AnalyseNBA en Black Lives Matter

Amerikaanse basketballers laten geen moment onbenut om racisme aan de kaak te stellen

Het Amerikaanse basketbal werkt vanwege corona de competitie af in het afgeschermde Disneyworld in Orlando, Florida. Maar de buitenwereld, in de vorm van de Black Lives Matter-beweging, houdt de spelers meer dan ooit bezig.

Spelers van de New Orleans Pelicans en Utah Jazz met een knie op de grond tijdens het volkslied. Beeld Getty Images

Met de armen in elkaar gehaakt, opgesteld in een lange rij aan de zijlijn, plaatsten alle basketballers en coaches van New Orleans Pelicans en Utah Jazz afgelopen donderdag tijdens het volkslied een knie op de grond. Voor hen de woorden die met grote letters op de parketvloer waren geplakt: Black Lives Matter. 

De NBA, de Amerikaanse basketbalcompetitie, was met de openingswedstrijd terug van weggeweest en wenste geen tijd te verspillen: de strijd tegen institutioneel racisme en politiegeweld moet worden vervolgd. Ook in het isolement van Disney World, waar het seizoen na een maandenlange onderbreking werd hervat.

Televisiekijkers die inschakelen voor een potje basketbal kunnen deze weken met geen mogelijkheid om de maatschappelijke boodschap van de competitie en haar spelers heen. Basketballers dragen hemden met statements als ‘equality’, ‘love us’ en ‘how many more’, opties die werden aangedragen door de NBA. 

Tijdens time-outs herinnert de competitie haar veelal jonge en progressieve volgers met tv-spotjes aan het belang van de protestbeweging die op gang kwam na de dood van George Floyd. Vaak liepen basketballers, uitgerust met megafoon, voorop in de marsen die de Amerikaanse straten de afgelopen maanden vulden.

Momentum moet gekoesterd

Sommigen van hen zagen de seizoenshervatting als een hinderlijke onderbreking. Wedstrijden zouden afleiden. Het momentum moest worden gekoesterd, de focus behouden. Basketbal was bijzaak. De meerderheid zag daarentegen juist een podium waarop de maatschappelijke boodschap kon worden versterkt. De NBA verzekerde haar spelers van de vrijheid om zich op verschillende manieren te uiten. 

In Disney World, waar het seizoen in een vooralsnog coronavrije ‘bubbel’ wordt uitgespeeld, maken spelers er volop gebruik van. ‘80 procent van onze spelers zijn zwart, veel van hen zijn actief betrokken bij de protesten in hun gemeenschap’, oordeelde NBA-baas Adam Silver. ‘Ook al zijn ze geïsoleerd, ze willen actief deelnemen.’

Waar veel sporters maatschappelijke kwesties liever mijden, moedigen de basketballers in Disney World verslaggevers aan om vragen over hun missie te stellen. Aan het einde van zijn persconferentie uitte Rondae Hollis-Jefferson (Toronto Raptors) zijn teleurstelling over het feit dat hij alleen vragen over basketbal had hoeven beantwoorden.

Spelers nemen daarom het heft in eigen handen. ‘Gerechtigheid voor Breonna Taylor’, antwoordde Marcus Smart van Boston Celtics op elke vraag die hem werd gesteld, doelend op de Afro-Amerikaanse vrouw die in maart in haar woning in Louisville door politiekogels om het leven kwam. 

Durven uitspreken

Ook LeBron James (Los Angeles Lakers), de belangrijkste stem in de NBA, vroeg om aandacht voor haar zaak. Anderen schreven de naam Breonna op hun schoenen. ‘De belangrijkste winst die we hier kunnen boeken is dat meer spelers zich uit durven spreken’, zei James.

Achter de schermen werken basketballers aan initiatieven om de gemeenschap waarin ze opgroeiden te steunen. Toen spelers na enkele weken van strenge coronamaatregelen de hotels van andere teams mochten bezoeken, kwamen Garret Temple (Brooklyn Nets), Kyle Lowry (Toronto Raptors), CJ McCollum (Portland TrailBlazers) en Malcolm Brogdon (Indiana Pacers) bij elkaar om de mogelijkheden van een stichting voor economische ondersteuning te bespreken. 

In samenwerking met de spelersvakbond nodigt de NBA gastsprekers uit die met de spelers in Orlando in gesprek gaan over maatschappelijke kwesties die hen aangaan. Afgelopen zondag sprak Michelle Obama via een videoverbinding over het belang van hervorming in het Amerikaanse onderwijs.

Om de spelers tegemoet te komen, schrapte de NBA de regel die spelers sinds 1981 verplichtte om te staan tijdens het volkslied. Slechts een speler weigerde de afgelopen week te knielen: Jonathan Isaac, een Afro-Amerikaanse speler van Orlando Magic. ‘Voor mij is dit niet het antwoord’, verklaarde hij in een betoog over zijn religieuze drijfveren.

Tegenstander van Trump

Gregg Popovich, coach van San Antonio Spurs, besloot te blijven staan om persoonlijke redenen die hij niet wenste te onthullen. Juist de 71-jarige NBA-nestor, opgeleid aan een militaire universiteit, staat bekend om zijn maatschappelijke betrokkenheid en is een uitgesproken tegenstander van president Donald Trump. 

Toen hem in Orlando gevraagd werd naar de beschikbaarheid van een van zijn spelers, de geblesseerde Marco Belinelli, begon Popovich uit het niets aan een betoog over sociaal onrecht. ‘Ik wil eraan herinneren dat veel mensen de verschrikkelijke situatie waarin zwarte mensen zich al eeuwen begeven nog altijd niet begrijpen’, begon Popovich een monoloog. Waarna hij alsnog terugkwam op de aan hem gestelde basketbalvraag: ‘Belinelli speelt niet.’

Vanuit conservatieve hoek wordt de NBA aangevallen vanwege de openlijke politieke en maatschappelijke standpunten. De competitie zweeg over mensenrechten in China, klinkt veelgehoorde kritiek. Vorig jaar sprak Daryl Morey, technisch directeur van Houston Rockets, zijn steun uit voor Hongkong, tot woede van de Chinese overheid. De NBA, die voor miljoenen contracten heeft in het Aziatische land, hield zich relatief op de vlakte. Volgens critici zou het de geloofwaardigheid ondermijnen van de zwarte spelers die nu vechten voor gelijkheid in hun eigen gemeenschappen .

Dalende kijkcijfers

Anderen zien het activisme van de NBA als een oorzaak voor dalende kijkcijfers voor de competitie. Een daadwerkelijke reden voor de terugloop is onbekend. De competitie kent haar doelgroep en lijkt het risico van een paar afhakers voor lief te nemen.

‘Als iemand knielt, is de wedstrijd voor mij afgelopen’, tweette president Trump enkele weken geleden in aanloop naar de start van honkbalcompetitie MLB. ‘Ik denk niet dat het iemand in de NBA iets kan schelen of hij kijkt’, reageerde JJ Redick, een witte schutter van New Orleans Pelicans.

‘We willen dat iedereen van onze wedstrijden kan genieten en houden van onze supporters, maar mensen moeten wel een besef hebben van wat er in dit land aan de hand is. Wie dat niet heeft, kan misschien maar beter geen supporter zijn.’

Uitblinkende Davis leidt Lakers naar winst

Los Angeles Lakers heeft zich twee dagen na de nederlaag tegen Toronto Raptors weer laten zien als uitgesproken kandidaat voor de titel in de Amerikaanse basketbalcompetitie NBA. De Lakers, met een uitblinkende Anthony Davis, versloegen Utah Jazz met 116-108 en zijn daarmee verzekerd van de eerste plaats in de Western Conference. De laatste keer dat de ploeg de beste was in de westelijke divisie was in 2010, waarna Kobe Bryant de Lakers in de play-offs naar de NBA-titel leidde.

Davis was goed voor 42 punten. Halverwege het duel stond hij al op 23 punten. Het was de twintigste keer dat hij als Laker de pauze bereikte met 20 punten of meer. De laatste die dat als speler van LA Lakers presteerde was Bryant, die in januari om het leven kwam bij een helikopterongeval.

‘Om met Kobe in één lijstje te staan, betekent veel voor me’, zei Davis. ‘Ik weet dat hij van boven toekijkt en ons aanmoedigt.’

Meer over