Beter leven

Wat doe je als kinderen elkaar opjutten tijdens een speeldate?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen


Met een schoolgaand kind treed je als ouder toe tot de wonderlijke wereld van de speelafspraakjes. Een moeder mailt dat haar zoon vaak leuk speelt met drie andere jongens. ‘Maar vaak versterken ze elkaar, waardoor ze steeds meer de grenzen verleggen. Ze worden zo druk dat ik blij ben als ze elders spelen.’ Grote kans dat ook andere ouders met zo’n dynamisch groepje te maken krijgen. Wat doe je als kinderen elkaar opjutten tijdens een speeldate?

Dit zeggen de deskundigen

Het is aan ouders om te ontdekken wat er precies aan de hand is. ‘Soms is het gewoon de aard van het spel waardoor kinderen steeds vuriger worden, bijvoorbeeld een piratenspel’, vertelt orthopedagoog Louise Berkhout die verbonden is aan het platform Speelforum dat het belang van spelen agendeert. ‘Het kan ook zijn dat er sprake is van onderlinge spanning, waardoor kinderen tegen elkaar gaan opbieden. Of een van de kinderen heeft thuis strengere regels en maakt gebruik van de extra vrijheid.’

Enig vooronderzoek is geboden voordat ouders eventueel interveniëren. Tijdens haar promotieonderzoek naar spelende kinderen sprak Berkhout een ervaren kleuterleidster, die vertelde dat ze kon horen of het spelen op de groep nog goed ging. Niet alleen kijken, maar ook goed luisteren dus.

Maken de speelkameraden het écht te bont? ‘Onderbreek het spel en zeg: kom even bij me zitten’, zegt Berkhout. ‘Vraag aan ze: ‘Gaat dit nog goed? Is dit voor iedereen nog leuk?’ Laat ze iets anders bedenken of misschien heb je nog een klusje dat gedaan moet worden. Creëer een cooldown.’

Hoe pak je het aan?

Druk en ruw gedrag hoort bij het spelen, vindt pedagoog Martin van Rooijen die onderzoek doet naar het belang van risicovol spelen. ‘Kinderen zoeken hun grenzen op en vinden het prima als het een keer misgaat, zoals een bult op het hoofd.’ Elkaar opjutten klinkt misschien als negatief gedrag, maar kan volgens hem ook van nut zijn. ‘Soms is de aanmoediging van een vriendje nodig om een stap verder te komen.’

Ouders moeten volgens Van Rooijen vooral niet hun volwassen ideeën van hoe kinderen zouden moeten spelen opleggen. Ingrijpen is alleen nodig als kinderen elkaar bewust bezeren of pestgedrag vertonen. ‘Geef ze de ruimte. Laat ze een stokkengevecht doen of stuur ze de tuin in of de straat op.’

Ook Heleen de Hertog, opvoedkundige en oprichter van Hototalk, benadrukt dat kinderen hun energie kwijt moeten. ‘Bouw die momenten in. Ga eerst even naar het speeltuintje in de buurt zodat ze kunnen uitrazen.’

Dat wil niet zeggen dat je als ouder over je eigen grenzen moet gaan. ‘Je mag best aangeven dat een bepaald spelletje te druk is voor jou. Spreek de kinderen als groep aan en richt je niet alleen op je eigen kind. Zeg: ‘Jongens, dit is te wild voor mij. Ik weet zeker dat jullie met elkaar iets kunnen bedenken dat ook voor mij ook oké is.’

Kruip niet in de slachtofferrol (‘Waarom luisteren jullie niet naar mij, ik heb het al drie keer gevraagd!’), maar geef direct aan welk gedrag je wél wilt zien. ‘Formuleer het positief: rennen doen we buiten. Stoeien kan op het kleed’, zegt De Hertog.

Het doornemen van de huisregels bij binnenkomst kan helpen. En ja, één keer is vaak niet genoeg. De Hertog: ‘Vaak worden ze overvallen door enthousiasme. Ze lappen de regels niet aan hun laars om jou te pesten. Bij kinderen moet je de regels telkens herhalen.’

Meer over