Zwart-wit

Stel, je bent in een staat van razernij, sterker, er is sprake van verstandsverbijstering zoals het zo fraai heet, van red mist, zoals de Britten het noemen, hoorde Hedenlands maandag toevallig in een BBC-reportage over de politie, je bent verminderd of misschien zelfs wel geheel ontoerekeningsvatbaar, en je doet iets...

'Geen', lees je weleens. De stress is zo intens dat het geheugen gewist wordt.

Men 'ontwaakt', aanschouwt de ravage, vraagt zich af wie dit in godsnaam gedaan heeft, en ziet het mes in eigen hand.

'Slechts vaag', lees je ook weleens. Of: 'als in een film.' Dit laatste is net zo'n doeltreffende typering als wanneer je van een landschap zegt dat het 'net een schilderij' is. Je zou op z'n minst willen weten wie de schilder was. Of, in dit geval, de regisseur.

'Eh. . . het was als in een film.'

'Buñuel, Polanski, Tarantino?'

'Eh, nee. Meer eh. . . Mel Brooks.'

Wat niet wegneemt dat er voor alledaags gebruik wel een soort conventie is ontstaan voor het uitbeelden van zulke situaties, in misdaadprogramma's op televisie bijvoorbeeld. Een rood waas, zoals de Nederlandse en de Engelse volksmond het wil, zie je vreemd genoeg haast nooit. Te bloederig waarschijnlijk.

Nee, meestal wordt het fatale moment juist in zwart-wit weergegeven, opgebroken in fragmenten als een moeizaam gereconstrueerde puzzel, en zonder of met vervormd, onwerkelijk geluid.

Wat blijkt? Zo gáát het ook.

Althans, volgens de Kerkradense (Kerkraadse?) ex-marinier Paul S. van W., die afgelopen vrijdag vier familieleden vermoordde. S. van W. heeft aan de gebeurtenis 'slechts fragmentarische herinneringen in zwart-wit', verklaarde zijn advocaat afgelopen maandag in de kranten.

Je ziet het meteen voor je. Zo gaat het bij Baantjer en NYPD Blue ook. En Peter R. de Vries niet te vergeten, die zijn reconstructies ook graag in deze stijl maakt.

'Fragmentarisch en in zwartwit.'

Beschrijft advocaat Corten uit Sittard wat Paul S. van W. werkelijk ervaren heeft, of wat hij van televisie kent? Is de menselijke geest een soort kleurentelevisie? Valt bij storing eerst de kleur weg, vervolgens het geluid en dan, als het nog erger wordt, af en toe het beeld?

Normale herinneringen, zijn die in kleur en vloeiend van beeld?

Net als de vraag of mensen in kleur dan wel in zwart-wit dromen heeft Hedenlands dit altijd een vreemde probleemstelling gevonden. Je droomt niet 'groen' of 'geel', je droomt 'appel' of 'boterbloem' en je weet welke kleur die hebben. En als de boterbloemen blauw worden (in een droom kan dat), dan zie je dat niet, je droomt 'de boterbloemen werden blauw'. Eerst zijn er de gevoelens, dan de woorden, en dan misschien iets van een beeld.

Hoe moet de rechter erachter komen of S. van W. de waarheid spreekt? Een strikvraag?

'Het geluid, meneer S. van W., kunt u daar nog iets over zeggen?'

'Mono, edelachtbare, hartstikke mono. Met van dat vervormde gegrom eronder, weet u wel, van vertraagde, achterstevoren gedraaide stemmen.'

'Juist. Nog reclameonderbrekingen?'

'Ja, Knorr, ik zie telkens Knorr.'

En toch, dat iemand een landschap omschrijft als een schilderij wil niet zeggen dat hij het nooit met eigen ogen gezien heeft, misschien betekent het alleen maar dat hij zich niet goed kan uitdrukken. Als S. van W. een slecht spreker is, zou wat hij beweert waar kunnen zijn, als hij voor het overige praat als Brugman, lijkt het me twijfelachtig.

Meer over