'Zwakke Bouterse wint geen meerderheid'

In Suriname is het stemmen in volle gang. De kans is echter groot dat noch de NDP van president Desi Bouterse noch het oppositieblok V7 van Chan Santokhi een meerderheid wint. Beide kampen zullen elkaar in zetelaantal dicht naderen. Dat is de inschatting van Surinaamse opiniepeilers en bestuurskundigen. Volgens opiniepeiler John Krishnadath heeft Bouterse veel zwevende kiezers afgeschrikt met zijn 'zwakke optreden' zaterdag bij de afsluiting van de NDP-campagne.

Een aanhanger van de NDP van Desi Bouterse brengt haar stem uit in Paramaribo. Om 12.00 Nederlandse tijd gingen de stembussen open. Beeld afp
Een aanhanger van de NDP van Desi Bouterse brengt haar stem uit in Paramaribo. Om 12.00 Nederlandse tijd gingen de stembussen open.Beeld afp

'Het leek wel een afscheidsrede', zegt Krishnadath, een van de belangrijkste opiniepeilers van Suriname. De ruim 300 duizend kiezers zijn vanaf 07.00 (12.00 in Nederland) begonnen met het uitbrengen van hun stem in de spannendste verkiezingen in jaren. Opvallend is de goede organisatie van Bouterses NDP. In vrijwel alle stembureaus in Paramaribo en omstreken zijn kaderleden van de partij massaal aanwezig om te zorgen dat aanhangers hun stem uitbrengen.

President Bouterse bracht een onverwacht bezoek aan een stembureau in de grensstad Albina. Het was een laatste poging om zetels in het binnenland te winnen. Verwacht wordt dat hij in de middag gaat stemmen in Paramaribo. Oppositieleider Santokhi zei na het stemmen goede hoop te hebben dat V7 zal winnen. Ook de javaanse leider Paul Somohardjo, die deelneemt aan V7, was optimistisch. 'Na de uitslag gaan we aan het werk', zei Somohardjo na het uitbrengen van zijn stem.

Volgens de internationale waarnemers die toezien op de verkiezingen zijn er nog geen onregelmatigheden gemeld. De uitslag is dinsdagochtend bekend. De verkiezingen zijn uitgegroeid tot een referendum over vijf jaar Bouterse-presidentschap. De oud-legerleider leidt de grootste partij, de NDP.

Hoewel beide kampen zelfverzekerd roepen dat ze een meerderheid van de 51 parlementszetels zullen winnen, is de kans daarop volgens de Surinaamse deskundigen klein. Als de NDP al een kans maakte op zo'n meerderheid, dan is die volgens Krishnadath flink geslonken door de toespraak van Bouterse zaterdag.

'Het was in alle opzichten een zwakke slotrede met weinig inhoud', zegt Krishnadath, directeur van het onderzoeksinstituut IDOS. 'Het was een slecht optreden dat op zes zenders was te zien. Veel kiezers hebben er naar gekeken, ook omdat de slotbijeenkomst van de oppositie al lang was afgelopen. Bouterse oogde zwak, hij kwam moeilijk uit zijn woorden. Dit was geen aanmoediging aan met name de grote groep zwevende kiezers om op hem te stemmen.'

Bouterse (69) tobt al enige tijd met zijn gezondheid maar wat er precies met hem aan de hand is, blijft onduidelijk.

Stemmen in Suriname

Lees hier de reportage van Volkskrant-verslaggever Stieven Ramdharie over het stemmen in Suriname: 'Een aanhanger van Desi Bouterses NDP legt breed lachend een arm om de schouder van een oude man. 'Meneer, zal ik u een paar dingen uitleggen?'

Oppositieleider Chan Santokhi van V7 laat zien dat hij heeft gestemd. De oud-minister van Justitie, bijgenaamd 'de Sheriff',gelooft dat de oppositie minimaal 29 van de 51 parlementszetels zal winnen. Beeld anp
Oppositieleider Chan Santokhi van V7 laat zien dat hij heeft gestemd. De oud-minister van Justitie, bijgenaamd 'de Sheriff',gelooft dat de oppositie minimaal 29 van de 51 parlementszetels zal winnen.Beeld anp

Bravoure

Volgens directeur Marten Schalkwijk van onderzoeksbureau Nikos zijn beide kampen elkaar de laatste weken dicht genaderd. 'De uitslag zal dichter bij elkaar liggen dan men denkt', zegt Schalkwijk, hoogleraar aan de Anton de Kom-universiteit in Paramaribo. 'Een paar maanden geleden was er nog een flink gat tussen de NDP en V7. De oppositie is echter laat begonnen aan de campagne. Maar de laatste tijd zijn beiden dichter naar elkaar toe gegroeid. Kiezers zijn de strijd ook meer gaan volgen'.

Volgens Schalkwijk moeten de beweringen van beide partijen dat ze vandaag een forse meerderheid zullen behalen, niet serieus worden genomen. Santokhi denkt aan 'minimaal' 29 zetels. Op zaterdag sprak NDP-voorman André Misiekaba zelfs van 41 zetels. Om tot president te worden gekozen in het parlement, is een tweederde meerderheid nodig: 34 stemmen. Schalkwijk: 'Dat is allemaal bravoure. Als dat zou kloppen, dan telt het parlement 100 zetels. Tellen is niet hun sterkste kant.'

President Bouterse, leider van de NDP, groet een aanhanger tijdens de drukbezochte slotbijeenkomst van de partij. Beeld anp
President Bouterse, leider van de NDP, groet een aanhanger tijdens de drukbezochte slotbijeenkomst van de partij.Beeld anp

Fouten

De laatste, betrouwbare opiniepeilingen werden in februari en maart gehouden. De NDP kwam zowel bij IDOS als Nikos toen als overwinnaar uit de bus. Schalkwijk: 'Maar een flink deel van de kiezers, zo'n 70 procent, volgde de campagne toen nauwelijks. Dat is sindsdien flink veranderd.'

Ook politicoloog Hans Breeveld constateert dat beide kampen elkaar opvallend dicht zijn genaderd. 'Het verschil is zo'n drie of vier zetels', zegt Breeveld, docent aan de Anton de Kom-universiteit. 'Maar wie meer heeft, durf ik niet te zeggen. V7 heeft zich de laatste weken meer geprofileerd. Zo hebben ze met succes de financieel-economische situatie van Suriname aangezwengeld. Dat heeft kiezers aan het denken gezet hoe het land er werkelijk voor staat. De laatste dagen zie je een terugval van de NDP en groei van V7.'

Breeveld ziet het niet gebeuren dat Bouterse of Santokhi een meerderheid wint. 'Als eentje 25 zetels wint, mogen ze in hun handen klappen', betoogt de politicoloog en oud-minister. 'Zelfs met 26 zetels hebben ze nog geen werkbare meerderheid.'

Krishnadath meent dat Bouterse een aantal fouten heeft gemaakt in de afgelopen week. Zo beschuldigde hij een minister van coalitiepartner ABOP, van Ronnie Brunswijk, de NDP tegen te werken. Ook zei hij op bezoek in het oostelijke district Marowijne dat hij de plaatsjes Albina en Moengo weer zou opbouwen.

Krishnadath: 'De kiezers in het binnenland, de marrons, zijn niet gek. Ze vragen zich nu af waarom hij de afgelopen vijf jaar het probleem niet heeft aangepakt. De zetels in het binnenland kan Bouterse op zijn buik schrijven. Paramaribo, waar 17 zetels zijn te winnen, gaat de doorslag geven.'

Opening van de Carolinabrug in het Indianendorp Redi Doti. Bouterse en zijn NDP hebben tijdens de campagne erop gewezen dat er onder zijn presidentschap veel infrastructuurprojecten zijn gerealiseerd. Beeld ANP
Opening van de Carolinabrug in het Indianendorp Redi Doti. Bouterse en zijn NDP hebben tijdens de campagne erop gewezen dat er onder zijn presidentschap veel infrastructuurprojecten zijn gerealiseerd.Beeld ANP
Aanhangers van Ronnie Brunswijk, die deelneemt aan de coalitie met Bouterses NDP, in Brokopondo. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant
Aanhangers van Ronnie Brunswijk, die deelneemt aan de coalitie met Bouterses NDP, in Brokopondo.Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant
Meer over