Beter leven

Opvoedvraag: hoe geef je je kind voorlichting over seksueel misbruik?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: je kind waarschuwen voor mensen met slechte bedoelingen.

null Beeld Claudie de Cleen
Beeld Claudie de Cleen

Toen de dochter van een vriendin de leeftijd bereikte dat ze alleen buiten wilde spelen, greep mijn vriendin dat moment aan om haar te waarschuwen: niet meegaan met vreemden en niemand mag jou zomaar aanraken. Vroeger leerde ik dat ik geen snoepjes mocht aannemen van onbekenden en dat ik moest oppassen voor mannen in lange jassen, maar dat klinkt hopeloos ouderwets. Hoe bereid je kinderen voor op mensen met slechte bedoelingen zonder dat je ze bang maakt?

Dit zeggen de deskundigen

‘We zijn geneigd om bij seksueel misbruik te denken aan een onbekende man in de bosjes’, zegt klinisch psycholoog Iva Bicanic, hoofd van het Centrum Seksueel Geweld. ‘Als je kijkt naar de cijfers, wordt 85 procent van de zedendelicten gepleegd door iemand die het kind goed kent.’ Kinderen waarschuwen dat ze niet zomaar in de auto van een vreemde moeten stappen is prima, maar daarin schuilt niet het grootste gevaar.

Het is verstandig om met je kind te praten over wensen en grenzen. ‘Vertel dat alles wat in de onderbroek zit van hem of van haar is. Andere mensen mogen er niet aankomen’, vertelt Bicanic. ‘Zeg: jíj bent de baas over je billen en plasser, daar mag niemand naar kijken of foto’s van maken.’ Prijs je kinderen als ze voor zichzelf opkomen. ‘Als ze oma geen kusje willen geven, zeg dan niet: kom op, doe niet zo moeilijk. Ze voelen een grens en dat is goed.’

Bicanic schreef het kinderboek De baas over je lijf, waarin verschillende situaties worden geschetst, zoals knuffelen met mama, maar ook de buurjongen die zijn piemel laat zien. Is dat fijn of niet? En wat doe je wanneer je het niet leuk vindt?

Mijn dochter (5) vindt de tekeningen van de blote kinderen in ‘het piemelboek’, zoals zij het boek noemt, mateloos interessant. ‘De kleuterleeftijd is hét moment om veel te praten over bloot. Kleuters zijn daar erg in geïnteresseerd, dus zijn ze een dankbaar publiek’, zegt Bicanic. ‘Noem geslachtsdelen bij de naam: piemel, plasser, vagina. Dus niet alleen ‘billen’. Hoe moeten kinderen leren praten als ze niet het juiste vocabulaire meekrijgen? We noemen oren toch ook niet gehoorflappers?’

Wat kun je doen?

Reageer zo kalm mogelijk wanneer je kind iets vertelt dat mogelijk niet in de haak is. ‘Als je kind met iets komt wat vreemd klinkt, dat iemand hem of haar heeft aangeraakt bijvoorbeeld, dan gaan er allerlei emoties door je heen. Je wordt gek’, zegt Bicanic. ‘Het is echter van groot belang, hoe lastig ook, dat je rustig blijft. Stel open vragen en benadruk hoe goed het is dat ze dit vertellen.’

Kinderen willen hun ouders niet van streek maken. ‘Wanneer jij erg geëmotioneerd reageert, kunnen zij ervoor kiezen het verhaal af te zwakken of te zwijgen. We weten uit onderzoek dat het helpt in de verwerking als ouders rustig blijven en steun bieden.’ Andersom geldt het ook. Een afwijzende of beschuldigende reactie van de ouders en omgeving is vaak een groter trauma dan het misbruik zelf.

De angst voor kindermisbruik bij ouders is groot. Het is jammer dat we hierdoor soms de lol van kinderseksualiteit missen, meent Bicanic. Want net als driftbuien bij peuters hoort het ontdekken van het lichaam ook bij een gezonde ontwikkeling. ‘Doktertje spelen of een kind dat aan zichzelf zit, daar zit nog helemaal niet de lading bij die wij als volwassenen eraan geven. We moeten daar niet te paniekerig mee omgaan.’

Meer over