het uitvoeren.’

Meer over