Baard en rebellie

Lange baarden en een rebels karakter symboliseerden de marathonlopers van het eerste uur. Barry Kneppers: ‘Het was de tijdgeest: We lieten onze baarden staan omdat we buitensporig waren.’ Door John Volkers..

John Volkers

Marathonlopers waren vroeger mannen met baarden. Joop Smit, in 1973 de eerste winnaar van de Halve Marathon van Egmond, had de mooiste, een vervaarlijk wilde tooi. Theo Verbeek, ook een winnaar in de jaren zeventig, Gerard Tebroke (winst in 1979) en Gerard Mentink (1980), gingen nooit naar de scheerwinkel.

Barry Kneppers, de winnaar in 1976, was ook op afstand te herkennen aan de begroeide kaaklijn. De mannen die renden en anders waren dan anderen, lieten groeien wat opkwam.

‘We waren rebels’, zegt Kneppers, zondag uitgenodigd bij het Festival der Winnaars van de Egmondse loopklassieker en nog steeds drager van een fraaie baard. ‘Het was de tijdgeest. We lieten onze baarden staan, omdat we buitensporig waren. Je droeg ook lang haar. Dat hoorde erbij.’

Hardlopers waren nog vreemde, onalledaagse figuren in die tijd. Voetbal was de voornaamste sport en anders deed je aan schaatsen of wielrennen. ‘We hadden geen voorbeelden. Je las wel eens een stukje in de krant over befaamde lopers, als Bikila, maar de televisie liet niets zien. Je moest het allemaal zelf uitzoeken.’

Hij woonde in ’t Zand, in de Kop van Noord-Holland. Het was voor de jonge Kneppers (‘mijn gymnastiekleraar zei dat ik iets met mijn talent moest doen’) zoeken naar een atletiekclub. Hij sloot zich aan bij de AV Noordkop in Den Helder.

Het was in die jaren ook een speurtocht goede schoenen te vinden. Er waren hooguit dikke gympjes. ‘Mijn broer stuurde me een paar uit de VS, van het merk New Balance. Het waren de eerste echte loopschoenen die ik kon vinden.’

De opkomst van de Halve van Egmond liep parallel met de ontwikkeling van het Nederlandse hardlopen op de weg. ‘Toen ik won, was het een opkomende wedstrijd. Er waren meer strandloopjes in die tijd. De atletiekunie verklaarde Egmond illegaal, omdat er niet-KNAU atleten meeliepen, wildlopers.

‘Later heeft Egmond zijn faam gekregen. Maar ik had in 1976 al het gevoel een grote wedstrijd gewonnen te hebben.’

Het parkoers was toen zwaarder. Enkele flinke klimmen in de duinen zijn uit de 21 kilometer over straat, door duin en langs de zee gehaald.

Kneppers was 26 en woog 54 kilo toen hij won. Zijn beste jaren zaten er aan te komen. Hij leek die januaridag geen partij voor Geert Jansen, de Nederlands recordhouder op de marathon. Maar die overschatte zijn mogelijkheden.

‘Hij stond twee kilometer van de finish met kramp langs de kant. Ik vroeg wat er was. Even later kwam hij me achterop een brommer voorbij. Daarom lach ik zo breed op foto’s van die wedstrijd. Ik weet dat de zege binnen is.’

Het waren de tijden dat de Afrikanen nog niet naar West-Europa kwamen. ‘Ik heb niet tegen ze gelopen. Wij hadden te maken met een stel Belgen, wat Engelsen en Schotten.’

Kneppers, drie keer zilveren medaillewinnaar bij het NK marathon, deed in Egmond altijd voorin mee. Hij had veel ervaring. Toen hij een contract kreeg bij het nieuwe schoenenmerk Nike, kreeg hij van manager Lukkien de opdracht een Belgische favoriet, Mark Smets, te gidsen.

Wegens de kou was het de bedoeling zo laat mogelijk bij de startlijn op te duiken. Ze keken voortdurend uit hun hotelkamer naar beneden. Maar toen Kneppers en Smet op de boulevard verschenen, was het veld al weggeschoten.

‘Ik heb die Belg helemaal naar voren geloodst, ik offerde me op voor zijn kansen. Maar hij verloor de sprint van Gerard Mentink.’

Niet geheel toevallig ook een marathonloper met een baard.

Meer over