SportOranje

Achter de oranje gloed staat een waarschuwingsbord, Nederlands elftal is nog geen topteam

De stemming rond het Nederlands elftal, altijd een dwarsdoorsnee van het moment, is vervuld van genot en verwachting. Achter die oase van geluk staat een waarschuwingsbord voor de slotduels in november.

Oranje-aanvoerder Virgil van Dijk opent de score tegen Gibraltar.
 Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Oranje-aanvoerder Virgil van Dijk opent de score tegen Gibraltar.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Zelden zat een international zo vrolijk achter een tafel tijdens de persconferentie na een wedstrijd. Arnaut Danjuma begon maandag na menige vraag over zijn rentree in Oranje aanstekelijk te lachen, terwijl zijn ogen twinkelden. Hij was ingevallen, maakte 5-0, passeerde liefhebbers uit Gibraltar swingend, daagde uit, schoot met links en rechts, laag en hoog. En hij zei een keer olijk ‘Louis’ toen hij over de bondscoach sprak.

Volmaakt gelukkig, zo bestempelde bondscoach Louis van Gaal zijn eigen stemming, om het verloop van het duel tegen Gibraltar (6-0), om het perfect uitgevoerde plan, om de fijne gesprekken met spelers in het tweede blok van zijn derde periode als bondscoach. Om hun groepsgevoel; dan gloeit hij van trots en tevredenheid. Dat de tegenstander het volstrekt nietige Gibraltar betrof, deed voor hem niet ter zake.

Extravagant

‘Extravagant’, noemde Danjuma zijn spel, weer met die uitbundige lach. De 24-jarige aanvaller moest drie jaar wachten op het vervolg van zijn interlandloopbaan. Blessures en een degradatie met Bournemouth wierpen hem terug. Vorig jaar leurde zijn management langs media om hem in de publiciteit te houden. Nu is hij terug, sterker dan voorheen, voor 25 miljoen getransfereerd naar Villarreal, waar hij vooralsnog indruk maakt. Hij is vooral rechts, maar gaf een paar keiharde voorzetten met links, omdat hij dacht dat Wout Weghorst ter plekke zou zijn. ‘Alhamdulillah’, postte de in Nigeria geboren aanvaller op Twitter. Dank Allah, begeleid door de mededeling dat geduld een schone zaak is.

Het is frappant, al die buitenspelers die staan te trappelen en elkaar verdringen om de selectie te bereiken, en daarna het WK in Qatar. Cody Gakpo, Steven Berghuis, Steven Bergwijn, spits Donyell Malen desnoods. Noa Lang en Arnaut Danjuma, die deze week indruk maakten, Calvin Stengs straks eventueel. Ja, 4-3-3 blijft een optie, ook na de kwalificatiereeks. Alleen: Van Gaal speelt liever 5-3-2, herhaalde hij, of 3-5-2, of 5-2-3. Hij kan niet wachten tot hij de varianten traint met zijn leergierige groep. Van Gaal is gaandeweg zijn loopbaan gaan geloven dat 5-3-2 het beste systeem is, vanwege de veelzijdigheid, het moderne karakter en meer defensieve zekerheid. Het is ook niet dat de spelers dat niet willen. Het is alleen wennen.

Kentering

Voor 4-3-3 mist Van Gaal in zijn ogen ook voldoende topaanbod, als rechtsbuiten met name. Danjuma zei dat hij het wel kan als het moet, maar links heeft zijn voorkeur. Noa Lang voetbalt ook het liefst vanaf links. Zo heeft het voetbal zich ontwikkeld. Linksbenigen op rechts voorin, rechtspoten op links, om ook binnendoor te kunnen glippen en voor hun eigen kans te gaan. ‘Vroeger’ was dat vrijwel ondenkbaar. Toen was de rechtsbuiten beter met rechts en de linksbuiten met links. De kentering is bespoedigd door Van Gaal zelf, die in zijn eerste periode als bondscoach de linksbenige Boudewijn Zenden vaak vanaf rechts liet komen, mede omdat de rechtsbenige Overmars nu eenmaal liever op links stond.

Alvorens Van Gaal de testfase ingaat, is het zaak de kwalificatie rond te breien in november, een moeilijker karwei misschien dan menigeen denkt. Zonder al te veel scenario’s toe te lichten: twee keer gelijkspelen, op 13 november in Podgorica tegen Montenegro en drie dagen later in Rotterdam tegen Noorwegen, is sowieso genoeg, ook vanwege het voor de rivalen Noorwegen (2 punten achter) en Turkije (4) onbereikbare doelsaldo van Oranje. Tal van andere variaties zijn mogelijk. Eén duel winnen volstaat, mits het van Noorwegen is, ongeacht het resultaat in Montenegro en andere uitslagen.

Testen op topniveau

Mocht Oranje zich kronen tot groepswinnaar en zich direct plaatsen voor het WK, dan kan Van Gaal in maart, als alle grote landen zijn geplaatst, zijn geliefde 5-3-2 testen op topniveau, en variëren op die speelwijze. Beetje inzakken, counteren, gebruikmaken van de snelheid voorin. Hij verwees naar het WK van 2014, toen hij ook schakelde tussen systemen, al ging het met het ‘aloude’ 4-3-3 vaak beter dan met het geadopteerde 5-3-2. Over dat oordeel is Van Gaal het trouwens nooit eens. Het een vloeide volgens hem voort uit het ander.

Feit is dat het nog niet zoveel zin heeft om ver vooruit te kijken, hoe verleidelijk ook, want Oranje is nog lang niet zover als een aantal werkelijke toplanden van dit moment, die al zeker of vrijwel zeker zijn geplaatst voor het WK, zoals Duitsland, Engeland, België en Brazilië. Achter het prille geluk staat een waarschuwingsbord.

Meer over