DENKSPORTSchaken

Als Lubosch Kavalek (77) zijn dag had, kon hij waarlijk toveren aan het schaakbord

null Beeld

Maandag overleed op 77-jarige leeftijd Lubosh Kavalek, een man met vele kwaliteiten. De in Praag geboren wereldburger was naast topgrootmeester, coach en toernooiorganisator een begaafd auteur die voortreffelijke schaakrubrieken schreef in The Washington Post en The Huffington Post.

Kavalek veroverde vijf nationale titels. Twee in Tsjechoslowakije en drie in de VS, het land waar hij sinds 1970 woonde. Hij bereikte de tiende plaats op de wereldranglijst, maar speelde als deelnemer aan de WK-kwalificatietoernooien nooit een rol van betekenis. Als coach was hij veel succesvoller. In 1972 assisteerde hij Bobby Fischer tijdens de WK-match tegen Boris Spassky. In de periode 1991-93 begeleidde hij de Engelsman Nigel Short bij diens zegetocht in het kandidatentoernooi.

De samenwerking eindigde abrupt met Kavaleks ontslag nadat Short in de WK-tweekamp tegen Kasparov drie van de eerste vier partijen had verloren. Dat de breuk nooit is hersteld, bleek afgelopen dinsdag uit een pijnlijk bericht van Short op Twitter: ‘De dood van mijn vroegere coach Lubosh Kavalek stemt mij droevig. Wat hij miste aan originaliteit, compenseerde hij door trainingsmateriaal te verzamelen en werkschema’s op te stellen. Daarvoor ben ik hem eeuwig dankbaar.’

Gebrek aan originaliteit? Hoe heeft Short het uit zijn pen kunnen krijgen? ­Kavalek was een soms wat luie, maar op zijn beste dagen bijzonder creatieve ­schaker. In 1962, tijdens de studenten­olympiade in Marianske Lazne, speelde hij de partij van zijn leven in de wedstrijd Tsjechoslowakije – Sovjet-Unie.

Goefeld – Kavalek

Marianske Lazne 1962

1.e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 Lc5 4. c3 f5 5. d4 fxe4 6. Pg5

Vaak gespeeld is 6. Lxc6 dxc6 7. Pxe5.

6 ... Lb6 7. d5 e3 8. Pe4 Dh4 9. Df3 Pf6 10. Pxf6+ gxf6 11. dxc6

Als hij had geweten wat hem te wachten stond, zou wit 11. Lxe3 hebben gespeeld, waarna het ongeveer gelijk staat.

11 ... exf2+ 12. Kd1

Sterker is 12. Kf1 dxc6 13. Le2 Tg8, al heeft zwart ook dan goede compensatie voor het geofferde stuk.

12 ... dxc6 13. Le2 Le6!

Ook na dameruil is de pion op f2 een machtig wapen.

14. Dh5+ Dxh5 15. Lxh5+ Ke7 16. b3 Ld5 17. La3+ Ke6 18. Lg4+ f5 19. Lh3 Thg8 20. Pd2 Lxg2 21. Lxg2 Txg2 22. Tf1 Td8 23. Ke2

Diagram links

Dacht wit de stelling weer onder controle te hebben? Na de volgende zet wist hij beter.

23 ... Txd2+! 24. Kxd2 e4 25. Lf8

In combinatie met b3-b4 een poging om de moordenaar op b6 te elimineren.

25. Lf8 f4 26. b4 Tg5! 27. Lc5

Diagram rechts

27 ... Txc5! 28. bxc5 Lxc5 29. Tab1 f3 30. Tb4 Kf5 31. Td4 Lxd4 32. cxd4 Kf4

Wit geeft op.

Goefeld schreef later: ‘Sinds deze partij ben ik ervan overtuigd dat de loper van de zwarte velden toverkracht als geen ander stuk bezit.’

Meer over