Eredivisie

Aanvoerder Jens Toornstra is op z'n plek bij Feyenoord. ‘Het toverwoord is energie’

Jens Toornstra, in zijn achtste seizoen opgeklommen tot aanvoerder van Feyenoord, houdt zich bewust afzijdig van negatieve randzaken. Wel spreekt hij zich uit over de trainerswissel Advocaat-Slot, waarom hij niet naar Lazio ging, komende tegenstander AZ en de zorg.

Bart Vlietstra
Aanvoerder Jens Toornstra showt zijn traptechniek. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Aanvoerder Jens Toornstra showt zijn traptechniek.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De aanvoerder van Feyenoord heeft nog geen aflevering gezien van de Disney-documentaire ‘Dat ene woord’, ook al komt hij zelf geregeld voor in de negendelige registratie van het afgelopen seizoen. ‘Wat ik ervan hoor hangt er iets negatiefs over,’ zegt Jens Toornstra. ‘Het was ook geen goed seizoen, ik ga daar liever niet naar terug. Liever de blik vooruit, we zijn nu met iets moois bezig.’

Het tamelijk dramatische seizoen 2020-2021, met een vijfde plaats, vroege uitschakeling in Europa en oplopende spanningen tussen spelers en trainer Advocaat staat in schril contrast met de huidige situatie. Feyenoord staat op slechts een verliespunt van koploper Ajax en de eerste Europese overwintering sinds 2015 gloort nadrukkelijk (op het derde niveau).

Tijdens het interview in een lunchruimte in De Kuip delen Toornstra en ploeggenoot Bryan Linssen, die op hetzelfde moment geïnterviewd wordt door De Limburger, doorlopend quasi-serieuze sneren naar elkaar uit. Dat deden de dertigers vorig seizoen trouwens ook, hen maak je niet meer zo snel gek. ‘Het is net het weer, hè,’ zegt Toornstra over de club waar hij al ruim zeven jaar speelt, vrolijk. ‘Het is nooit rustig. Dat houdt het ook leuk. Vooral de switch van minder goed naar goed is top.’

De prestaties mogen stevig verbeterd zijn, een dag voor het interview maakte algemeen directeur Mark Koevermans bekend per 1 december op te stappen vanwege bedreigingen. Toornstra las het op een krantensite. ‘Als iemand stopt om die redenen; dat is vrij pijnlijk. Iemand en zijn gezin in zo’n situatie plaatsen, moet je niet willen. Hij is feitelijk een collega van ons.’

Koevermans werd meermaals thuis bezocht door relschoppers, zijn ramen werden ingegooid, zijn deur beklad. Beangstigt dat jou?

‘Marko Vejinovic (oud-Feyenoordspeler) heeft het ook meegemaakt. Als je je zelfs in je eigen huis niet thuis voelt; dat is wel heel heftig. Het enige wat ik kan doen is proberen de resultaten op het veld zo goed mogelijk te houden. Er zijn hier veel stromingen, veel belangen. Met andere dossiers, bijvoorbeeld over het nieuwe stadion, houd ik me niet bezig.’

Waarom niet? Je bent aanvoerder, intelligent, speelt hier al lang.

‘Ik wil me eerst focussen op het voetbal. Daar is de club ook het meest bij gebaat. Misschien dat je dan wordt afgeleid. Ik zoek het niet op.’ Opgeruimd: ‘Gaan jullie maar lekker met dat dossier aan de slag.’

De sportieve wederopstanding is opvallend. Nieuwe trainer Arne Slot (afkomstig van AZ) laat Feyenoord op een manier voetballen waarvan voorganger Advocaat dacht dat de ploeg het niet zou kunnen. Toornstra: ‘Er zijn wat nieuwe spelers bij, maar de meeste basisspelers van toen zijn er nog. We hebben bewezen dat het anders kan. Advocaat wilde liever dat we inzakten, nu spelen we met pressie naar voren. Hij geloofde niet dat we dat konden. Wij wel.’

Dat leidde tot wrevel tussen spelers en coach. Doelman Nick Marsman gaf aan dat dit team meer handvatten nodig heeft.

‘Die wrevel werd wat uitvergroot. Maar we krijgen nu inderdaad meer handvatten aangereikt in voetbalspecifieke situaties. Dat is zeker veranderd. Misschien hadden we dat vorig jaar al nodig op het eind. Toen is vastgehouden aan waar we daarvoor succesvol mee waren.’

Wat doet Slot anders?

‘Deze trainer is anders dan alle trainers die ik hiervoor had. Overal zit een wedstrijdgericht idee achter, is over nagedacht. Ik voel me ook echt fit, hoewel ik wat ouder ben. Dat is nodig voor dit type spel. De trainer wees al bij zijn eerste presentatie op de intensiteit waarmee topploegen spelen om ballen snel te kunnen veroveren. Je denkt dat Manchester City beter is door de kwaliteit van de spelers, maar het komt ook doordat ze heel veel energie in een wedstrijd leggen. Dat motiveerde. Energie is het toverwoord geworden.’

Jens Toornstra is Wesley Spieringhs te slim af.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Jens Toornstra is Wesley Spieringhs te slim af.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Vorig seizoen was het toverwoord: scherpte. De besprekingen van Advocaat kwamen in de documentaire vrij eendimensionaal en ouderwets over.

‘Een documentaire kan vertekenen. Maar dat het twee heel andere trainers zijn is zeker waar. Andere visie, andere trainingen, het is gewoon helemaal anders. Een frisse start was goed voor ons. Zoals de start met Advocaat ook fris en goed was, trouwens. Wat we nu doen is leuk om naar te kijken, zo krijg je het publiek achter je.’

Is het ook leuk om te doen? Je moet meer lopen.

‘Het kost meer energie, maar het levert ook energie op als je ballen snel onderschept en direct weer kunt aanvallen. En van veel lopen ben ik nooit vies geweest.’

Hoewel bepaald niet de meest extravagante speler en persoonlijkheid hangt Toornstra’s beeltenis overal in het Maasgebouw en de Kuip. In het kampioensseizoen 2016-2017 kende de middenvelder zijn beste jaar. Hij kon naar Lazio, maar ging niet. ‘Misschien had ik daar nog een stap kunnen zetten, dat is me telkens gelukt als ik bij een nieuwe club kwam. Maar mijn relatie was stukgelopen. In het buitenland zou ik mijn dochter veel minder vaak zien. Van die beslissing heb ik geen moment spijt gehad. Dat ik zoveel met mijn dochter heb kunnen doen is me alles waard. Emotionele betrokkenheid kun je niet kopen.’

Je was daarna niet altijd zeker van je plek.

‘Vaak wilde een trainer aan het begin van het seizoen iets anders proberen. Dat beeld blijft hangen. Maar ik kwam er steeds snel weer in.’

Een carrière zoals die van jou zie je niet veel. Lang bij een topclub, maar zelden bij Oranje.

‘Ik ben geen flitsende buitenspeler die een wedstrijd kan openbreken. Ik kan spelers om me heen beter maken, maar ze moeten op een bepaald niveau zitten om mij ook tot mijn recht te laten komen. Ik speel nu wat controlerender, op de positie van Frenkie de Jong. Dan moet je eerlijk zijn: dan is een oproep voor Oranje niet wat je direct verwacht.’

Ben je te bescheiden?

‘Ze zeggen dat brutale mensen de halve wereld hebben. Ik blijf bij mezelf, dat doe ik liever dan een act opvoeren.’ Toch werd hij dit seizoen aanvoerder. Is hij meer bezig met medespelers te coachen. ‘Maar ik ben geen aanvoerder die even een winnaarsspeech doet in de kleedkamer. Ik heb ook tegen de trainer gezegd dat ik niet zo nodig op de voorgrond wil. Ik wil heel graag aanvoerder zijn, maar ik blijf wel mezelf.’

Na de beste wedstrijd van je leven, de 6-2 tegen Ajax in 2019, gaf je geen interviews. Een ander zou dat moment aangrijpen om even lekker in het zonnetje te staan.

‘Kan ik me niet meer herinneren. Dan doe ik liever een biertje in het spelershome met vrienden.’

Je werd aanvoerder omdat de vorige, Steven Berghuis, naar Ajax toog. Gesteld wordt nu dat Ajax, maar ook Feyenoord daar beter van is geworden. Feyenoord oogt meer als een collectief en veelzijdiger.

‘Lastig. Misschien dat we nog beter waren geweest met Steven erbij. Feit is dat wij het heel goed doen en hij ook. Dus een win-win-situatie.’

Zou jij zo’n stap aandurven?

‘Nee, dat denk ik niet. Ik vind het een heel moedige stap. Respect dat hij het heeft gedaan, zeker als je ziet hoe goed hij meteen presteert. Het zit heel diep bij supporters. Je weet wat je losmaakt bij alles en iedereen. Daar zou ik al geen zin in hebben. Dit is echt mijn club geworden. Ik denk dat ik hier ook veel beter pas. Die jongens bij Ajax zijn wel heel goed in de kleine ruimte, technisch supervaardig. Ik ben meer een loper, houd van het bespelen van grote ruimtes.’

Feyenoord treft zondag AZ dat de Rotterdamse topclub de voorbije seizoenen overvleugelde, maar nu zeven punten achterstaat. Drie trainers en een dokter maakten de overstap van AZ naar Feyenoord en er kwamen dit seizoen twee spelers, Til en Jahanbakhsh, bij met een AZ-verleden. Lachend: ‘Het zit hier vol met AZ-mensen, je wordt er gek van. Maar serieus: als je ergens heen wil, is het goed om zo’n startpunt te nemen.’

Is dat niet gek? Feyenoord dat AZ kopieert?

‘Ik denk dat het juist goed is als je je als club niet te groot voelt om ook naar andere clubs te kijken en daar de goede dingen van overneemt. Misschien dat Feyenoord teveel vast zat in bepaalde stramienen. Er is nu een nieuwe voetbalvisie die wordt uitgedragen over de hele club. Exact hetzelfde zal het er niet aan toe gaan, Feyenoord is toch een heel andere club.’

Heb je AZ als bedreiging gezien?

‘Qua grootsheid niet, misschien wel qua visie. Ze leiden goed op, passen die spelers makkelijk in en hebben grotere financiële opbrengsten. Daar wil Feyenoord ook heen.’

Wat mag verwacht worden van Feyenoord dit seizoen?

Met pretoogjes: ‘Of we kampioen worden? Daar wil je heen toch?’

Serieuzer: ‘We willen zo dominant mogelijk blijven spelen, makkelijker wedstrijden winnen. Hoe hoog we eindigen is echt moeilijk te voorspellen. Ajax speelt echt bizar goed. Ajax en PSV hebben veel meer mogelijkheden, wie weet nestelen we ons ertussen, misschien erboven.’

Toornstra toont dit seizoen weer zijn beste vorm, Feyenoord wil zijn aflopende contract verlengen. ‘Het zou mooi zijn als ik qua aantal gespeelde wedstrijden voor Feyenoord in een mooi rijtje kom,’ stelt hij. Toornstra staat nu tiende met 282 duels (65 doelpunten, 56 assists) en kan dit seizoen de top 5 binnenstormen.

Als hij gestopt is zou hij ‘graag binnen de organisatie van de club willen rondkijken’. Hij studeerde voor zijn relatief laat begonnen profloopbaan fiscale economie aan de VU. ‘Ik heb wel wat met cijfers, maar ik zie mezelf niet de hele dag op een kantoor zitten, daar ben ik te energiek voor. Het trainerschap ligt me ook niet. Nu niet althans. Ik voetbal liever zelf dan dat ik het anderen uitleg.’

Hij verwacht in ieder geval lang bezig te blijven. Zijn ouders werken nog steeds, zijn moeder in de zorg, in een huis met mensen met een beperking. Hij is ambassadeur van de Dirk Kuyt Foundation die mensen met een beperking helpt met sporten.

Ooit zei Toornstra dat er wel meer geld naar de zorg mag gaan en minder naar profvoetballers. ‘Qua inkomens is het scheef verdeeld. Als je ziet wat de zorg in de coronatijd voor heel Nederland heeft betekend, onder welke druk ze hebben moeten leveren dan sta ik nog steeds achter die uitspraak. Het huis waar mijn moeder werkte was helemaal afgesloten, niemand mocht naar buiten. Er komt weer een zware periode aan door de oplopende besmettingen.’

Volg de zorg maar eens een heel jaar met een camera, in plaats van een voetbalclub, vindt hij. ‘Dat is veel belangrijker werk dan dat wij doen.’

KADER

CV Jens Toornstra

Geboren: Leiderdorp, 4 april 1989

1999-2009 Alphense Boys (amateurs)

2009-2013 ADO Den Haag

2013-2015 FC Utrecht

2015-heden Feyenoord

Toornstra speelde vier (oefen-)interlands (in 2013 en in 2017)

Prijzen: Landstitel (2017), KNVB beker (2016, 2018)

Persoonlijke prijs: Bronzen schoen in 2017

Meer over