Reportage

Bij het herrezen FC Emmen zijn ze wars van gedoe met ontslag

16 januari, voorafgaand aan FC Emmen-Vitesse. Het spandoek in dialect mag niet baten: het wordt 1-4. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
16 januari, voorafgaand aan FC Emmen-Vitesse. Het spandoek in dialect mag niet baten: het wordt 1-4.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ongewoon normaal blijven doen, is een soort motto van FC Emmen. De club leek reddeloos verloren in de eredivisie, weigerde de trainer te ontslaan en verwezenlijkte de sensationele omkering. Zondag is het Ajax-uit.

De stem van de 77-jarige tv-commentator Evert ten Napel uit Klazienaveen verandert in de stem van de juichende jongen Evert. Michael de Leeuw, spits van FC Emmen, heeft op een zonnige zondag de pass van Miguel Araújo aangenomen, door de bal sierlijk uit de lucht te plukken met de wreef. Vervolgens zet hij met een lichaamsbeweging twee Heraclieden op het verkeerde been en jaagt hij de bal in het dak van het doel voor 2-1.

‘Tjonge jonge, die dekselse Michael de Leeuw’, verheft Ten Napel zijn stem. Als het even later 3-1 is, spreekt hij van ‘het Wonder van De Oude Meerdijk’, na achttien punten uit acht duels. FC ­Emmen was bijna verdronken in de eredivisie, maar greep de levenslijn. Waar het rond de club lang over de nieuwe hoofdsponsor Easytoys (seksspeeltjes) ging, is nu het voetbal weer opwindend.

Drie dagen na de 3-1 tegen Heracles ondergaat De Leeuw in bescheidenheid de vergelijking met het doelpunt van Dennis Bergkamp tegen Argentinië tijdens het WK in 1998. Bergkamp was zijn idool. Hij ziet vooral verschillen, de diagonale pass van Frank de Boer bijvoorbeeld, of de bijna vertraagde gratie van Bergkamp.

Feit is dat Emmen zich heeft op­gericht, voor de wedstrijd van zondag bij Ajax, het mogelijke kampioensduel voor de koploper. Maar hoe het ook ­afloopt: bij de nummers 15 (Willem II), 17 (VVV) en 18 (ADO) is de trainer ontslagen. Alleen niet bij de nummer 16, die heel lang 18de stond. Trainer Dick Lukkien bleef. De Leeuw: ‘Het zegt iets over de nuchterheid van deze club, over hoeveel geloof ze in deze trainer hebben en wat hij heeft gedaan voor de club. Ook ik vond dat hem niets te verwijten viel. Als je gekke dingen gaat doen met tactieken waar spelers niet achter staan, is het anders. Dat gebeurde niet.’

Voorzitter Ronald Lubbers stelde aan onder anderen De Leeuw de vraag of de club verder kon met Lukkien. Ja, antwoordde de spits volmondig. ‘Het voelde nooit zo dat de trainer het niet meer wist, dat hij geen controle had. Alleen het plan kwam niet tot uiting, omdat we puzzelstukjes misten. Diepgang.’

Kokend van woede

De aanvullingen in de selectie in de winterstop moesten wennen. Langzaam ging het lopen. Supporter Willem Everts, die met zijn sportzaak ­jarenlang bij de club was betrokken: ‘Ook in Emmen is geroepen: sodemieter toch op met die trainer. Het voetbal is opportunistisch. Wij winnen, zij verliezen. Het knappe is dat ze hun plan in gezamenlijkheid hebben door­gezet.’ De Leeuw: ‘We wonnen de eerste 22 wedstrijden geen keer. Ik voelde me af en toe een kneus. Hoezo lukt het niet? Winnen is het belangrijkste in voetbal.’ En: ‘Voor de winterstop maakten we heel amateuristische fouten.’ Dat begon al in de eerste wedstrijd. Thuis 3-0 voor tegen VVV, uitslag 3-5, binnen dertig minuten. ‘We stonden als kinderen op het veld. Ik zat op de tribune en kookte van woede.’

Michael de Leeuw had nooit het gevoel dat de trainer het niet meer wist.

 Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Michael de Leeuw had nooit het gevoel dat de trainer het niet meer wist.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ook met De Leeuw lukte het aanvankelijk niet. ‘Ik was vaak in mijn eentje in het strafschopgebied. Dan is het makkelijk verdedigen. Nu komen we met meer in de zestien. De buiten­spelers zorgen voor verlichting, ze ­halen de achterlijn, ze houden de bal vast. En spelmaker Pena kan zijn ballen weer kwijt. Ze moeten mij in de ­gaten houden, Adzic, Frei, Pena.’ Hij prijst ook nieuweling Jari Vlak, een stille motor. ‘Zo’n fijne speler, box to box.’

Zanddrenten en veendrenten

Turf, jenever en achterdocht, zeggen ze weleens over Drentenaren. Aan de rand van het veld gaat het over ‘zanddrenten’, die wat met de neus omhoog lopen, en ‘veendrenten’, harde werkers. Alles komt samen in de enige club uit Drenthe in het betaald voetbal, waar gemoedelijkheid en normaal doen typerend zijn. Nou ja, normaal. De selectie telt voetballers tot uit Peru, Servië en Zweden toe. Ze voegen zich naar Drentse mores.

Freddy Donker doet perszaken en regelt huisvesting voor spelers. Hij praat over vijftien huizen die hij beheert. Een aantal spelers woont in de nieuwe wijk Delftlanden. Hij probeert ze zich thuis te laten voelen. Hij weet nog dat de Peruanen Araújo en Pena een busje huurden, volstopten met ­cadeautjes en Sinterklaas vierden bij Feyenoorder Tapia in Rotterdam, ook uit Peru. Natuurlijk willen ze bij FC Emmen jongens uit Dwingeloo, Beilen of Schoonebeek in het elftal, maar het gebied is dunbevolkt en niet in elk dorp woont een Arjen Robben of Bas Dost.

Het volk geniet van de club. Emmen lijdt onder wedstrijden zonder publiek. Mooi was dat, die open hoeken in het stadion, waar in tijden van ­corona altijd mensen staan, die van buiten een glimp van het spel proberen op te vangen. Anneke Landsman uit Hillegom bezocht met haar partner Leo van Veen tijdens haar vakantie in de buurt toevallig een wedstrijd, in 2018, en sindsdien zijn ze verliefd op FC Emmen. ‘Emmen heeft ons in het hart geraakt vanwege de saamhorigheid, de eenvoud, de feeststemming en de verwachting die bij elke thuiswedstrijd voelbaar is. Iedereen is blij en gastvrij, de verkeersregelaars, de ­dames van de kiosk met souvenirs, de verkopers van programmaboekjes, de mensen die koffie, bier, patat en ­gehaktballen verkopen. Het gaat om de menselijke maat. De club is er voor de supporters en niet andersom.’

Emmen lijdt onder wedstrijden zonder publiek. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Emmen lijdt onder wedstrijden zonder publiek.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

In het piepkleine museum, zonder virtuele ervaringen, hangt een foto van Lionel Messi, als tiener actief in Emmen tijdens het jeugd-WK. Dat is het dan wel, qua mondiale uitstraling. In zijn kantoor wijst voorzitter en technisch eindverantwoordelijke Ronald Lubbers naar de horizon. Daar ergens komt het nieuwe stadion. ‘Dat hier topvoetbal wordt gespeeld, reikt verder dan voetbal. Ik was op bezoek bij de commissaris van de koning, Jetta Klijnsma. Het ging even over voetbal en daarna over de aantrekkelijkheid van FC Emmen voor scholen of voor de provincie. Over vertrouwen dat mensen krijgen van deze club. Ik heb in 2018 al gezegd, na de promotie: dit kan het dna van de Drentenaren veranderen. FC Emmen geeft een gevoel van trots.’

Op 12 februari, na de nederlaag bij RKC door een zondagsschot in de laatste minuut, ging Lubbers even rustig zitten. ‘Toen had ik het lastig.’ Hij vulde een Excelsheet in voor zichzelf, met het speelschema van de onderste vijf, zes clubs, om een beeld te krijgen van de overlevingskansen. Ja, het was een therapeutische sessie. Alles was gedaan. Spelers gehaald, de trainer vertrouwen geschonken. ‘We hebben een heel goede band en we zeggen elkaar de waarheid. Ook Dick Lukkien heeft zijn moeilijke momenten gehad, ook in gesprekken. Maar daarna bruiste hij weer van energie.’

Lubbers ontvouwt een levenswijsheid. Iets moet niet alleen in je hart zitten, maar in je buik. Hij voelt aan zijn buik. ‘Of het nou om een liefde gaat, of om een goede afloop. En dat gevoel in de buik zat goed. Dick heeft mij kunnen overtuigen. Je moet het totale gevoel hebben. Ik wil emotie zien bij mensen. Ik weet nog dat ik voor de promotie bij Sparta in 2018 de spelersbus inhaalde, voor de wedstrijd. De tranen biggelden over mijn wangen. Die beleving wil ik voelen. De relatie die Dick en ik samen hebben, allebei met onze kwaliteiten, met onze nadelen, was een reden om samen verder te gaan. Zonder gedoe over ontslag. Het gevoel was gewoon: nee, dat doen we niet.’ Hij slaat drie keer op tafel.

Ronald Lubbers, voorzitter van FC Emmen: ‘Een wonder is het niet. De kwaliteit was aanwezig. Het zat alleen op slot.’ Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Ronald Lubbers, voorzitter van FC Emmen: ‘Een wonder is het niet. De kwaliteit was aanwezig. Het zat alleen op slot.’Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ze hebben geen geheimen voor elkaar. ‘Dick wist dat ik met spelers sprak. Hij vond dat goed, want ook Dick wilde het lek boven. Als je open communiceert en gewoon normaal doet, is dat de juiste weg. Je moet communiceren en beter worden met ­elkaar. De een kan dit beter, de ander dat. Doe gewoon normaal met elkaar.’

De ommekeer

Waardoor de ommekeer is veroorzaakt? De reparaties in de selectie, met een andere doelman, een motor op het middenveld en aanvallers op de vleugels. Hij weet nog, die eerste zege tegen Zwolle, met ‘hangen en stoten.’ Maar hoe goed het ook gaat nu, Lubbers denkt steeds: ‘Nuchter blijven, nuchter blijven. We hebben nog niks.’ Eerst Ajax: ‘Zorgen dat we daar qua moraal geen deuk oplopen.’ Hij lacht: ‘Een salonremise zou natuurlijk mooi zijn, maar je moet reëel zijn. Je moet er niet met een tik vandaan komen. Dat zij met een galavoorstelling komen en wij op de slachtbank liggen. Maar daarna zijn het drie finales, met de laatste wedstrijd bij VVV op mijn verjaardag. Dat is een mooi voorteken.’

Lubbers houdt niet van het woord wonder, inzake voetbal. ‘Hier intern zeiden we steeds: vanaf Pasen gaat de reeks beginnen. Pasen staat voor ­wederopstanding. Maar een wonder is het niet. De kwaliteit was aanwezig. Het zat alleen op slot. Of het nou door de winteraankopen komt, door het vertrek van Anco Jansen, van alles speelt een rol.’ Anco Jansen was de ­vedette van Emmen. Hij vertrok naar NAC. ‘Anco is een gouden kerel, die ­alles zegt wat hij denkt, ook als dat niet handig is. Als hij een belangrijke rol heeft, is hij totaal onmisbaar in een groep. Maar als hij geen belangrijke rol heeft, is dat anders. Buitenlandse jongens denken dan: wie ben jij dan? Ach, het was een optelsom. Maar de optelsom is nog niet helemaal klaar.’

Ajax kan feestvieren, maar moet het alleen doen

In een lege Johan Cruijff Arena heeft Ajax zondag aan een punt tegen Emmen genoeg voor de 35ste landstitel. Ajax is dan in de laatste drie speelronden officieel onbereikbaar voor de enige overgebleven ‘concurrent’ PSV. PSV speelt later op de middag thuis tegen Heerenveen. Ajax staat 12 punten voor en heeft een doelsaldo van +33 ten opzichte van PSV.

Ajax had, net als andere clubs, gehoopt dat net als vorige week tegen AZ een deel van het publiek zou worden toegelaten, zeker omdat de organisatie Fieldlabs de regering had geadviseerd voetbal met toeschouwers toe te staan. Het kabinet heeft echter een verbod uitgesproken. Burgemeester Halsema van Amsterdam heeft aangegeven dat een kampioensfeest in de stad verboden is. Ze aast op een digitale huldiging.

Meer over