REPORTAGE

Angst voor openbaarheid zit diep bij kandidaat-voorzitters FIFA

Brussel is er klaar voor. ESPN wil het uitzenden. Maar als het zover is, laten de kandidaten om Sepp Blatter op te volgen het afweten. Een openbaar debat? Toch maar niet.

Mark Misérus en Willem Feenstra
FIFA-kandidaat Jerome Champagne kijkt op zijn telefoon. De Fransman was wel in Brussel. Beeld afp
FIFA-kandidaat Jerome Champagne kijkt op zijn telefoon. De Fransman was wel in Brussel.Beeld afp

Bonita Mersiades probeert haar teleurstelling woensdag niet eens te verbergen in de voor nog geen kwart gevulde vergaderzaal van het Europees parlement. Toen ze maandag in Australië op het vliegtuig stapte, verkeerde de klokkenluider in de veronderstelling dat vandaag een eerste stap zou worden gezet richting een nieuwe FIFA. Nu, twee dagen later, blijkt dat een illusie.

In het kader van transparantie en om het vertrouwen van het grote publiek te herwinnen, was een debat georganiseerd tussen kandidaat-voorzitters van de FIFA. Drie van de vijf zouden woensdag de degens met elkaar kruisen. Alleen sjeik Salman uit Bahrein en UEFA's secretaris-generaal Gianni Infantino - niet toevallig de grootste kanshebbers op het FIFA-presidentschap - hadden geen interesse.

Maar tijdens Mersiades' vlucht van Australië naar Brussel veranderde alles. Nog eens twee kandidaten, de Zuid-Afrikaan Tokyo Sexwale en de Jordaanse prins Ali, trokken zich terug. Net als sportzender ESPN, dat van plan was het debat wereldwijd rechtstreeks uit te zenden, maar het de moeite niet meer waard vond nu er nog maar een kandidaat over was: Jerome Champagne.

'Je hoopt toch dat de kandidaten en de mensen die het verkiezingsproces bij de FIFA overzien, zouden snappen wat hier op het spel stond', sombert Mersiades in de Anna Politkovskaya-zaal van het Europees parlement. Als medewerkster van het Australische bid voor het WK 2022 klapte ze uit de school over corruptie binnen de wereldvoetbalbond. Sindsdien is ze actief in actiegroep New FIFA Now, die het debat had voorbereid.

Geen waarde aan publieke imago

De weigering mee te werken aan een debat, toont hoe veel waarde de kandidaten hechten aan hun publieke imago: geen. Bij de 'oude' FIFA speelt beeldvorming nauwelijks een rol. Terwijl Champagne een toelichting geeft op zijn verkiezingsprogramma, is de concurrentie bezig met het echte werk. Over de hele wereld proberen ze stemmen te lokken bij de 209 bondsvoorzitters die op 26 februari bepalen wie Blatter opvolgt.

Dat gebeurt achter gesloten deuren, in kamers gevuld met sigaarrook, legt Champagne uit. Juist dat gebrek aan transparantie heeft de FIFA tot een wankelende organisatie gemaakt, die onderwerp is geworden van wereldwijde spot en symbool staat voor diepgewortelde corruptie.

Champagne heeft er zijn handelsmerk van gemaakt niet mee te werken aan die achterkamerpolitiek. 'Het is een plezier bij u te zijn. En een plezier om alleen te zijn', zegt de Fransman met een krul om zijn lippen, waarna hij vrijelijk uiteen mag zetten waarom hij Sepp Blatter wil opvolgen.

Champagnes aanwezigheid kan de groeiende verontwaardiging in het Europees parlement niet verbloemen. Of ze er in Zürich van wakker liggen is de vraag, maar Europarlementariër Ivo Belet kondigt actie van Europa aan. In een verklaring, die veel wegheeft van een dreigbrief richting FIFA, schrijft hij: 'Het wordt tijd het heft in handen te nemen en een aantal dossiers naar ons toe te trekken: de regulering van transfers en van spelersmakelaars, opleidingsvergoedingen, tv-rechten...'

De last minute-afzeggingen van Ali en Sexwale zouden te maken hebben met een klacht die een andere kandidaat-voorzitter had ingediend bij het ad hoc verkiezingscomité van de FIFA. De bijeenkomst in het Europees parlement zou overheidsbemoeienis zijn en dat mag niet volgens de FIFA-statuten. Wie zich heeft geroerd, is niet duidelijk.

'Daarom zie ik het probleem niet'

Champagne kan zich weinig bij die overheidsbemoeienis voorstellen. Hij heeft door zijn diensttijd bij de FIFA vaak genoeg gezien hoe regeringen hun macht misbruikten bij de eigen voetbalbonden. 'Daarom zie ik het probleem niet.'

'Het debat verdwijnt niet omdat mensen niet meedoen', waarschuwt de Britse parlementariër Damian Collins. 'Het debat komt niet van binnen de FIFA, maar van buiten. Van mensen die zeggen dat er verandering moet komen.'

Om het debat te redden, vroeg Collins eerder deze week de wereldvoetbalbond om opheldering. Die weigerde Domenico Scala als voorzitter van het ad hoc verkiezingscomité te geven. Daarmee plaatste de FIFA zichzelf wederom in het verdachtenbankje.

Want die ene vraag blijft hangen: waarom zijn de andere kandidaten hier niet? Was er echt een klacht, of speelt er iets anders? Champagne zegt het niet te weten. 'Je moet aan hen vragen waarom ze niet komen. Ik behoor tot degenen die een open debat willen.'

Mersiades, die de bijeenkomst noodgedwongen leidt nu ESPN, en daarmee de beoogde moderatoren, verstek heeft laten gaan, vergelijkt de situatie met een ziekenhuis. 'Stel je voor dat je een nieuw ziekenhuis hebt gebouwd, maar het personeel ontbreekt en er zijn geen patiënten. Zoiets mist zijn doel volledig. Net als een debat zonder kandidaten.'

Terwijl ze de bijeenkomst afsluit met plechtige woorden, zijn haar gedachten bijna te horen: met de FIFA komt het voorlopig niet goed.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

"Je hoopt toch dat de kandidaten en de mensen die het verkiezingsproces bij de FIFA overzien, zouden snappen wat hier op het spel stond." Bonita Mersiades, Australische is lid van New Fifa Now.Beeld
Meer over