Interviewafghaanse internationals

‘Afghanistan is een oorlogsland. Voetbal biedt dan een portie geluk, een vlucht uit het moment’

De vluchtelingen Omid Popalzay (25) en Esmat Shanwary (27) leerden voetballen in Nederland. Ze maken zich ongerust over het lot van hun vaderland Afghanistan, nu de Taliban weer aan de macht zijn.

Afghaanse voetballers in Nederland, Omid Popalzay en Esmat Shanwary.
 Beeld  Guus Dubbelman / de Volkskrant
Afghaanse voetballers in Nederland, Omid Popalzay en Esmat Shanwary.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bid voor ons, staat in een berichtje uit Kabul van een collega-international van Afghanistan. Voetballer Omid Popalzay zit met Esmat Shanwary op een terras in Nijmegen en laat het appje zien. De twee wonen bijna een leven lang in Nederland, in Groesbeek en Uden.

Op YouTube begeleidt een lyrische commentator een doelpunt van Popalzay voor de nationale ploeg, afgelopen juni, voor de WK-kwalificatie tegen Oman. Popalzay neemt een voorzet van rechts lekker op de schoen. ‘Een volleytje’, zegt hij bescheiden. Het was een wedstrijd in Doha, vanwege corona. Afghanistan verloor van Oman, speelde gelijk tegen India en Bangladesh en is uitgeschakeld voor het WK.

Shanwary, speler van Achilles’29 uit Groesbeek en tot een paar jaar geleden ook geregeld international, is sinds zijn vlucht in 2001 niet meer in zijn geboorteland geweest. Popalzay, op zoek naar een club nu zijn contract in Polen is ontbonden, was er nog in 2018, voor een oefenduel met Palestina, toen internationals uit het buitenland en spelers van clubs uit Afghanistan elkaar soms voor het eerst troffen. Het stadion was uitverkocht, inclusief een vak juichende vrouwen. ‘Het was geweldig. Afghanistan is al decennia een oorlogsland. Voetbal, cricket of andere afleiding biedt dan een portie geluk, een vlucht uit het moment.’

Ongerust

Shanwary heeft nog veel familie in Afghanistan. ‘Mijn moeder kijkt de hele dag naar het nieuws. Ze is ongerust, vooral over het lot van vrouwen. Ze is rechter geweest in Afghanistan. Ze gaf meisjes les, ook in de eerste Taliban-tijd van 1996 tot 2001. De kans is groot dat meisjes straks na hun achtste niet meer naar school mogen. Dat is toch te gek voor woorden.’

Na de vlucht van de familie belandde hij in een asielzoekerscentrum in Grave. ‘We waren hier net tijdens de aanslagen van 11 september. Dat was een moeilijke periode. Als kind krijg je dat alleen niet allemaal mee. Nu besef ik hoe onrustig Afghanistan door de jaren heen is geweest. En het lijkt nu vrij rustig, omdat er geen gruweldaden zijn. Maar niemand weet wat er gebeurt met onder anderen vrouwelijke presentatrices, ook mannen trouwens, met voetbalteams, entertainers of muzikanten, als de aandacht van de media verflauwt.’ Hij kijkt ook naar Afghaanse zenders. ‘Alles lijkt propaganda. Officieel komt naar buiten dat mensen heel blij zijn met de Taliban, terwijl je op sociale media verschrikkelijke beelden ziet.’ Popalzay: ‘Je weet niet meer wat de waarheid is.’

Voetbal bracht de twee vriendschap. Shanwary: ‘In een opvangcentrum in Zwolle zag ik voor het eerst voetbal. Ik ging meedoen en dacht: dit wil ik. Omid en ik leerden elkaar drie jaar later kennen, in het azc in Grave.’ Popalzay: ‘Een busje van NEC haalde Esmat elke dag op, dat was mooi om te zien. Hij, met zo’n tas van NEC over de schouder. Ik keek tegen hem op.’ Popalzay gooit ook tegenwoordig nog alles op voetbal, Shanwary is terug bij Achilles’29, dat in de eerste divisie voetbalde, failliet ging en opnieuw is begonnen. Hij heeft daarnaast een bedrijfje in energie.

Vooruitstrevend Afghanistan

Zijn verloofde is Nederlands. Een oom van haar reisde als rugzaktoerist in de jaren zeventig van de vorige eeuw naar het destijds vooruitstrevende Afghanistan. ‘Als ik daarover met hem praat, zegt hij altijd dat hij nog nooit in zo’n mooi land is geweest.’

Shanwary zag dinsdag vriend Anoush Dastgir bij de talkshow Op1. Hij is ook een vluchteling in Nederland, bondscoach van Afghanistan bovendien. Dastgir had ook kritiek op de Afghanen zelf. Wat hebben zij de laatste twintig jaar gedaan om het leven te verbeteren? Corrupte regeringen verrijkten zich en lieten onvrede onder het arme volk woekeren. Shanwary: ‘Er zijn miljarden geïnvesteerd in wapens voor het Afghaanse leger. Uiteindelijk zie je vooral wapens in handen van de Taliban. De problematiek is zo ingewikkeld. Iedereen heeft belangen, en Afghanistan ligt zeer strategisch. Ik vraag me ook af met welk doel het Westen mensen heeft opgeleid. Zo snel als alles is gegaan, in een paar weken, vrijwel zonder geweld; dat werpt vragen op: in hoeverre heeft iedereen onder één hoedje gespeeld?’

Maar het land blijft trekken. Shanwary: ‘Mijn droom is om eens terug te keren. Ik speelde al mijn interlands elders: in Laos, Bahrein, Dubai en Iran. In Iran leven duizenden Afghaanse vluchtelingen. Ze verkochten persoonlijke spullen om een kaartje te kunnen kopen. Als je die passie zag, groeide mijn liefde. Wij kennen Afghanistan alleen als oorlogsland. Uit verhalen van onze ouders, of van foto’s, weten we hoe het eens was.’

Meer over