INTERVIEWARNE SLOT

Arne Slot: ‘Als men later zegt ‘AZ speelde echt fantastisch’, dan is het voor mij geen weggegooid jaar’

Slot, de talentvolle coach van AZ.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Slot, de talentvolle coach van AZ.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Arne Slot is sinds de zomer de hoofdcoach van AZ. En met succes. AZ imponeert met aanvallend voetbal, overwinterde in de Europa League en won van Ajax, Feyenoord en PSV. Zijn spelopvatting? Vol op de aanval, want dat is de beste verdediging. Zonder angst, maar met heel duidelijke afspraken.

Wat gedeeld koploper AZ dit seizoen heeft gepresteerd, is niet minder dan een huzarenstuk. Toch is ongewis hoe het team van nieuwbakken coach Arne Slot in de herinnering zal voortleven. Mogelijk worden de laatste duels geschrapt van het tableau. Dan is de kille afrekening: 1: Ajax, 2: AZ, vanwege het betere doelsaldo van Ajax. Of erger: het hele seizoen wordt ongeldig verklaard.

De 41-jarige Slot, sinds de zomer hoofdcoach van AZ, draait het liever om. ‘Mocht het niet verder gaan dan blijft dit seizoen lijkt mij sowieso in ieders herinnering. Als men later zegt: ‘AZ speelde toen echt fantastisch voetbal’ dan is het voor mij zéker geen weggegooid jaar.’

AZ heeft minder ervaring, een minder brede selectie en veel minder financiële slagkracht dan Ajax. Door een deels weggewaaid dak moesten de meeste thuiswedstrijden worden afgewerkt in Den Haag. Toch demonstreerde de Alkmaarse club vaak minstens zulk sprankelend voetbal als Ajax. Het won beide onderlinge ontmoetingen en leek het best in vorm toen de competitie medio maart werd stilgelegd vanwege het coronavirus.

Slot wil prijzen winnen, natúúrlijk. Maar in zijn beleving kom je eerder in de herinnering van mensen door bijzonder voetbal dan door zilverwaar. ‘Prijzen worden ieder seizoen uitgereikt, maar zelfs sommige Champions League-winnaars vergeet je direct, omdat het voetbal niet boeide.’

Voetbal móét boeien, wat hem betreft. In een WhatsAppgroep met andere liefhebbers gaat het vaak over hoe Napoli voetbalde onder coach Maurizio Sarri. ‘Dat voetbal was echt niet normaal mooi. Net als het spektakelvoetbal dat AZ speelde onder Co Adriaanse. En weet je nog dat Peter Bosz bij Heracles een seizoen lang maar drie verdedigers opstelde? Of toen Louis van Gaal Edgar Davids centraal achterin opstelde tegen Borussia Dortmund?’

Zijn stem klinkt enthousiast als hij het vertelt tijdens een bijna drie uur durend telefonisch interview. Van voetbalpraat krijgt Slot niet snel genoeg. Als 5-jarig jongetje zat hij in de kleedkamer al aandachtig te luisteren hoe zijn vader instructies gaf aan de seniorenploegen die hij trainde.

Waagstuk

Zelf demonstreerde hij in zijn eerste seizoen als hoofdcoach bij AZ al een aardig waagstuk. Slot posteerde de 1 meter 69 kleine reservemiddenvelder Jordy Clasie een aantal duels als centrumverdediger. ‘Het moet wel werken, anders komt het je geloofwaardigheid niet ten goede. Jordy is voetbalintelligent en een uitstekende opbouwer. Ik wil zoveel mogelijk goede voetballers in de ploeg en die wil ik dan keihard laten werken.’

Feitelijk is dat laatste zinnetje de kern van de voetbalfilosofie van de betrekkelijk onervaren Slot, die voor zijn aanstelling als hoofdtrainer twee jaar assistent was van de naar FC Utrecht vertrokken John van den Brom. AZ kwam de niet al te opvallende oud-speler van FC Zwolle, NAC en Sparta op het spoor via een interview dat hij gaf in vakblad De Voetbaltrainer in 2017. Technisch directeur Max Huiberts ging vervolgens bij Cambuur kijken, waar Slot op dat moment gedeeld hoofdcoach was. De offensieve speelstijl beviel Huiberts.

Al onder Van den Brom kreeg Slot de ruimte zijn stempel te drukken. Over de allereerste bespreking van de 41-jarige Bergentheimer wordt nu nóg gesproken bij AZ. ‘Na overleg met John heb ik na de eerste oefenwedstrijd 20, 25 minuten lang beelden laten zien aan onze spelers waarop ze na balverlies wegwerpgebaren maakten, wandelden of slenterden. Ik heb ze allemaal met de neus op de feiten gedrukt, niemand gespaard.’

De grap is dat Slot zelf als voetballer juist het imago had nooit met een vuil broekje van het veld te stappen. ‘Ik was altijd de lul bij Henk ten Cate, mijn eerste trainer bij NAC. Ik moest dieper gaan, élke training, élke wedstrijd. We werden vierde, maar ik was blij dat-ie wegging, dat ik van dat juk verlost was. Achteraf is het jammer. Zoals ik toen speelde, had NAC niet mijn top hoeven zijn.’

Ten Cate is een coach bij wie de drift soms bijna letterlijk uit zijn oogkassen puilt. Slot wordt eerder gerangschikt in de categorie-Phillip Cocu, wat bedachtzamer, harmonieuzer, innovatiever.

Met een zuchtje: ‘Die typeringen en vergelijkingen op basis van niets, daar heb ik zo’n hekel aan. Cocu heeft wellicht een heel andere kant binnenskamers. Ik dus ook. Ik zeg je: soms heb ik, als er aanleiding voor is, echt gewoon zin om even verbaal huis te houden. Dan denk ik: nou zijn ze voor mij. Maar niet elke dag. Je moet feeling hebben met de generatie waar je mee werkt. Ik vertel ze ook vaak genoeg hoe goed ze zijn.’

Timing

Timing is alles in het trainersvak, meent hij. ‘Wanneer ben je hard, wanneer geef je vertrouwen, wanneer doe je welke oefenvorm? Hoe laat je aanvallers als Stengs en Idrissi telkens weer terugverdedigen? Hoe geef je Clasie het gevoel een van de beste centrale verdedigers van Nederland te zijn?’

Ja, hoe deed hij dat? ‘Het is simpel, centraal achterin sta je altijd met zijn tweeën tegen een spits, het is dus de makkelijkste plek om te verdedigen.’

Het vakmanschap van Slot werd getest op alle mogelijke manieren. AZ begon al op 25 juli aan de eerste van drie voorrondes van het Europa League-toernooi, raakte de makkelijk scorende aanvoerder Til, regisseur Maher en alleskunner Seuntjens kwijt, speelde vaker in Den Haag dan in Alkmaar en struikelde de laatste jaren steevast over de traditionele topclubs.

Maar AZ blééf winnen. Met herkenbaar, aanvallend voetbal ook nog. Blikvanger is het swingende trio voorin Stengs-Boadu-Idrissi. Steeds vaker werden ook de offensieve backs Wijndal en Svensson, stabiele doelman Bizot en alleskunners Koopmeiners en Midtsjø geprezen.

Een overwegend jong gezelschap dat toch kon variëren op het aanvalsthema. Soms noodgedwongen door blessureleed. Alle drie de centrumverdedigers vielen weg. Alsnog werden Ajax, Feyenoord en PSV in eigen huis verslagen met respectievelijk 0-2, 0-3 en 0-4, terwijl de arbitrage bij die gelegenheden bepaald niet mee zat. ‘Thuis’ in Den Haag werd Manchester United de wil opgelegd en kwam het tegen Partizan Belgrado in ondertal terug van 0-2 naar 2-2 waardoor overwintering in de Europa League een feit was.

Slot: ‘Alleen de bekeruitschakeling tegen NAC is een smetje. Maar over het geheel gezien had ik vooraf al voor een iets minder rooskleurig scenario getekend.’

De vergelijking met Louis van Gaal is al vaak gemaakt. Ook Slot was als voetballer behept met een goed inzicht, maar evenals Van Gaal te traag voor de top. Ook Van Gaal begon als coach bij AZ en was al jong succesvol. Ook Slot heeft altijd razendsnel zijn antwoorden klaar tijdens vraaggesprekken (zij het nimmer met stemverheffing of bozige blik). Hij komt ook nog uit een lerarenfamilie, Van Gaal was gymdocent. ‘Ik vind het altijd een beetje vergezocht om op basis van die dingen te vergelijken. Kijk, als men zegt: hij laat AZ voetballen zoals het dat onder Van Gaal deed; ja dán vind ik het een geweldig compliment.’

Qua statistieken steekt hij Van Gaal, die AZ in 2009 kampioen maakte, zelfs naar de kroon, net als andere illustere voorgangers als Adriaanse, Koeman, Advocaat, Verbeek en Van den Brom. Grijnzend: ‘Mijn zoontje moet nu voor school steeds zeggen wie of wat er niet in het rijtje thuishoort. Zet je al die AZ-trainers op een rij dan snap ik wel dat er de meeste twijfels waren toen ik werd aangesteld. Het grote voordeel was dat ik de groep heel erg goed kende en wist dat ik met goede, betrouwbare mensen ging werken. Ik kreeg de jaren hiervoor al veel ruimte en invloed om mijn manier van spelen te implementeren. De spelers wisten wat ik wilde.’

Aanval

In grote lijnen: vol op de aanval, want dat is de beste verdediging. Zonder angst, maar met heel duidelijke afspraken. ‘Spelers willen een leidraad, maar ook vrijheid. Het mooiste is als ik ze het gevoel kan geven dat ze het zelf bedacht hebben.’

Vaak wordt de rol van de trainer gedecimeerd tot die van figurant. ‘Je bent afhankelijk van de kwaliteit van je spelers. Tuurlijk. Maar een trainer moet ze enthousiast zien te krijgen, in hun kracht laten spelen én ze dingen laten doen die misschien niet direct in hun natuur zitten. Ze ervan overtuigen dat die ene sprint terug net het verschil kan zijn tussen winst en verlies. Als ik niet meer geloof dat ik invloed heb op spelers, ben ik mijn passie voor het vak kwijt.’

In plaats van zijn troepen te prepareren voor de titelrace helpt Slot dezer dagen zijn kinderen met schoolwerk, doet spelletjes met ze, loopt hard en Netflixt zich met zijn vrouw door de avond. Hij hoeft, zoals tijdens de zomerstop gebruikelijk, zelfs niet na te denken hoe het vertrek van belangrijke spelers op te vangen. ‘Alles is helder en duidelijk.’

Slot is normaliter niet scheutig met lange interviews. ‘Dat ik dit nu doe, komt ook een beetje doordat er voorlopig geen wedstrijden op het programma staan. Ik heb vaak gezien dat een trainer die het goed doet gevraagd wordt om zijn visie te geven, maar als hij daarop verliest wordt hem direct de maat genomen. Dan is hij ‘die wijsneus’. Zeker als die trainer geen international is geweest.’

Hij blaast sowieso nimmer hoog van de toren. Een familietrekje. Dat zijn vader Arend in 1976 met het Nederlandse amateurelftal bijna de Olympische Spelen van Montreal haalde als speler van het Overijsselse VV Bergentheim is nieuws voor Slot. ‘Ik weet hoe afhankelijk je bent van dingen die net goed moeten vallen. Pas in de laatste minuut kwalificeerden we ons voor de groepsfase van de Europa League via een doelpunt van Stengs tegen Antwerp, dat al twee rode kaarten had gekregen. Daardoor heb je qua resultaat een kickstart van het seizoen. Gaat die bal op de paal kan dat enorme gevolgen hebben. Misschien zelfs voor je carrière.’

Hij weet: het is een enorme weg om ergens te komen, maar je rolt veel makkelijker van die berg af. ‘Erik ten Hag bereikte vorig seizoen iets waar Ajax 25 jaar naar smachtte: de halve finale van de Champions League. Plús de dubbel. Toch was hij zes maanden later regelmatig onderwerp van kritiek. Onvoorstelbaar, maar het gebeurt gewoon.’

Zijn omgeving zegt: geniet ervan als het goed gaat. ‘Maar het geeft mij juist rust om nu al te weten dat de resultaten en dus mijn aanzien straks heel anders kunnen zijn. Terwijl ik gewoon hetzelfde doe.’

Arne Slot

17 september 1978
Bergentheim (Overijssel)

Carrière als speler

FC Zwolle 1995-2002
NAC 2002-2007
Sparta2007-2009
FC Zwolle (later PEC)2010-2013

Carrière als trainer
PEC Zwolle2013-2014 (jeugd)
Cambuur2014-2016 (assistent)
2016-2017 (gedeeld hoofdtrainer)
AZ2017-2019 (assistent)
2019-heden (hoofdcoach)

Meer over