nieuwsCoronavaccin

Zuid-Afrika hoopte op korting, maar betaalt het dubbele voor vaccin AstraZeneca

Zuid-Afrikanen hoopten op voorrang bij distributie vaccin omdat zij net als Brazilië als menselijk proefkonijn dienden, maar ergens ging iets mis. Nu betaalt het land twee keer zoveel als Westerse landen.

Zorgmedewerkers zetten een tijdelijke faciliteit op in Pretoria (Zuid-Afrika).  Beeld Reuters
Zorgmedewerkers zetten een tijdelijke faciliteit op in Pretoria (Zuid-Afrika).Beeld Reuters

Zuid-Afrika claimt dat het meer dan twee keer zoveel geld voor het coronavaccin van AstraZeneca moet betalen als Europese landen. Per dosis brengt het Brits-Zweedse farmaciebedrijf ons 5,25 dollar in rekening, zo meldde het Zuid-Afrikaanse ministerie van Gezondheidszorg deze maand in een reactie op vragen van persbureau AFP. EU-lidstaten betalen omgerekend ongeveer 2,18 dollar, zo werd duidelijk in december, toen de Belgische staatssecretaris van Begrotingszaken Eva De Bleeker per ongeluk de prijzen van verschillende vaccins op Twitter zette.

AstraZeneca was niet direct beschikbaar voor commentaar op de mededeling van Zuid-Afrika’s Gezondheidsministerie. Het bericht roept vragen op over de mate waarin het zwaar door corona getroffen Zuid-Afrika zich heeft voorbereid op een massavaccinatie, maar ook over de eerlijkheid van het mondiale verdeelproces van de felbegeerde vaccins. AstraZeneca heeft eerder gezegd dat het zijn prijzen binnen de perken wil houden en een ‘zo eerlijk mogelijke toegang’ wil waarborgen voor zoveel mogelijk mensen.

Nog geen vaccinatie

Zuid-Afrika is het zwaarst door corona geraakte land op het Afrikaanse continent, met meer dan 1,3 miljoen besmettingen en bijna 40.000 doden. Met vaccineren is het land echter nog niet begonnen, zoals er in heel Afrika nog vrijwel geen enkele persoon is ingeënt – alleen in het West-Afrikaanse Guinee zouden welgeteld 25 mensen zijn gevaccineerd, met het Russische Sputnik V.

Zuid-Afrika zegt dat er wel 1,5 miljoen doses van het ‘dure’ AstraZeneca-vaccin onderweg zijn, en dat deze voorraad voor eind februari zal arriveren. Volgens president Cyril Ramaphosa heeft Zuid-Afrika in totaal al meer vaccins besteld, namelijk 20 miljoen - ook via de Afrikaanse Unie, bilaterale kanalen en Covax (de multilaterale alliantie met onder meer de WHO, de EU en, binnenkort, de VS) – maar de meeste leveranties worden pas volgend jaar verwacht. Bovendien zijn 20 miljoen vaccins niet genoeg op een bevolking van 60 miljoen mensen.

Voorrang

Extra pijnlijk is dat veel Zuid-Afrikanen dachten dat zij voorrang zouden krijgen bij de wereldwijde verdeling van vaccins, omdat hun land meedeed aan de menselijke proeven met het in Oxford ontwikkelde middel van AstraZeneca. De Zuid-Afrikanen komen nu bedrogen uit.

Rijke landen stelden vaccins veilig door reeds vorig jaar, tijdens de fase van ontwikkeling, aankoopdeals te sluiten. Zij gaan zelfs zo voortvarend te werk, dat de WHO waarschuwt voor ‘vaccin-nationalisme’, de zich ontvouwende praktijk waarin rijke landen beslag leggen op de beschikbare vaccins.

Minder rijke landen, zoals Brazilië, sorteerden voor op de vaccinverdeling door onderzoeken met proefpersonen te faciliteren. Dit deed Zuid-Afrika dus ook, maar zonder het gewenste effect, wat de vraag oproept wat er achter de schermen mis is gegaan.

Zuid-Afrika’s ministerie van Gezondheidszorg verweert zich door te zeggen dat de wet het niet toestaat om te investeren in een product zo lang niet honderd procent duidelijk is of het wel werkt. De politieke oppositie daarentegen verwijt de ANC-regering dat zij te laat in actie is gekomen.

Meer over