EK voetbalvoorbeschouwing

Als we de prognoses mogen geloven is Frankrijk nu al kampioen. Gelukkig hebben de analisten het wel eens mis

Kylian Mbappé van Frankrijk kan uitgroeien tot de ster van het EK.  Beeld EPA
Kylian Mbappé van Frankrijk kan uitgroeien tot de ster van het EK.Beeld EPA

Al is 2021 dan al bijna voor de helft voorbij, Euro 2020 gaat vrijdag eindelijk beginnen, met Italië - Turkije in Rome. Een toernooi in de nasleep van de pandemie, met een deel van het publiek op de tribunes.

De Groep des Doods van het EK, met wereldkampioen Frankrijk, de vorige wereldkampioen Duitsland en Europees kampioen Portugal, zou alleen een echte groep des doods zijn als twee van de vier landen naar de volgende ronde gingen, zoals het eens was.

Maar dat is niet meer zo. De Uefa wil alsmaar meer voetbal met meer deelnemers en dus bestaat een EK tegenwoordig uit 24 landen, meer dan 40 procent van de aangesloten bonden. Dat maakt het aantal groepsduels in zes poules van vier immens, 36. Slechts acht landen verdwijnen daarna uit het toernooi. Naast de nummers één en twee gaan de beste vier nummers drie door, om tot achtste finales te komen.

Het vierde land in die zogenoemde Groep des Doods is Hongarije, dat een talentvolle lichting heeft, al ontbreekt de geblesseerde sterspeler Szoboszlai. Bij het vorige EK, in Frankrijk, speelde de defensief ingestelde, latere kampioen Portugal drie keer gelijk in de groep. Cristiano Ronaldo raakte gefrustreerd door de straffe dekking van Hongaren, IJslanders en Oostenrijkers en Portugal plaatste zich met slechts drie punten voor de achtste finales, dankzij een beter doelsaldo dan andere nummers drie Albanië en Turkije. Portugal stoomde daarna door naar de titel, al wist het pas in de halve finale voor de eerste en enige maal een wedstrijd te winnen binnen 90 minuten, tegen Wales.

In achtste finales begint EK opnieuw

Als de toplanden Frankrijk, Duitsland en Portugal van Hongarije winnen en verder nog ergens een puntje pakken in de onderlinge duels, zijn ze sowieso verzekerd van de achtste finales en begint het toernooi opnieuw, en dan pas echt. Zo spannend is de groep des doods toch niet, tenzij Hongarije voor sensatie zorgt. Misschien blijken andere groepen spannender, met op papier ongeveer even sterke landen waarvan er dan minimaal eentje moet afvallen.

In een onderzoek, waarin universiteiten van Innsbruck, Dortmund, Gent, München en Molde duizenden data verwerkten, rolde Frankrijk als topfavoriet uit de bus. Om die voorspelling te doen, zijn geen data nodig. Het is zoals trainer Arsène Wenger, die tegenwoordig analyseert voor tv, zei: ‘Frankrijk is huizenhoog favoriet, al is het maar omdat iedere reserve van de ploeg van Didier Deschamps in elk ander land in de basisploeg had gestaan.’

Antoine Griezmann vormt samen met Kylian Mbappé bij Frankrijk een dodelijk aanvalsduo.  Beeld AFP
Antoine Griezmann vormt samen met Kylian Mbappé bij Frankrijk een dodelijk aanvalsduo.Beeld AFP

Een land inderdaad met schier oneindige keuze, misschien wel de achilleshiel van het elftal, met onder anderen de beste voetballer van het clubseizoen, middenvelder Kanté van Chelsea, en de aanval van Mbappé, Benzema en Griezmann, terwijl de spits van het WK Giroud nog op de bank zit. Giroud is inmiddels bijna topschutter aller tijden van Frankrijk, hoewel hij bij het gewonnen WK zonder doelpunt bleef.

Thuisvoordeel Engeland

Op de lijst van de universiteiten volgen Engeland, Spanje, Portugal, Duitsland, België, Italië en dan pas Nederland. De Engelsen kunnen het thuisvoordeel vrijwel volledig uitbuiten, tijdens het toernooi in elf steden in elf landen, dat Euro 2020 is blijven heten omdat de Uefa zijn 60-jarige bestaan in 2020 wil herdenken, maar vooral omdat de commercie anders talloze producten had kunnen weggooien.

Engeland speelt in een deels gevuld Wembley alle groepsduels in Londen, zoals Oranje dat doet in Amsterdam voor 16 duizend toeschouwers. Als Engeland zich kroont tot groepswinnaar, speelt het ook de achtste finale in Londen, plus eventueel halve finale en eindstrijd. De Engelsen bulken bovendien van talent, onder wie een jongeling als Bellingham, die net als Sancho in Duitsland tot wasdom kwam. Mount en Foden gelden als grote beloftes. En dan is daar ook een fenomeen als Grealish, van wie het de vraag is of hij in de basisploeg staat. Engeland speelt in de groep de kraker tegen Schotland.

Bij het EK, met de debutanten Finland en Noord-Macedonië, is veel talent verzameld, wat het voorspellen van de kampioen hachelijk maakt. De Belgen, voor hun misschien laatste kans op een titel met deze generatie. De Portugezen, met telkens nieuwe aanwas. De al wat oudere selectie van Kroatië, finalist op het WK in Rusland. De nog steeds goede Duitsers, waar Müller en Hummels terug zijn in de selectie van de afscheid nemende bondscoach Löw. Het vernieuwde Spanje, ondanks al de coronaproblematiek, of het soms spectaculair voetballende Italië.

Oranje past bescheidenheid

In dat veld is het voor Nederland beter om bescheiden te blijven. Ook andere landen, zoals Zweden, Denemarken, Zwitserland, Turkije, Polen, Oekraïne en Rusland zijn van een heel behoorlijk niveau, mede omdat vrijwel elk land tactisch sterk is en aanvallers het moeilijk hebben om uit te blinken tegen straf georganiseerde defensies.

Tijdens het vorige EK vielen de debutanten IJsland en Wales op. IJsland schakelde Engeland uit en verloor in de kwartfinales van Frankrijk, Wales versloeg de favoriete Belgen en legde het af in de halve finale tegen Ronaldo en co.

De finale tegen Frankrijk verliep bizar, met het vroege uitvallen van Ronaldo, na een overtreding van Payet. Vervolgens posteerde Ronaldo zich in de buurt van bondscoach Fernando Santos als extra assistent, en besliste een invaller de wedstrijd: Eder was vrij onbekend en verdween daarna weer in de betrekkelijke anonimiteit. Daarmee was een van de charmes van het toernooivoetbal aangetoond; dat het vaak anders verloopt dan computermodellen of mensen van vlees en bloed verwachten.

Kijken als een kenner
Waar moet je dit EK op letten? In Kijken als een kenner maakt voetbaljournalist Sam Planting van elke kijker een expert. Ontdek de elf spelers die de tactiek van hun land bepalen – en hoe het moderne voetbal wordt gespeeld.