Nieuws

Zwicht Brussel voor politieke druk? ‘Groene’ EU bestempelt fossiele gascentrales als duurzame investering

Brussel wil elektriciteit opgewekt met moderne gascentrales bestempelen als duurzaam. Volgens een voorlopig voorstel van Eurocommissaris McGuinness komen nieuwe centrales in aanmerking voor groene financiering als de geproduceerde stroom niet boven de 270 gram CO2 per kilowattuur komt.

De energiecentrale bij Gundremmingen in Duitsland.  Beeld AFP
De energiecentrale bij Gundremmingen in Duitsland.Beeld AFP

Het voorstel heeft beroering gewekt onder milieuorganisaties en een aantal europarlementariërs, onder meer omdat in een eerdere versie van eind vorig jaar nog een grenswaarde werd genoemd van 100 gram kooldioxide per kilowattuur. Dat in de nieuwe voorstellen de toegestane uitstoot fiks is opgehoogd, is volgens hen het gevolg van politieke druk uit onder meer Polen. Dit land produceert nog veel elektriciteit met kolencentrales en moet de komende jaren over op gascentrales om de uitstoot te kunnen verlagen.

Als de lagere grenswaarde uit het eerdere voorstel wordt gebruikt, zullen moderne gascentrales niet worden opgenomen in de zogenoemde taxonomie voor groene activiteiten. Met deze classificatie wordt vastgelegd welke economische activiteiten in aanmerking komen voor investeringen met een duurzaam oogmerk.

Volgens de Europese Commissie, die de uitstoot van CO2 in 2030 met 55 procent wil verlagen, moeten activiteiten volgens de taxonomie een ‘substantiële bijdrage’ leveren aan het bereiken van minstens een van de Europese klimaatdoelen. Ook mogen ze andere klimaatdoelen niet in de weg zitten.

Nuttige warmte

Fossiele gasgestookte centrales zijn niet klimaatvriendelijk, zeggen groene Europarlementariërs. Daarom horen ze volgens hen niet thuis op de lijst. Een ander deel van het parlement heeft de commissie juist opgeroepen wel gas op te nemen in de taxonomie. Zij vinden dat gas kan helpen om nog klimaatonvriendelijker kolencentrales te sluiten.

Gascentrales die aan de nu voorgestelde norm voldoen, zouden volgens het voorstelt tot 2025 in aanmerking moeten komen om op de lijst te komen. Voorwaarde is dat ze naast elektriciteit ook warmte produceren die nuttig wordt gebruikt.

‘Gas is voor landen als Polen als overgangsbrandstof een stap in de goede richting. Maar is het groen? Nee’, zegt een betrokkene die spreekt op basis van anonimiteit. ‘Het parlement heeft de commissie gevraagd gas op te nemen in de lijst. Dat is nu gebeurd.’

Onverkoopbaar

Bas Eickhout, Europarlementariër voor GroenLinks en rapporteur voor de groene taxonomie, vindt het onverkoopbaar dat Brussel lijkt te zijn gezwicht voor politieke druk. Hij heeft per brief protest aangetekend bij de commissie.

‘We zijn niet per se tegen de bouw van gascentrales. Ik kan me best voorstellen dat een land als Polen, dat voor de verwarming van huizen en zijn stroomvoorziening zwaar leunt op vervuilende kolen, wil overstappen.’ Maar, de bouw van fossiele stroomcentrales mag dan niet worden gefinancierd op basis van deze taxonomie, vindt hij.

Het belang om op de lijst te komen is groot. Onder meer de Europese investeringsbank EIB wil een rol als klimaatbank, waarbij minstens de helft van de leningen het label ‘klimaatinvestering’ moet krijgen. Van de investeringen van de bank mag 100 procent straks geen schade meer toebrengen aan het klimaat.

Lastig financieren

Vermoedelijk zullen in de toekomst ook meer private investeerders de Europese taxonomie gaan gebruiken als uitgangspunt. Dit betekent dat nieuwe gascentrales onder strenge regels lastiger te financieren worden. Ook Duitsland wil de kerncentrales die dichtgaan deels vervangen door gascentrales en heeft dus baat bij een hogere grenswaarde voor CO2-uitstoot.

‘Als de commissie vasthoudt aan dit voorstel, ondergraaft ze haar eigen plannen voor de Europese Green Deal. De kans dat dit plan slaagt, wordt dan een stuk kleiner’, zegt Eickhout. Ook milieuorganisaties als Natuur & Milieu en Greenpeace hebben zich tegen het voorstel gekeerd.

Hoe veel CO2 Nederlandse gascentrales gemiddeld per kilowattuur uitstoten, is volgens het CBS lastig te zeggen. Dit komt volgens het CBS doordat de productie van elektriciteit vaak gecombineerd is met andere activiteiten als warmte- en staalproductie (Tata Steel) en afvalverbranding. ‘Het is dan de vraag waaraan men de CO2 toerekent’, aldus een woordvoerder.

Eurocommissaris McGuinness van Financiële Dienstverlening was nog niet bereikbaar voor een reactie. Op 21 april moet de Europese Commissie met het definitieve voorstel komen.

Meer over