Zwarte bladzij eindelijk in beeld gebracht

Een paar eeuwen na dato komt het er dan toch van: Nederland krijgt een nationaal monument ter nagedachtenis aan de slavernij in de Nederlandse koloniën....

Het monument dat in het Amsterdamse Oosterpark komt te staan, zal in oktober worden onthuld; de symbolische datum van 1 juli - de dag dat in 1863 de slavernij in Suriname en de Antillen werd afgeschaft - werd niet gehaald. De vraag is nu nog: hoe gaat het monument eruit zien?

Negen kunstenaars afkomstig uit Suriname, de Antillen, Aruba, West-Afrika en Nederland hebben een ontwerp gemaakt. In de hal van het Amsterdamse stadhuis zijn ze tot eind april tentoongesteld. Via www.slavernijmonument.nl kan het publiek zijn stem uitbrengen. Eind mei beslissen Van der Ploeg en staatssecretaris R. van Boxtel van Integratiebeleid welk ontwerp het gaat worden.

Zij staan voor de keus: wordt het een abstract symbolisch werk zoals The road to freedom van Nelson Carrilho, wiens bronzen sculptuur zinspeelt op algemene termen van bevrijding, vrijheid en de toekomst? Of is hier een figuratiever werk gepast dat geen doekjes windt om de 'zwarte bladzijde uit de Nederlandse geschiedenis'?

Van der Ploeg: 'Het moet een symbool zijn van het slavernijverleden, dat het besef vergroot van een gedeelde geschiedenis en van de schaduwzijde van ons koloniale verleden. Maar het gaat ook om de artistieke kwaliteiten.'

La route de l'esclave van Meshac Gaba uit Benin heeft de vorm van een groot houten stuurwiel, waarop bezoekers kunnen zitten. Het water in het midden van de cirkel is de Atlantische Oceaan, waarin de verschillende martelwerktuigen van de slavernij zijn afgebeeld. In de 'oceaan' ligt het Afrikaanse continent met daarop voorwerpen waartegen slaven werden ingeruild.

Ook de omhoogstekende voorsteven van een gekapseisd schip vol met zwarte mensen, van kunstenaar Gerald Steven Pinedo uit Curaçao, en het doorzichtig glazen schip van Soheila Najand uit Iran, herinneren aan de Hollandse schepen die in de zeventiende en achttiende eeuw een half miljoen slaven van Afrika naar het Amerikaanse continent vervoerden.

Andere ontwerpen zoals dat van de Surinaamse kunstenaar Erwin de Vries en Remy Jungerman snijden bredere thema's aan. De blauwe megafoon van Jungerman biedt door middel van klank een plek waar mensen kunnen stilstaan bij het onrecht dat mensen wordt aangedaan.

De Nederlandse kunstenaar Doornéd ontwierp twee hoge obelisken die elk door twee gezichten worden onderbroken. De ene obelisk lijkt de oude koloniale verhoudingen te symboliseren; de twee gezichten, een blanke en een zwarte, staan vijandig met de koppen tegen elkaar. Bij de andere obelisk hebben de gezichten elkaars kleur overgenomen en durven ze elkaar recht in de ogen aan te kijken. De veiligheidsbeambte die zelf uit Aruba komt, weet het zeker: 'Dit ontwerp gaat winnen.'

Meer over