Zure druiven

Kapucijner-apen zijn dol op stukjes komkommer. Zij ruilen daar graag een eerder gekregen steentje voor in, behalve als een collega-aap voor zijn steentje een druif krijgt, die veel lekkerder is....

Wij mensachtigen worden blij van geld en zijn bereid daar onze werkkracht voor uit te ruilen. Dat gaat minder van harte als de werkkracht van een collega meer oplevert. Ongelijke beloning maakt mensachtigen net zo boos als apen. Apen smijten hun komkommer door de kooi en mensen stappen naar de rechter om hún druif af te dwingen.

Als er sprake is van ongelijke beloning van mannen en vrouwen die hetzelfde werk doen, zal de rechter dat zien als verboden discriminatie en bepalen dat de ongelijkheid wordt opgeheven. Dat geldt ook bij discriminatie naar ras, geloof of sekse. In dat geval geldt: allemaal druif.

Soms is er geen discriminatiegrond in het geding, maar worden werknemers om andere redenen ongelijk behandeld of beloond. De werknemer zal dit vaak als willekeur ervaren en voelt zich net als het aapje in zijn rechtvaardigheidsgevoel aangetast.

Als de rechter ervan overtuigd is dat vergelijkbare werknemers ongelijk worden beloond, dan zal hij vervolgens bezien of er een rechtvaardiging bestaat voor het gemaakte onderscheid. Daartoe toetst hij de argumenten van de werkgever. Uit de rechtspraak blijkt dat de werkgever flink wat ruimte krijgt om ongelijk te belonen. Pas als er sprake is van willekeur of misbruik van omstandigheden, fluit de rechter de werkgever terug.

De kantonrechter Rotterdam boog zich recent over de vordering van een groep werknemers die aanspraak maakte op een zelfde toeslag als die aan al langer in dienst zijnde collega's werd uitbetaald. De werkgever had op zeker moment besloten de toeslagen voor nieuwe werknemers af te schaffen. De extraatjes leverden naar de mening van de werkgever een onevenwichtige salarisstructuur op. De oude werknemers behielden echter onder het motto 'verworven rechten' hun toeslag.

Niet eerlijk volgens de nieuwelingen. Onzin, vond de rechter. Het stond de werkgever vrij de beloningssystematiek aan te passen en daarbij verworven rechten te respecteren. De kantonrechter zag daarin een objectieve rechtvaardiging voor het gemaakte onderscheid.

De apen uit het onderzoek werden lang niet zo boos als hun jaloezie niet geprikkeld werd: wel druiven in de andere kooi, maar geen voorgetrokken collega-aap. Soms is onwetendheid een zegen.

Meer over